Στο φως το οθωμανικό χαμάμ των Τρικάλων

Όταν ο περιηγητής Εβλιά Τσελεμπί περιέγραφε τη περιοχή γύρω από το Κουρσούμ Τζαμί των Τρικάλων ως έναν τόπο της πόλης "για περιπάτους, τερπνό, με ευχάριστη ατμόσφαιρα, εξοχικό, γεμάτο λουλούδια", κανείς δεν θα μπορούσε να φανταστεί ότι σ' αυτόν τον ειδυλλιακό χώρο χρησιμοποίησαν το συγκρότημα του χαμάμ ως φυλακή.

Ούτε ότι ύστερα από 125χρόνια, έστω και "τραυματισμένο" από τον χρόνο και τις ανθρώπινες επεμβάσεις, το χαμάμ αυτό θα ερχόταν στο φως, με τη βοήθεια της αρχαιολογικής σκαπάνης, υπό την επίβλεψη της προϊσταμένης της 19ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Κρυσταλλίας Μαντζανά και του αρχαιολόγου Σπύρου Κουγιουμτζόγλου.

Ποια είναι, όμως, η ιστορική εξέλιξη του οθωμανικού λουτρού; Σύμφωνα με τους παραπάνω αρχαιολόγους, ο Οθωμανός γεωγράφος Κιατίπ Τσελεμπί (Kiatip Celebi-Χατζί Καλφά/Haci Kalfa), στα μέσα του 17ου αιώνα αναφέρει τα Τρίκαλα, "ως πόλισμα που βρίσκεται μεταξύ των Σκοπίων και του Μορέως με κάστρο, λουτρά, τζαμιά και πολλούς κήπους", επισημαίνοντας τρία λουτρά, ανάμεσα στα οποία και το λουτρό του Οσμάν Σαχ (Osman Sah).

Συγκεκριμένα στον Seyahatname, ο Εβλιά Τσελεμπί αναφέρει κι εξυμνεί ένα αρχιτεκτονικό σύνολο, που εκτός από το τέμενος, περιελάμβανε ιεροδιδασκαλείο, πτωχοκομείο, νηπιαγωγείο, χάνι και άλλα βοηθητικά κτίσματα, η θέση των οποίων σε σχέση με τον αστικό ιστό δηλώνει την επιθυμία του Οσμάν Σαχ να δημιουργήσει ένα δικό του πυρήνα, ανεξάρτητο απ' αυτόν που υπήρχε.

Από τοπικούς μελετητές και σύμφωνα με τοπογραφικό διάγραμμα της πόλης του 1885, το λουτρό του Οσμάν Σαχ τοποθετείται στη θέση του κεντρικού κτιρίου των πρώην φυλακών, καθώς ο ρους του Ληθαίου ποταμού στα ανατολικά επιτρέπει την ανέγερση λουτρού, ενώ το μέγεθος του οικοδομήματος δείχνει, ότι η κατασκευή του έγινε σε εποχή που στο οθωμανικό κράτος υπήρχαν τα οικονομικά μέσα, οι συνθήκες και οι δυνατότητες για ανέγερση μεγάλων αφιερωμάτων.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