Στο άκουσμα ότι δακρύζει η Παναγιά η Καθολική στην Κρεμαστή, συγκλονίζεται η Ρόδος

ΤΑ ΣΚΛΗΡΑ ΕΚΕΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ 1937-1940 Η Πίστη γονάτισε τον Τζέζαρε Ντε Βέκκι

Παρουσίαση-σχολιασμός Κώστας Τσαλαχούρης Μέρα γιορτής και σκόλης, η σημερινή μέρα, για τη Ρόδο. Η Παναγιά γιορτάζει, και μαζί της αγάλλεται, πανηγυρίζει όλο το νησί. Γιατί παντού υπάρχουν εκκλησιές, ξωκλήσια στη Χάρη της. Κατά τον αθάνατο λαογράφο μας Αναστάσιο Βρόντη, η Παναγιά στην καρδιά των Ροδίων κατέχει την πιο τιμητική θέση και της έχουν ένα σωρό ονόματα που απεικονίζουν τις ιδιότητες και τις χάρες της ή τον τόπο όπου βρίσκεται το μοναστήρι ή το ξωκλήσι της . Τα ονόματα που αναφέρει στη μελέτη του «Παναγιές της Ρόδου», είναι η Παναγιά η Καθολική, η Παναγια η Διγενή, η Πορταρίτσα, η Λουβιαρίτσα, η Φανερωμένη, η Τριαντενή, η Μυρτενή, η Παναγιά του Φιλιερήμου, η Παναγιά η Καλόπετρα, η Αμαρτενή ή Παναγιά της ʼμαρτος, η Στελιανή, η Σκια(δ)ενή, η Παναγιά η Κοσκινιστή και Ελεούσα, η Παναγιά η Καρυωνίτισσα, Παναγιά η Εφτάπορτη, η Γιαματικού, η Τσαμπίκα, η Κυρά, η Καμιναριώτισσα, η Παναγιά της Λίνδου, η Υψενή, η Γαλατούσα, η Κιοτερενή, η Πλημμυριανή. Το κείμενο αυτό αποτελεί το 17ο μέρος του σημειώματός μας που αναφέρεται στον Τετράρχη του Φασισμού Τζέζαρε Μαρία ντε Βέκκι κόντε ντι Βαλ Τζισμόν, και την πολιτική που ακολούθησε κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Ρόδο, ως Διοικητής των Ιταλικών νήσων του Αιγαίου από τις 2 Δεκεμβρίου 1936 μέχρι τις 9 Δεκεμβρίου 1940. Το προτάσσουμε λόγω της σημερινής πανηγύρεως και από το μεθαυριανό φύλλο, θα αρχίσει κανονικά το πρώτο μέρος της μελέτης. Πικρό ποτήρι Το κείμενο του 17ου μέρους της μελέτης μας αρχίζει: Ένα και μόνο γεγονός ο πανίσχυρος, σκληρός και τυραννικός Τζέζαρε Μαρία Ντε Βέκκι κόμης ντι Βαλ Τζισμόν, έπρεπε να το ζήσει, τώρα στο τέλος του Μεσοπολέμου· να γευτεί ένα πικρό ποτήρι. Να νιώσει ό,τι κι αν έκανε, το τριετές χρονικό διάστημα της παραμονής του, ό,τι φοβέρες κι αν μετήλθε, για να γονατίσει τον ήσυχο οικογενειάρχη, για το λαό των νησιών της Δωδεκανήσου ήταν ένας αντίπαλος, που βρισκόταν απέναντι και ουδέποτε οι δρόμοι τους θα συναντιούνταν. Αντιλαμβάνεται ότι μεγάλος αντίπαλός του είναι αυτό που βρίσκεται στην ψυχή αυτού του απλού ανθρώπου, η Πίστη. Η Πίστη σε κάθε ιδανικό, σε κάθε ιδέα. Και «γεύεται», ή μάλλον αντιλαμβάνεται τι ρίζες έχει στην καρδιά του ο κάθε ένας Ορθόδοξος υπήκοός του, αυτό που τόσα χρόνια οι προκάτοχοί του Ντε Μποσδάρι και Μάριο Λάγκο, προσπάθησαν να του αποσπάσουν. Τη θρησκεία. Ας μη ξεχνάμε ότι τα δεινά για τα εκκλησιαστικά του τόπου, άρχισαν επί Μποσδάρι. Συγκλονίζεται ο Ρόδος όταν η Παναγιά η Καθολική στην Κρεμαστό άρχισε να δακρύζει. Γενικός ξεσηκωμός. Όλη η Ρόδος στο πόδι, στο άκουσμα ότι η Μάνα η Παναγιά μας, η