Ο χορός «ΚΑΜΑΡΕΣ»

Δεν είναι ασυνήθιστο φαινόμενο, ανάμεσα σε όμορες γεωγραφικές περιοχές, να ανακύπτουν διεκδικήσεις, όσον αφορά την πατρότητα παραδοσιακών πολιτιστικών στοιχείων, όπως τραγούδια, χοροί, έθιμα κλπ. Μια τέτοια περίπτωση αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια η Νίσυρος, με τους κατοίκους της γειτονικής μας Τήλου να επιμένουν να παρουσιάζουν ως στοιχείο της τοπικής τους παράδοσης το χορό ΚΑΜΑΡΕΣ, ενώ υπάρχουν στοιχεία και μαρτυρίες ακαταμάχητες, που τεκμηριώνουν το συγκεκριμένο χορό ως στοιχείο συνοδευτικό και αναπόσπαστο του Νισύρικου παραδοσιακού γάμου. Συγκεκριμένα, ο γνωστός Ρωσολιθουανός ερευνητής-ελληνιστής Κάρολος Φλέγελ, στο βιβλίο του «Η νήσος Νίσυρος και αι θέρμαι αυτής», που εκδόθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1899, αναφέρεται σε επίσκεψή του στη Νίσυρο (η οποία εξυπακούεται ότι έγινε πριν από την έκδοση του βιβλίου, δηλαδή προ του 1899) και περιγράφοντας τα έθιμα του Νισύρικου γάμου, όπως τα έζησε τότε, γράφει, στη σελίδα 32, μεταξύ άλλων, « χορεύουσι δε ούτω μεταμφιεσμένοι εν τη κεντρικωτέρα πλατεία του χωρίου μεταξύ άλλων, χορόν Καμάρες ονομαζόμενον, ομοιάζοντα δε τω τετραχόρω της Εσπερίας…». Το βιβλίο αυτό βρίσκεται ανηρτημένο στην ιστοσελίδα της Εταιρείας μας, (www.nisyriakesmeletes.gr), στο κεφ. ΕΚΔΟΣΕΙΣ και ο κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να το μελετήσει. Για ό,τι αφορά το ενδιαφέρον, που παρουσιάζει η μουσική παράδοση των δυο νησιών, χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία του Ελβετού μουσικολόγου και καθηγητού της Ελληνικής γλώσσας και Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης Σάμουελ Μπον Μποβί, ο οποίος στην προσπάθειά του να καταγράψει την παραδοσιακή μουσική των νησιών μας, πραγματοποίησε τρεις επισκέψεις στα Δωδεκάνησα, τα έτη 1930, 1931 και 1933. Τότε, επισκέφτηκε όλα τα νησιά που διέθεταν ενδιαφέρουσα μουσική παράδοση, εκτός από την Κάσο και την Τήλο, γιατί όπως γράφει ο ίδιος στο δίτομο έργο του «ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΩΝ» 1935, για μεν την πρώτη, άντλησε πολύτιμο υλικό από υπάρχον βιβλίο με περιγραφή της μουσικής παράδοσης του νησιού, ενώ για τη δεύτερη, σημειώνει ότι έγραψε μερικά τραγούδια από κατοίκους της Ρόδου, καταγομένους από την Τήλο. Στη Ρόδο όμως υπήρχαν κάτοικοι, προερχόμενοι και από τα άλλα νησιά, τα οποία όμως προτίμησε να επισκεφθεί αυτοπροσώπως, ενέργεια καθόλου άσχετη με το βαθμό ενδιαφέροντος της κατά τόπους μουσικής παραδόσεως. Ο Μπον Μποβί στην καταγραφή των εντυπώσεών του, προβαίνει σε ειδική μνεία για τη Νίσυρο, με ξεχωριστή αναφορά και κολακευτικά σχόλια για τους μουσικούς που συνάντησε εκεί. Το βιβλίο αυτό επανεξεδόθη το 1990 από τον Πολιτιστικό Οργανισμό του Δήμου Ρόδου και προφανώς υπάρχει στις βιβλιοθήκες του νησιού. Θα πρέπει ακόμα να επισημανθεί ότι, υπάρχουν μαρτυρίες και παραδοχές παλιότερων γενιών Τηλιακών, σύμφωνα με τις οποίες η μουσική παράδοση της Τήλου πλουτίστηκε από τον φημισμένο Νισύριο μουσικό Γιώργο Μακρυγιάννη, τον αποκαλούμενο και «Γιώργο Νισύριο», ο οποίος, ως δεξιοτέχνης του βιολιού, εκαλείτο στα γλέντια και τα πανηγύρια των γύρω νησιών. Και ήταν επόμενο να μεταφέρει στα νησιά αυτά τους Νισύρικους χορευτικούς σκοπούς, μεταξύ των οποίων και τις «Καμάρες». Κλείνοντας θα πρέπει να σημειώσουμε ότι, όπως πληροφορούμεθα, τα τελευταία χρόνια, κυρία από τη Νισυριακή παροικία της Ρόδου, είχε αναλάβει τη διδασκαλία, στη νεολαία της παροικίας της Τήλου, δωδεκανησιακών παραδοσιακών χορών και στο πρόγραμμά της περιελάμβανε και το Νισύρικο έθιμο της «Κούππας». Μήπως θα πρέπει να αναμένομε, σε λίγα χρόνια, να μας αμφισβητηθεί η πατρότητα και της «Κούππας»; Η Νίσυρος λοιπόν καταθέτει στοιχεία, που μάλιστα ανατρέχουν στη δεκαετία του 1890 και κατατάσσουν το χορό « Καμάρες» στα στοιχεία της μουσικής της παραδόσεως. Ας παρουσιάσουν οι φίλοι και γείτονές μας Τηλιακοί ή οποιοσδήποτε άλλος ενδιαφερόμενος, τα δικά τους στοιχεία και τότε τα ξαναλέμε. Ο Πρόεδρος της Εταιρείας Νισυριακών Μελετών Κωνσταντίνος Διαμ. Χαρτοφύλης