Νέο χωροταξικό τουρισμού

Toυ Δημήτρη Προκοπίου Δράσεις και κατατάξεις νησιών χωρίς επαρκή στοιχεία με απλές υπουργικές αποφάσεις. Δεν ορίζεται επαρκώς η φέρουσα ικανότητα, δεν συνδέονται οι στόχοι με την πλήρη υλοποίηση τους…πάνω σε δράσεις ανάπτυξης του τουριστικού προϊόντος. Ο συνδυασμός ανάπτυξης και βιωσιμότητας φαίνεται να απουσιάζει…. Νέο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης, με τη δημιουργία μεγάλων εγκαταστάσεων, την κατασκευή οργανωμένων κατοικιών, οικοδομικές άδειες με κοινή υπουργική απόφαση, ανάπτυξη σε προστατευόμενες περιοχές εκτός από τα εθνικά πάρκα (εκτός από περιπτώσεις διώροφων κτιρίων για εναλλακτικό τουρισμό, αν προβλέπεται από τους κανονισμούς διαχείρισης (μέχρι σήμερα η δόμηση σε Εθνικούς Δρυμούς απαγορεύεται), ανάπτυξη των γκολφ συστηματικά και ανάπτυξη νησίδων. Στην Κοινή Υπουργική Απόφαση δεν γίνεται λεπτομερής αναφορά σε κριτήρια αξιολόγησης υπάρχουσας κατάστασης και φέρουσας ικανότητας των προορισμών. Η κατηγοριοποίηση νησιών γίνεται χωρίς αριθμητικά κριτήρια. Ενώ δεν υπάρχει καμία εικόνα της τουριστικής περιβαλλοντικής κατάστασης. Στόχος της νέας νομοθετικής παρέμβασης είναι με νέους ευνοϊκότερους όρους δόμησης και αρτιότητας να προωθηθούν εκκρεμείς και να δρομολογηθούν πολύ μεγάλες νέες τουριστικές επενδύσεις, προφανώς από οργανωμένα συμφέροντα. Παράλληλα, ανοίγει ο δρόμος της τουριστικής αξιοποίησης μικρών ακατοίκητων νησιών έκτασης άνω των 300 στρεμμάτων, γεγονός που συνδυάζεται με την εκποίηση νησιών, που προωθεί το Ταμείο Αποκρατικοποιήσεων (ΤΑΙΠΕΔ). Αμβλύνονται οι απαγορεύσεις τουριστικής δόμησης σε περιοχές Natura, καθώς θα επιτρέπεται η δόμηση σε ειδικές ζώνες εκτός του πυρήνα απόλυτης προστασίας.. Οι βραχονησίδες μένουν εκτός έναντι της προηγούμενης ρύθμισης του 1997, που άφηνε σχετικά περιθώρια, όπως επίσης όλοι οι προστατευόμενοι από το Σύνταγμα και τη νομοθεσία χώροι, όπως δάση, δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις, αιγιαλός και παραλία, αρχαιολογικοί, ιστορικοί, δημόσιοι κοινόχρηστοι χώροι, ρέματα. Η δόμηση σε ρέματα, αρχαιότητες και δημόσιους χώρους (όχι δημόσιες εκτάσεις) είναι επικίνδυνη….. Μετά τις χωροθετημένες θέσεις κρουαζιέρας στο λιμάνι του Πειραιά και του Λαυρίου προβλέπει νέο λιμάνι κρουαζιέρας και στο Φαληρικό Ορμο. Αντέχει ο πόλη δέυτερο λιμάνι; Η γνωστή πρόταση επιχειρηματικών συμφερόντων που έχει γίνει προς το υπουργείο Ανάπτυξης, η οποία -παρά τις αντιδράσεις που έχει προκαλέσει- τώρα υιοθετείται. Η συγκέντρωση οργανωμένων τουριστικών εγκαταστάσεων