Ένας Συμιακός στην μακρινή Παραγουάη

Στην πιο αδικημένη χώρα της Λατινικής Αμερικής, χωρίς πρόσβαση σε θάλασσα και με άγονη σχεδόν τη μισή της έκταση, στην απομονωμένη Παραγουάη, οι Έλληνες δίνουν κι εκεί το παρών τους. Το ΑΠΕΜΠΕ βρέθηκε στη χώρα όπου ακόμα και οι τουρίστες είναι πιο σπάνιοι από τα τζάγκουαρ και μίλησε με τις επτά ελληνικές οικογένειες που ζουν σήμερα εκεί. Ταυτόχρονα η Παραγουάη αποτελεί μια από τις μοναδικές χώρες όπου πολλοί Έλληνες αφομοιώθηκαν με τον ντόπιο πληθυσμό και σήμερα γνωρίζουν ελάχιστα για την πατρίδα των παππούδων τους. Ίσως μια μικρογραφία του τι μπορεί να συμβεί πλέον με τους Έλληνες τρίτης και τέταρτης γενιάς σε όλο τον κόσμο, αν δεν συνεχιστεί η πολιτική σύνδεσης και επικοινωνίας με την "μητέρα" Ελλάδα. Στην απόμερη αυτή χώρα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η οικογένεια Zamphiropolos. Αν ψάξει κανείς τον τηλεφωνικό κατάλογο της Παραγουάης θα παρατηρήσει τουλάχιστον 15 οικογένειες με αυτό το όνομα. Κανένας όμως από αυτούς δεν αισθάνεται Έλληνας πια. Έχουν απλά ελληνικό όνομα. Ο Ηρακλής Ζαφειρόπουλος, που πέθανε πριν από δύο χρόνια, ήταν ο ιδρυτής μεγάλης εκτυπωτικής μονάδας, όπου ακόμη και οι τράπεζες τυπώνουν εκεί τις επιταγές τους. Ήταν ο τελευταίος της οικογένειας που ανέφερε την Ελλάδα ως πατρίδα του. Οι πρώτοι Έλληνες εγκαταστάθηκαν την περίοδο 19051924. Κυρίως από τη Χίο, τη Σάμο τη Λέσβο και τα Δωδεκάνησα. Στην έρευνα βιβλίο του καθηγητή Αθανάσιου Μυρώδη Τάμη, "Οι Έλληνες της Λατινικής Αμερικής", του Εθνικού Κέντρου Ελληνικών Μελετών και Έρευνας του Πανεπιστημίου La Trobe, της Μελβούρνης, γίνεται λόγος για είκοσι Έλληνες που εγκαταστάθηκαν την περίοδο εκείνη στην Παραγουάη. Ο συνεργάτης του ΑΠΕ ΜΠΕ Δημήτρης Παρούσης που κάνει το γύρο του κόσμου αναζητώντας χαμένους Έλληνες (περισσότερα στο www.godimitris.gr) έψαξε να βρει στοιχεία για αυτούς τους Έλληνες, αλλά η έρευνά του έδειξε ότι τα ίχνη τους χάθηκαν στο χρόνο. Οι σημερινοί Έλληνες θυμούνται απλά ιστορίες από τους "παλιούς" συμπατριώτες όπως τους ονομάζουν. Οι περισσότεροι τότε είχαν επιβιώσει εργαζόμενοι ως πλανόδιοι πωλητές τροφίμων, άλλοι ανοίγοντας μικρομάγαζα, κυρίως αρτοποιεία και ραφτάδικα, και άλλοι στα εργοστάσια κρεάτων της πρωτεύουσας. Ωστόσο όλοι οι απόγονοί τους συνήψαν γάμους με ντόπιους, και με το χρόνο, απώλεσαν την ελληνικότητα, τη γλώσσα και τη θρησκεία τους αγνοώντας πια την ελληνική καταγωγή τους. Οι Έλληνες που ζουν σήμερα στην Παραγουάη αποτελούν παιδιά, εγγόνια και δισέγγονα των Ελλήνων που μετανάστευσαν στην