αληθινή, η αειπάρθενη, η αμόλυντη, η εμψυχώτρια, η πλατυτέρα των ουρανών, η οδηγήτρα, το τείχος το απόρθητο, κλαίει!.. Ναι, κλαίει, και τα δάκρυα είναι εμφανή. Οι παλαιότεροι, και ειδικά οι κάτοικοι του χωριού, θυμούνται ότι η Παναγία δάκρυζε και μάλιστα για μεγάλο χρονικό διάστημα, λίγο πριν την έναρξη του Παγκοσμίου Πολέμου, το 1914. Τώρα δακρύζει με την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Τίποτα δεν συγκρατεί τους πιστούς. Όλοι η δρόμοι οδηγούν στην Κρεμαστή, είτε με κοριέρες, με ποδήλατα-τα ιδιωτικά αυτοκίνητα απαγορεύονται λόγω της καταστάσεως-αλλά περισσότερο με τα πόδια. Πρέπει να προσκυνήσουν γιατί, σύμφωνα με την παράδοση η Παναγιά η Καθολική κλαίει όταν πρόκειται να συμβεί κακό τοπικό ή γενικό. Ο χρονικογράφος το σημειώνει ότι «η εικών κλαίει οσάκις επικρέμαται, είτε τοπικόν είτε γενικόν κακόν». Επεμβαίνει η Διοίκηση Η κοσμοσυρροή εκπλήσσει τους πάντες. Γονυπετείς οι πιστοί, επικαλούνται τη Χάρη της πονολύτρας Θεοτόκου, δημιουργείται το αδιαχώρητο και υπάρχει πλέον πρόβλημα τάξεως, επεμβαίνουν οι υπηρεσίες της Διοικήσεως, γιατί άρχισαν να δίδονται από τους προσκυνητές διάφορες ερμηνείες. Αφήνουμε το χρονικογράφο της εποχής να μας δώσει την εικόνα: «…επειδή προέκυψεν ζήτημα τάξεως, αι Αρχαί της Ρόδου δεν ηδιαφόρησαν. Αντιπρόσωποι της Γενικής Διοικήσεως μετέβησαν επί τόπου και, αφού διεπίστωσαν το φαινόμενον, ανέθεσαν εις ειδικούς να εξακριβώσουν, μήπως επρόκειτο περί τεχνάσματος καλογήρων ή άλλων προς αργυρολογίαν (σ.σ. εξήγηση: μάζεμα χρημάτων). Χημικός εξήτασε το ξύλον, εφ’ ου η εικών, δοκιμαστικαί εντομαί και αποξέσεις εγένοντο εις το όπισθεν μέρος της, ηρευνήθη προσεκτικώς ο τοίχος, όπου ήτο ανηρτημένη· δεν ευρέθη, όμως, τίποτε το δικαιολογούν το φαινόμενον. Εν τέλει, η εικών ανηρτήθη και πάλιν εις την θέσιν της και ήρχισε να δακρύζη, όπως πριν. Οι ευλαβείς Ρόδιοι συρρέουν εις τον ναόν της Κρεμαστιανής και προσεύχονται προ της θαυματουργού εικόνος των». Το γεγονός αυτό, μας το επιβεβαίωσε, επίσης ένα μικρό παιδί τότε, μόλις πριν τέσσερις μέρες, γιατί ήταν αυτόπτης μάρτυρας· σήμερα, θυμάται, ότι διέμενε στα κελιά της εκκλησιάς με τη γιαγιά του, ως τάμα, ζητώντας τη βοήθεια της Κυρίας των Ουρανών λόγω προφυματιώσεως και μας πρόσθεσε ότι στη Χάρη της, τότε, λίγες μέρες πριν στη γιορτή της, έγινε θαύμα· μια μικρή κόρη τυφλή, μόλις άγγιξε την εικόνα της Πανάχραντης, είδε το φως της!.. Τα παραπάνω διαδραματίζονται τον Σεπτέμβριο και Οκτώβριο 1939, δηλαδή λίγες μέρες μετά την εισβολή της χιτλερικής Γερμανίας στην Πολωνία, την 1η Σεπτεμβρίου 1939 και την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πρέπει να αναφέρουμε ότι το γεγονός καταγράφεται στις στήλες των αθηναϊκών εφημερίδων-εμείς τις αντλήσαμε από την «Πρωία»-και στις παροικιακές των Αθηνών και της Αλεξάνδρειας-η «Δωδεκανησιακή