προβλέπεται να γίνεται σε υποδοχείς (Περιοχές Οργανωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης ή Περιοχές Ειδικής Ρυθμιζόμενης Πολεοδόμησης - ΠΕΡΠΟ) και στα λεγόμενα σύνθετα τουριστικά καταλύματα, όπου οι ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις συνδυάζονται με παραθεριστική κατοικία σε ποσοστά 60% και 40% αντίστοιχα. Οι οργανωμένοι υποδοχείς και τα σύνθετα καταλύματα προτείνεται να κατασκευαστούν μόνο σε νησιά σημαντικής έκτασης, άνω των 70 τετραγωνικών χιλιομέτρων, όπως Κρήτη, Ρόδος, Κέρκυρα, Σάμος, Χίος, Λέσβος. Τα παραπάνω νησιά όμως έχουν περιοχές πολύ επιβαρυμένες….. Στις προβλέψεις του νέου χωροταξικού για τον τουρισμό περιλαμβάνεται η παροχή κινήτρων για εκσυγχρονισμό υφιστάμενων τουριστικών μονάδων, με αναβάθμιση της κατηγορίας ή και την επέκταση των καταλυμάτων. Ακόμη, επανάχρηση αξιόλογων κτηρίων ή συνόλων και παροχή κινήτρων για τη μετατροπή παραδοσιακών ή διατηρητέων κτηρίων σε ξενοδοχειακές μονάδες. Θετικό στοιχείο η παροχή κινήτρων για μερική ή ολική απόσυρση μη αξιόλογων απαξιωμένων ή εγκαταλειμμένων κτηρίων και εγκαταστάσεων χρήσης τουρισμού, Αυτό θα γίνει μέσα από το μηχανισμό της «τράπεζας γης» που προωθεί το υπουργείο Περιβάλλοντος. Η δομή αυτή όμως είναι ακόμη ασαφής…..και ίσως επικίνδυνη; Σύμφωνα με την απόφαση αυτή οι εκάστοτε πολεοδομικές αρχές και αυτές του ΕΟΤ αποκαθίστανται από την εφαρμογή αποφάσεων υπουργικών με ανώτατο συντελεστή δόμησης τον προβλεπόμενο από την εκάστοτε ισχύουσα νομοθεσία για κάθε κατηγορία οργανωμένου υποδοχέα και για τα σύνθετα τουριστικά καταλύματα. Οι υπουργικές αρχές είναι υπεύθυνες για τη χωροθέτηση οργανωμένων υποδοχέων τουριστικών δραστηριοτήτων και σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων. Η αποτυχία των παραθεριστικών κατοικιών σε πολλές χώρες είναι γνωστή….. Όπως αναφέρει η Κοινή Υπουργική Απόφαση: Για τη χωροθέτηση του επενδυτικού σχεδίου αξιοποίησης νησιών της υποκατηγορίας ΙΙ γίνεται ο γενικός σχεδιασμός του επενδυτικού σχεδίου με απόφαση των υπουργών Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής και Τουρισμού, ο οποίος περιλαμβάνει την οριοθέτηση της έκτασης προς αξιοποίηση, τον καθορισμό των επιτρεπόμενων χρήσεων γης και των ειδικών όρων και περιορισμοί δόμησης για την ανέγερση, επέκταση, μετατροπή ή μετασκευή κτιρίων και εγκαταστάσεων, των γενικών περιβαλλοντικών όρων για τη δημιουργία της τουριστικής εγκατάστασης, ύστερα από Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Για την αξιολόγηση αυτή θα πρέπει ιδίως να λαμβάνονται υπόψη τα χωρικά (φυσικά, οικονομικά, κοινωνικά, χωροταξικά, περιβαλλοντικά κ.