Παραγουάη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Λίγοι μιλούν ελληνικά. Ήταν κυρίως από τα νησιά του Αιγαίου και πρόσφυγες από την Αίγυπτο. Οι περισσότεροι μένουν στην Ασουνσιόν, την πρωτεύουσα της χώρας. Δεν υπάρχει ελληνική εκκλησία. Το κενό καλύπτει η ρωσική Ορθόδοξη εκκλησία της Παναγίας. Στο ρώσικο νεκροταφείο θα βρει κανείς και τους τάφους των Ελλήνων που έζησαν εδώ. Οι Έλληνες της Παραγουάης ποτέ δεν οργανώθηκαν σε κάποια κοινότητα. Επίσης δεν λειτούργησε ποτέ ελληνικό σχολείο. "Θυμάμαι μια περίοδο μέχρι πριν από 6 χρόνια, όπου ο τότε πρέσβης από την Ουρουγουάη ερχόταν και μας μάζευε όλους μαζί", δήλωσε ο Γιώργος Βουρλιώτης, ο οποίος μετανάστευσε με τον πατέρα του σε ηλικία επτά ετών, το Σεπτέμβριο του 1952, από τη Μανσούρα της Αιγύπτου. Στην Παραγουάη υπάρχει σήμερα επίτιμος πρόξενος, και υπάγεται στην ελληνική πρεσβεία της Ουρουγουάης. Ο Μερκούριος Ηλίου βάφτισε τα τρία παιδιά του στο Μπουένος Αϊρες, όπου έχει ελληνική εκκλησία. "Τα έξοδα ήταν πολλά αλλά η επιθυμία μας ακόμη μεγαλύτερη να κρατήσουμε τα παιδιά μας όσο πιο κοντά στην πατρίδα", δήλωσε στο ΑΠΕ ΜΠΕ. Η πιο μεγάλη οικογένεια είναι αυτή του Γεώργιου Ηλιού, ο οποίος εγκαταστάθηκε στην Ασουνσιόν το 1946 και αργότερα έφερε τον αδερφό του Ηλία. Ήταν από τη Σύμη. Είχε έρθει στην Παραγουάη έπειτα από μια περιπλάνηση στην Ιταλία και την Ολλανδία. Εκεί κάποιος του είπε ότι στην Παραγουάη είχε άκρες για να κάνει κάποια δουλειά. Στην Ασουνσιόν έκανε εμπόριο με δέρματα, ρούχα, γραβάτες, μέχρι και ελιές από το Βόλο έφερνε. Η δουλειά του ήταν επικερδής μέχρι την οικονομική κρίση το 1995. "Η Παραγουάη είναι μια μιζέρια πια. Δεν είναι σαν πρώτα. Κάποτε ήταν καλύτερα. Το 1995 έκλεισαν οι τράπεζες και φάγανε τα χρήματα του κόσμου. Εμείς είχαμε 175.000 δολάρια. Τίποτα δεν έμεινε. Κανείς ποτέ δεν τιμωρήθηκε. Από τότε ο πατέρας μου αρρώστησε και λίγο αργότερα πέθανε. Ο κόσμος πια εδώ σχεδόν πεινάει. Άρχισαν να κλέβουν, από τους πολιτικούς μέχρι πλέον και το γείτονα", είπε ο γιος του Γεώργιου Ηλίου, Μερκούριος. "Εγώ γεννήθηκα εδώ, στην Παραγουάη, όμως για μένα εδώ είναι η ξενιτιά. Από μικρό παιδί ήθελα να πάω στην Ελλάδα. Να πάω και να κάτσω ", οι πρώτες κουβέντες του Μερκούριου Ηλίου. Σήμερα είναι 46 χρόνων, παντρεμένος με Παραγουανή και έχει τρία παιδιά. Τον Γιώργο 20 χρόνων, την Ειρήνη 18 και τον Γιάννη 13. Όλη η οικογένειά του είναι γραμμένη στα δημοτολόγια της Ρόδου, από όπου είναι η μητέρα του Ειρήνη. Είχε 13 χρόνια διαφορά από το σύζυγό της. Σήμερα μένει με τα παιδιά της. Έμαθε και τα Ισπανικά, ευτυχώς γιατί