Αυγή» τη δημοσιεύει στην πρώτη της σελίδα στις 15 Νοεμβρίου 1939. Τα σχέδια των Ιταλών Πάντως οι Ιταλοί την πανήγυρη της Παναγίας της Καθολικής στην Κρεμαστή, την είχαν «δει» με άλλο μάτι, από τις αρχές της δεκαετίας του 1920. Ο χρονικογράφος της εποχής γράφει ότι «μεταξύ των ωραιοτάτων παλαιών εθίμων του τόπου, των διασωθέντων μέχρι σήμερα ανέπαφων και αυτούσιων είναι και η πανήγυρη της Παναγίας της κρεμαστής κατά την 15η Αυγούστου και προ παντός κατά τα Εννηάμερα, που γιορτάζονται στις 23 Αυγούστου. Κατά την πανήγυρη αυτή, βλέπεις, συγκέντρωση όλων των χωρικών της Ρόδου, και των άλλων νησιών, που διακρίνονται από τις τοπικές ενδυμασίες και κυρίως των γυναικών και θαυμάζεις τους τοπικούς χορούς τους οποίους εκτελούν χωριστά οι γυναίκες κάθε χωριού και προπαντός οι ευσταλείς και λυγερόκορμες Μπονιάτισσες και Καστελλενές, που προξενούν εντύπωση για τις ωραίες κινήσεις του ιδιαίτερου χορού τους που προσομοιάζει με τον αρχαίο ελληνικό πυρρίχιο χορό... …Δυστυχώς, όμως, το ωραίο αυτό πανηγύρι κατά το οποίο τα πάντα ήταν αγνά ροδίτικα και αγνότερα ελληνικά, άρχισε να χάνει τον χαρακτήρα του.. Με την υπόδειξη των καραμπινιέρων το 1921-ήταν η πρώτη φορά-τοποθετήθηκαν στο προαύλιο και στην είσοδο της εκκλησίας ιταλικές σημαίες, το επόμενον έτος έγινε απλή επίσκεψη του Διοικητή Αλεσάντρο ντε Μποσδάρι και με την ευκαιρία, εκτός των ιταλικών σημαιών τοποθετήθηκε σε ψηλό κοντό το περίφημο FERT (Fortitudo Eius Rodum Tenuit-Η ανδρεία εκείνου κράτησε τη Ρόδο), οικογενειακό σύμβολο του Οίκου της Σαβοΐας. Τα Εννηάμερα ο Διοικητής παρακολούθησε τη Λειτουργία, και διοργανώθηκε εμπορική έκθεση, με περισσότερους εκθέτες Ιταλούς. Το 1924, στις 15 Αυγούστου, παρέστησαν στη Λειτουργία για πρώτη φορά, δυτικοί ιερείς, πράγμα που προκάλεσε φοβερή εντύπωση, επαναλήφθηκε η έκθεση, έγιναν αγώνες δρόμου, πάλης και πυγμαχίας και τα Εννηάμερα έγινε η κλήρωση Μεγάλου Λαχείου, έτσι το ονόμασαν, υπέρ των Ιταλικών Σχολείων. Τέλος για πρώτη φορά ακούστηκε η θεωρία ότι η Madonna της Κρεμαστής είναι Καθολική Εκκλησία και ότι η πανήγυρη είναι έθιμο της ιπποτικής εποχής…». Για την Ιστορία ο μεγάλος λαογράφος μας Αναστάσιος Βρόντης αναφέρει μοναστηράκια με το όνομα της Παναγίας, Καθολική στη Σορωνή, κατά μαρτυρία του διδάσκαλου Μανώλη Χατζηκυριαζή, Περιγιαλλενή ή Παρααλλινή στην παραλία Κρεμαστής, Ελεούσα στις Καλυθιές, Παναγιά Αλημονήτρα (Ελεημονήτρα), στον Αρχάγγελο, Παναγιά Φυτιλενή στα Μάσαρι, Παναγιά Αροσαλή (Ιερουσαλήμ) στο χωριό Ασκληπιός, Παναγιά η Βαγγελίστρα στην τοποθεσία Τούρκα στο Γεννάδι, Παναγιά η Φανερωμένη στις Φάνες, η Ζωοπή (Ζωοπηγή) στις Πηγές στο χωριό Έμπωνα και στα Λάερμα, η Τρυφενιώτισσα στα Μάσαρι, η Θεοτόκος στην Απολακκιά, η Πλατανιώτισσα στον Αίθωνα, η Παναγιά η Ευλώ στη Λίνδο και πάλιν στη Λίνδο η Παναγιά η Σπηλιώτισσα.