λπ.) χαρακτηριστικά του νησιού και ιδίως η γεωμορφολογία, τα κλιματικά και μετεωρολογικά δεδομένα, η υπάρχουσα συγκοινωνιακή υποδομή και οι λοιπές εξυπηρετήσεις, τα δημογραφικά και οικονομικά δεδομένα, τα στατιστικά δεδομένα απασχόλησης και ανεργίας, τα δεδομένα διάρθρωσης της τοπικής οικονομίας (αγροτικός πληθυσμός κ.λπ.), καθώς και οι κατευθύνσεις χωρικής ανάπτυξης για τη συγκεκριμένη περιοχή, με αναφορά ιδίως στα στοιχεία του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος και στην υφιστάμενη τεχνική υποδομή, καθώς και στο είδος και την ένταση της υφιστάμενης δόμησης. Στις παραπάνω παραγράφους γίνεται αναφορά σε στοιχεία αλλά σε πολύ γενικό πλαίσιο. Η σύγχρονη βιβλιογραφία της φέρουσας ικανότητας δίνει συγκεκριμένα εργαλεία-δείκτες για την περιβαλλοντική και αναπτυξιακή αποτίμηση και ευκαιρίες. Προβλέπεται επίσης η κατασκευή Μεγάλων μονάδων τουριστικών εμπορικών κέντρων εντός των πόλεων. Στην παρακάτω παράγραφο γίνεται αναφορά στα γκολφ. Τουριστικές μονάδες μεγάλης έκτασης με σοβαρή επιβάρυνση στους υδάτινους πόρους παράλληλα με χρήση παθογόνων φυτοφάρμακων. Μόνο η τελευταία παράγραφος λέει απλά ότι αν θέλει ο επιχειρηματίας θα χρησιμοποιεί αυτοφυή χλωρίδα… Δημιουργία εγκαταστάσεων γκολφ στις ευρύτερες περιοχές των μεγάλων αστικών κέντρων που αποτελούν τουριστικούς προορισμούς (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Βόλος, Ιωάννινα, Κρήτη, Κέρκυρα, Ρόδος, Ζάκυνθος, Κως και στις Περιφερειακές Ενότητες Ηλείας, Μεσσηνίας, Χαλκιδικής, Αχαΐας, Αργολίδας, Λευκάδας, Αιτωλοακαρνανίας, Κεφαλλονιάς), καθώς και ως μορφή ειδικής τουριστικής υποδομής που συνδυάζεται με ξενοδοχειακά καταλύματα ή εντάσσεται σε οργανωμένους υποδοχείς τουρισμού ή/και σε σύνθετα τουριστικά καταλύματα, με την προϋπόθεση εξασφάλισης των απαιτούμενων υδατικών πόρων της εγκατάστασης ύστερα από την ικανοποίηση υδρευτικών, αρδευτικών και οικολογικών αναγκών της περιοχής που επηρεάζεται ή χρήση ανακυκλωμένου νερού από αξιοποίηση των λυμάτων μετά από τριτοβάθμια επεξεργασία ή από αφαλάτωση. Στην κατεύθυνση αυτή είναι επιθυμητή η χρήση ειδών της τοπικής αυτοφυούς χλωρίδας με μικρές απαιτήσεις σε υδατικούς πόρους σε συνδυασμό με κατάλληλες τεχνικές άρδευσης και ο περιορισμός της δημιουργίας τεχνητών λιμνών. Παρακάτω παρουσιάζονται οι ομάδες των νησιών.. τα κριτήρια είναι ποιοτικά μόνο: Η έννοια της φέρουσας ικανότητας απουσιάζει… Ομάδα Ι: Αναπτυγμένα και αναπτυσσόμενα τουριστικά νησιά Στην ομάδα αυτή