αλλιώς δεν θα μπορούσε να συνεννοηθεί με τα εγγόνια της. Ο Μερκούριος είναι ο μόνος από τα αδέλφια του που ονειρεύεται να πάει στην Ελλάδα και μιλά άπταιστα ελληνικά. Τα δύο μεγαλύτερα παιδιά του είναι αριστούχοι στο πανεπιστήμιο, στο τμήμα της Χημείας. Δυστυχώς όλες οι προσπάθειές του να μεταφέρει τα παιδιά του σε ελληνικά πανεπιστήμια απέτυχαν. Όταν ρώτησε τον συνεργάτη του ΑΠΕ ΜΠΕ και έμαθε πόσο θα κοστίσει αν τα παιδιά του έρθουν να κάνουν μεταπτυχιακό στην Ελλάδα, χλόμιασε. Σα να χάθηκε η γη κάτω από τα πόδια του. Έδειξε το μικρό κρεοπωλείο του, που έχει και ελληνικό όνομα. Από εκεί βγάζει πια το μεροκάματό του. Ο μέσος μηνιαίος μισθός στην Παραγουάη είναι 300 δολάρια. Το ΑΠΕ ΜΠΕ ανακάλυψε επίσης ότι την περίοδο της δικτατορίας του Alfredo Stroessner, ο Γεώργιος Ηλίου είχε πάρει άδεια από τον ίδιο τον δικτάτορα για να κάνει ελληνική εκπομπή στο μοναδικό τότε ραδιόφωνο της χώρας. Το 1972 και για πάνω από ένα χρόνο η εκπομπή "Grecia de ayer, de hoy y de siempre" μεταδιδόταν στο Radio National de Paraguay. O Ευθύμιος Ιωαννίδης, ασχολήθηκε στην Παραγουάη με ζωεμπόριο. Ακόμη και σήμερα διατηρεί στα βόρεια της χώρας μεγάλα κτηνοτροφικά αγροκτήματα. Τα τελευταία χρόνια ζει στη Βραζιλία με τον γιο του Θύμιο. Η κόρη του Καρίν ζει στην Ασουνσιόν, δεν μιλά ελληνικά και ο μικρότερος γιος, Γρηγόρης, μένει στην Ελλάδα. Δραστήριος αποδείχτηκε και ο Δημήτριος Γέφος, που διατηρούσε και αυτός κατάστημα εμπορίας ρούχων. Μετά τον θάνατό του, την εμπορία ανέλαβαν η σύζυγός του Παναγιώτα και τα τέσσερα παιδιά του. Σημαντική δράση στην εμπορία δερμάτων ανέπτυξε και η οικογένεια του Παναγιώτη Δημητρακόπουλου. Οι οικογένεια του Κωσταντίνου Βουρλιώτη είναι επίσης μεγάλη, με περισσότερα από 20 μέλη και διατηρεί στενές επαφές με την πατρίδα. Κατέληξαν στην Παραγουάη έπειτα από μια περιπλάνηση σε διάφορες χώρες, όταν ο τότε βασιλιάς της Αιγύπτου Φαρούκ, το 1952, έδιωξε όλους τους "ξένους" από τη χώρα. Σήμερα δύο από τα παιδιά του ο Γιώργος και ο Μιχάλης ζουν στην Ασουνσιόν και άλλα δύο επέστρεψαν στην Αθήνα. Έχουν σπουδάσει στο κρατικό πανεπιστήμιο και θεωρούνται διακεκριμένοι επιστήμονες στη χώρα. Έχουν από τρία παιδιά. "Εγώ ζω πια στην Παραγουάη, εδώ έμαθα. Κρατώ επαφή με την πατρίδα, αλλά δύσκολο να γυρίσω. Τα παιδιά μου πλέον έχουν μεγαλώσει, σπουδάζουν. Μόνα τους μπορούν να διαλέξουν ποια αισθάνονται πλέον πατρίδα τους". Ο Δημήτρης Παρούσης είναι συνεργάτης του ΑΠΕΜΠΕ και πραγματοποιεί το γύρο του κόσμου εδώ και 450 μέρες. Η περιπλάνησή του καταγράφεται καθημερινά στο www.godimitris.gr