περιλαμβάνονται νησιά: - Με σημαντική τουριστική δραστηριότητα ή αναπτυσσόμενα τουριστικά, - Με σημαντική εξάρτηση από τον τουρισμό (με περιορισμένη ή χωρίς άλλη ιδιαίτερα • δυναμική παραγωγική δραστηριότητα και εκμεταλλεύσιμους πόρους), - Που εμφανίζουν κατά περίπτωση έντονες συγκρούσεις χρήσεων γης, - Με ενδεχόμενες πιέσεις στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον Τα νησιά που περιλαμβάνονται στην Ομάδα Ι είναι τα παρακάτω: Αίγινα, Αλόννησος, Αμοργός, ʼνδρος, Αντίπαρος, Αστυπάλαια, Ζάκυνθος, Θάσος, Θήρα, Ιθάκη, Ικαρία, Ίος, Κάλυμνος, Κάρπαθος, Κάσος, Κέα, Κέρκυρα, Κεφαλλονιά, Κύθηρα, Κύθνος, Κως, Λέρος, Λευκάδα, Λέσβος, Λήμνος, Μήλος, Μύκονος, Νάξος, Πάρος, Πάτμος, Πόρος, Ρόδος, Σαμοθράκη, Σάμος, Σέριφος, Σίφνος, Σκιάθος, Σκόπελος, Σκύρος, Σπέτσες, Σύμη, Σύρος,Τήνος, Ύδρα, Φολέγανδρος, Χίος. Ομάδα ΙΙ: Σχετικά μικρά νησιά με προβλήματα ανάπτυξης Στην ομάδα αυτή περιλαμβάνονται νησιά με: - Σχετικά μικρή γεωγραφική έκταση, - Κατά κανόνα σοβαρά προβλήματα ανάπτυξης, - Κατά κανόνα συνεχή μείωση πληθυσμού, - Σοβαρές ελλείψεις σε υποδομές, Ελάχιστο βαθμό αξιοποίησης των πόρων τους ή περιορισμένους (ποσοτικά και ποιοτικά) πόρους και με αισθητή τη γεωγραφική απομόνωση, από την περιορισμένη συμμετοχή τους στα δίκτυα (ενεργειακά, μεταφορικά, κ.ά.), με φθίνουσα πορεία του πληθυσμού Δ.1. – ομάδα 1 και Δ.1. – ομάδα 2, συμπληρώνουν το σύνολο των κατοικημένων νησιών της επικράτειας και είναι προφανές ότι όποιο νησί εντάσσεται στη μία υποομάδα, δεν συμπεριλαμβάνεται στην άλλη. Ομάδα ΙΙΙ: Βραχονησίδες και ακατοίκητα νησιά. Η Ομάδα ΙΙΙ περιλαμβάνει δύο υπο-ομάδες, με βάση τα ιδιαίτερα φυσικά και ανθρωπογενή χαρακτηριστικά τους, το μέγεθος και την εγγύτητά τους με κατοικημένες περιοχές. Στην πρώτη υπο-ομάδα περιλαμβάνονται: - Οι βραχονησίδες, - Νησιά με έκταση μικρότερη των 300 στρεμμάτων. - Νησιά, τα οποία ευρίσκονται σε απόσταση μικρότερη των 10 ναυτικών μιλίων από τα - θαλάσσια σύνορα της χώρας. - Απομονωμένα, από άποψη θέσης, νησιά (απόσταση από παράκτιες περιοχές του - ηπειρωτικού τμήματος της χώρας ή από νησιά - με λιμάνι, μέσω του οποίου μπορεί να υπάρχει ακτοπλοϊκή πρόσβαση στο νησί, - μεγαλύτερη των 5 ναυτικών μιλίων). - Νησιά, τα οποία εμπίπτουν στο σύνολό τους ή κατά το μεγαλύτερο τμήμα τους σε - ζώνες απολύτου προστασίας της φύσης ή/και προστασίας της φύσης και σε εθνικά - πάρκα. Στη δεύτερη υπο-ομάδα περιλαμβάνονται όλα τα ακατοίκητα νησιά (μηδενικός πληθυσμός κατά την εκάστοτε τελευταία απογραφή) που δεν ανήκουν στην πρώτη υπο-ομάδα.