Επιτάφιοι της Ρόδου: Επιστροφή στα παλιά

Με παραδοσιακό τρόπο στολίστηκαν φέτος οι Επιτάφιοι σε όλο το νησί

Ρεπορτάζ: Κυριακή Πετρίδου kiriaki@rodiaki.gr Ελευθερία Πελλού pelloue@rodiaki.gr Λίζα Τσοπανάκη lizatsopanaki@rodiaki.gr …Επιστροφή στα παλιά θα μπορούσε να είναι το στίγμα για το φετινό στολισμό των Επιταφίων στη Ρόδο καθώς διαπιστώνεται μία τάση να γυρίσουμε στα προηγούμενα χρόνια, τότε που η όλη διαδικασία αποτελούσε ιεροτελεστία, από το μάζεμα των λουλουδιών μέχρι το ξημέρωμα στην Εκκλησία και το μοιρολόι. Έτσι, φέτος, στις Εκκλησιές της Ρόδου ήταν πολύ λιγότερες οι Ενορίες που ανέθεσαν τον στολισμό του Επιταφίου σε ανθοπωλεία ενώ, αν και πάντα αυτός γινόταν από δωρεές είτε ορισμένων πιστών είτε όλων των ενοριτών, ακόμη και με δίσκο που έβγαινε μέρες πριν στην Εκκλησία, φέτος κυριάρχησε ο παραδοσιακός τρόπος του στολισμού από τους πιστούς. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο κόσμος έφερνε ο ίδιος λουλούδια για τον στολισμό του Επιταφίου, ακόμη και από αυλές, ενώ και τα άνθη που χρησιμοποιήθηκαν ήταν πιο παραδοσιακά, όπως το χρυσάνθεμο, το γαρύφαλλο και ο κρίνος. Μάλιστα, σε κάποιες περιπτώσεις, έπαιρναν τα λουλούδια που άφηναν οι πιστοί στα πόδια του Εσταυρωμένου για να στολίσουν τον Επιτάφιο, όπως παλιά. Εκείνο, πάντως, που παρατηρήθηκε φέτος είναι ότι η Λειτουργία της Μεγάλης Πέμπτης τελείωσε πιο αργά και συνεπώς ο στολισμός του Επιταφίου ξεκίνησε πιο αργά. Επίσης, παρ’ όλο που η ατμόσφαιρα ήταν κατανυκτική, φέτος σαν να ήταν λιγότερος ο κόσμος που γυρνούσε τις Εκκλησιές, ίσως επειδή άνοιξε νωρίτερα η σεζόν για το νησί μας αλλά και ο καιρός δεν ήταν καλός τις πρώτες πρωινές ώρες της Μεγάλης Παρασκευής. Ωστόσο, οι Επιτάφιοι της Ρόδου, για ακόμα μία φορά στολίστηκαν μέσα στη μυσταγωγία που αρμόζει στα Θεία Πάθη, με πολύ μεράκι, τέχνη και πίστη από τους πιστούς που το θεωρούν καθήκον τους να το κάνουν κάθε χρόνο, κάποιοι μάλιστα για δεκαετίες γιατί, όπως λένε, το θεωρούν κατάθεση ψυχής. ʼΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (παλαιό νεκροταφείο) Κατανυκτική ήταν και φέτος η ατμόσφαιρα στο παλαιό νεκροταφείο της Ρόδου αφού αρκετός κόσμος επισκέπτεται την Εκκλησία του Αγίου Δημητρίου το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης, όπως και αρκετός είναι ο νεαρόκοσμος που μένει μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες. Ο Επιτάφιος και φέτος απλός αλλά πανέμορφος με το κόκκινο και το άσπρο να είναι τα χρώματα που κυριαρχούν στο στόλισμά του. Τα άνθη: Ο Επιτάφιος είναι “ντυμένος” με άσπρο και κόκκινο τριαντάφυλλο που “σπάει” με γυψόφυλλο, φτέρα και αγκαθάκι, δημιουργώντας μία ανοιξιάτικη εικόνα. Τον Επιτάφιο στόλισαν οι κυρίες: Ειρήνη Χατζηνικήτα, Στέλλα Μπάρκα, Ευδοκία Χατζηνικήτα, Μαρία Γιαμαίου. Ο στολισμός του Επιταφίου: Είναι από προσφορές των πιστών, όπως πάντα. Ι.Ν. ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ (νεκροταφείο Ρόδου) Δεν χρειάζεται και ιδιαίτερη περιγραφή για να μιλήσει κανείς για τη μοναδική ατμόσφαιρα που επικρατεί κάθε χρόνο τέτοιες ημέρες στον Ιερό Ναό των Ταξιαρχών: Μυσταγωγία θυμίζει, πραγματικά, αυτό που γίνεται στον Ιερό Ναό τούτες τις ημέρες καθώς…η μισή Ρόδος περνάει για να προσκυνήσει αλλά και να καθίσει με τις ώρες στην Εκκλησία αφού, εδώ και πολλά χρόνια, υπάρχουν αρκετοί πιστοί, άνδρες και γυναίκες, που δημιουργούν μια μοναδική ατμόσφαιρα φροντίζοντας, εκτός από το στόλισμα του ξακουστού Επιτάφιου, να προσφέρουν αφεψήματα και νηστίσιμα γλυκά στους πιστούς που προσέρχονται. Όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος-μιας και προσήλθε ακόμη περισσότερος κόσμος από τις προηγούμενες χρονιές-προσφέρθηξκαν μσχοπούγια, μανταρινάτα, ασουρέ, χυμοί, τσάι κτλ. Όσο για τον Επιτάφιο, τι να πει κανείς, από νωρίς κόσμος είχε συγκεντρωθεί στο προαύλιο του Ταξιάρχη και περίμενε να βγει-που βγαίνει αρκετά νωρίς-για να τον θαυμάσει και να τν φωτογραφίσει! Όταν δε, μπήκε στην Εκκλησία, ο κόσμος που ερχόταν στεκόταν για αρκετή ώρα να τον θαυμάσει αλλά και να εξετάσει τα περίτεχνα δεσίματα και όλα τα στολίδια που είχε (και φέτος). Όπως, μάλιστα, έλεγαν χαρακτηριστικά άνθρωποι που επιμελήθηκαν τον στολισμό του, αυτό που συνέβαινε ήταν απερίγραπτο! Ο στολισμός του Επιταφίου: Πάνω από πέντε χιλιάδες τριαντάφυλλα χρησιμοποιήθηκαν στον Επιτάφιο, σε πέντε αποχρώσεις του ροζ, τα οποία ήταν επικαλυμμένα από όσους τις κυρίες και τους κυρίους που τον στόλισαν ενώ δεν έβαλαν καθόλου πρασινάδα, κάτι που αποτελεί πρωτοτυπία. Ο στολισμός του Επιταφίου έγινε μόνο με τριαντάφυλλα, παιόνιες, βιβούρνα και μπουτόν. Εκτός, όμως, από τα λουλούδια, διάσπαρτα ανάμεσά τους ήταν κρύσταλλα, πέρλες αλλά και οργαντίνα με την οποία έφτιαξαν τα τραιαντάφυλλα στις αποχρώσεις του ροζ. Χαρακτηριστικό της προετοιμασίας που έγινε είναι ότι, για ορισμένα κομμάτια του όπως ο σταυρός, αυτή ξεκίνησε σχεδόν τρεις μήνες πριν ενώ τα ρούχα του τα παρήγγειλαν από το Μαρόκο και είναι σε δαμασκηνί χρώμα! Ο Σταυρός, και αυτός ντυμένος με φίλντισι κ αι πέρλες που σχημάτιζαν τριαντάφυλλα, τα φανάρια ντυμένα με ροζ τζαμάκι το οποίο τύλιγε κορδόνι χρυσό. Όλες οι πέρλες, μέσα και έξω, είναι ντυμένες με τέσσερις σειρές από τα μεγάλα τριαντάφυλλα ενώ πάνω από τις πόρτες τοποθετήθηκαν δύο μεγάλες γλάστρες απ’ όλα τα είδη λουλουδιών. Το καλάθι ήταν ντυμένο με τις ίδιες πέρλες, όπως και ο Σταυρός και οι κώνοι ντυμένοι με το ίδιο ύφασμα και πέρλες. Κάτω από τον Σταυρό είχαν τοποθετηθεί τέσσερα μεγάλα τριαντάφυλλα από οργαντίνα, φτιαγμένα στο χέρι και κάτω απ’ αυτά φυλλώματα χρυσά και ασημένια σαν αμπελόφυλλα. Κάτω από αυτά, μία μεγάλη γιρλάντα, πάλι από ροζ τριαντάφυλλο ενώ δίπλα από τη γλάστρα τοποθετήθηκε ένα μεγάλο μπουκέτο που έφθανε μέχρι τα φανάρια από τριαντάφυλλα δικό μας που είναι πιο μεγάλα και από εκατόφυλλα. Στις άλλες πόρτες, τις μικρότερες, πάνω από τις γιρλάντες που στερεώνονταν περίτεχνα, είναι τοποθετημένα δύο μεγάλα στεφάνια από το πιο ανοιχτό τριαντάφυλλο, που έφθανε μέχρι τον Σταυρό και συνδέονταν με δύο γιρλάντες από πέρλες ενώ πάνω στα στεφάνια τοποθετήθηκαν τέσσερεις μικροί άγγελοι. Τον Επιτάφιο στόλισαν: Μανόλης Μαρκόπουλος, Πόπη Τρούμπα, Χριστίνα Πάχου, Μιχάλης Μαρκόπουλος, ʼννα Σπανού, Ρένα Σπανού, Κωνσταντίνα Μανθαίου, Μαρία Πάχου, Μαρία Μαρκοπούλου, Ελευθερία Μαρκοπούλου, Μπέτυ Παπουτσή, Κώστας Τρούμπας, Γιάννης Πάχος, Κωνσταντίνος Μαρκόπουλος, Ειρήνη Μαρκοπούλου, Κυριάκος Πάχος, Βαγγέλης Πάχος. Ο στολισμός του Επιταφίου είναι προσφορά των οικογενειών Κωνσταντίνου Σπανού και Ιωάννη Πάχου. ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗ (Ροδίνι) Μοναδική είναι η “ζεστασιά” και η κατάνυξη που προσφέρει κάθε χρόνο στους πιστούς που την επισκέπτονται η Φανερωμένη στο Ροδίνι αφού περνάει από εκεί η μισή Ρόδος ενώ αρκετοί είναι οι συμπολίτες μας, ανάμεσά τους και πολλά νεαρά παιδιά, που ξημερώνονται μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες. Φέτος, νεαρά αγόρια στόλισαν τον Επιτάφιο ενώ νεαρά κορίτσια μαζί με μεγαλύτερες κυρίες ανέλαβαν την προετοιμασία των λουλουδιών. Στους πιστούς που επισκέπτονται την Εκκλησία, προσφέρονται διάφορα αφεψήματα. Τα άνθη: Λιτός ο Επιτάφιος στη Φανερωμένη, στολίστηκε με ροζ τριαντάφυλλο, ορχιδέες ροζέ και άσπρες και ανθάκι. Στον στολισμό του Επιταφίου βοήθησαν οι: Ιφιγένεια Γκιόκα, Σωκράτης Πρεσβύρης, Γιάννης Πιτροπάκης, Παναγιώτης Ισκάς, Αθανάσιος Κατσαράς, Σέβα Τσιγάρου, Αντωνία Τσέκα, Ζαμπέτα Μαγκαφά, Κορνηλία Παπαδοπούλου, Μιχαέλλα Κλονάρη, Μαρία Χατζησάββα, Ελισάβετ Χατζησάββα, Μαρία Σταμούλη, Ιωάννα Σπανού. Ο στολισμός του Επιταφίου: Είναι προσφορά των πιστών. ʼΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ …Πίσω στα παλιά γυρνάει η ενορία του Αγίου Νικολάου αφού το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης πολλές είναι οι κυρίες, νεαρές και μεγαλύτερες, που μένουν πίσω για να καταπιαστούν με το στόλισμα του Επιταφίου. Μόλις μερικά χρόνια πριν, το στόλισμα το Επιταφίου το ανέθεταν σε ανθοπωλείο, τα τελευταία χρόνια, όμως, συγκεντρώνονται όλο και περισσότερες κυρίες για να πάρουν μέρος σ’ αυτή τη μοναδική ιεροτελεστία της Μεγάλης Πέμπτης ενώ ενορίτισσες λένε και τα μοιρολόγια μέχρι το πρωί. Τα άνθη: “Παραδοσιακός” θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ο Επιτάφιος του Αγίου Νικολάου καθώς τα λουλούδια που χρησιμοποιήθηκαν είναι μωβ χρυσάνθεμο, γυψόφυλλο, τριανταφυλλάκι άσπρο και πρασινάδα. Τον Επιτάφιο στόλισαν ενορίτες και ενορίτισσες που θέλουν να διατηρηθεί η ανωνυμία τους. Ο στολισμός του είναι δωρεά των πιστών. ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΡΟΔΟΥ Πολλές ήταν οι κυρίες που βοήθησαν και φέτος στον στολισμό του Επιταφίου στην Ιερά Μητρόπολη της Ρόδου καθώς αποτελεί ολόκληρη ιεροτελεστία ενώ, βέβαια, το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής επικρατεί μεγάλος συνωστισμός πιστών για να τον προσκυνήσουν. Τα άνθη: Χρησιμοποιήθηκαν λευκά χρυσάνθεμα, φρέζιες μωβ καθώς και φαλένοψις μωβ. Τον Επιτάφιο στόλισαν οι κυρίες: Μαίρη Παπασταματίου, Κρύστα Χαραλαμπάκη, Μαριρένα Χαραλαμπάκη, Ελένη Παπασταματίου, ʼννα Ποτσάκη, Μαρία Κονισσή, Μαρία Κοντορίνη, Χριστίνα Μαλώτρα, Σοφία Μαλώτρα, Σέβη Διακοσάββα, Αθηνά Καλιδώνη. Ο στολισμός του Επιταφίου είναι δωρεά των ενοριτών. ΕΙΣΟΔΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ (ΝΙΟΧΩΡΙ) Πολύς είναι ο κόσμος που περνάει κάθε χρόνο από τα Εισόδια της Θεοτόκου, αυτές τις ημέρες, για εκκλησιαστεί καθώς η ατμόσφαιρα σε μία από τις μεγαλύτερες Εκκλησίες της πόλης, είναι πραγματικά κατανυκτική. Τα άνθη: “Κλασικός” θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ο Επιτάφιος αφού, όπως κάθε χρόνο, δεν “φορτώνεται” και επιμένει στον παραδοσιακό στολισμό. Έτσι, χρησιμοποιήθηκαν λευκά τριαντάφυλλα, πρασινάδα και φυλλώματα, όπως και λευκά κρίνα ενώ η φούξια ορχιδέα είναι εξαιρετικά εντυπωσιακή. Τον Επιτάφιο στόλισε: Το ανθοπωλείο «Αζαλέα» του κ. Αντώνη Τσουμπή. Ο στολισμός του Επιταφίου έγινε με προσφορές πιστών. ΑΓΙΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ Από τις ενορίες που επισκέπτεται πολύς κόσμος είναι και αυτή της Αγίας Αναστασίας καθώς είναι από τις Εκκλησίες στα μαράσια της Ρόδου, τις τελευταίες γειτονιές. Έτσι, και φέτος πάρα πολύς ήταν ο κόσμος που πέρασε από την Εκκλησία για να προσκυνήσει. Τα άνθη: Απλός αλλά πανέμορφος για ακόμα μία χρονιά ο Επιτάφιος αυτός, στολίστηκε με τριαντάφυλλα φούξια και άσπρα, μπουτόν, πρασινάδα και γυψόφυλλο. Τον Επιτάφιο στόλισαν: Οι κυρίες Αναστασία Στασινάκη, Δέσποινα Σαρρή και Παρασκευή Βυζαράκη και ο κύριος Παναγιώτης Παπαντωνίου. Ο στολισμός του Επιταφίου έγινε από την Ενορία με προσφορές των ενοριτών. ΑΓΙΟΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ (παλιά ΔΕΗ) Το εκκλησάκι του Αγίου Νεκταρίου στην παλιά ΔΕΗ, επισκέπτονται συνήθως συμπολίτες μας που επιθυμούν να νιώσουν αυτή την κατάνυξη των ημερών πιο ήσυχα και αθόρυβα. Ωστόσο υπάρχουν αρκετοί, κυρίες ως επί το πλείστον, που στολίζουν τον Επιτάφιο αυτό κάθε χρόνο τα τελευταία χρόνια. Φέτος κυρίες έψαλαν το μοιρολόι κατά τη διάρκεια του στολισμού. Τα άνθη: Λιτός, όπως πάντα, ο Επιτάφιος στο εκκλησάκι αυτό, με τη λευκή βιολέτα να κλέβει τις εντυπώσεις ενώ η λευκή και κόκκινη ζέρμπερα κάνει τη διαφορά και το διάσπαρτο γυψόφυλλο να συμπληρώνει την εικόνα. Ακόμη, χρησιμοποιήθηκε τριαντάφυλλο λευκό και κόκκινο, φρέζια λευκή και διάφορες πρασινάδες που βρήκαν από…αυλές. Τον Επιτάφιο στόλισαν: Οι κυρίες Κατερίνα Κρητικού-Βατενού, Παναγιώτα Λαγκάνη, Κωνσταντίνα Καρατζοπούλου, Παρασκευή Μαγκαφά, Μαρία Ξύπα, Κατερίνα Ξύπα-Κυζάλα και ο κύριος Φανούρης. Ο στολισμός του Επιταφίου ήταν προσφορά μίας κυρίας με τη συνεισφορά και άλλων πιστών. ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (Ροδίνι) Στοιχεία από την Ορθόδοξη εκκλησία σε σχέδιο «δανεισμένο» από το ʼγιο Όρος, μαζί με χιλιάδες λουλούδια, πέρλες και χάντρες, χρησιμοποιήθηκαν φέτος για να γίνει ο στολισμός του Επιταφίου στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου πόλεως Ρόδου, στο Ροδίνι. Η πρώτη εντύπωση του επισκέπτη είναι πως πρόκειται για ένα ψηφιδωτό από τα υλικά αυτά, τα οποία ορθά χρησιμοποιούμενα δίνουν ένα μοναδικό αποτέλεσμα αφού επί της ουσίας είναι ένα μεγάλο κέντημα! Σύμφωνα με όσα δήλωσαν στην «Ροδιακή» οι «τεχνίτες» του, η Στυλιανή και Μαρουλία Σαββατιανού που έκαναν και την δωρεά, ο στολισμός του επιταφίου φέτος έγινε εις μνήμη του Κωνσταντίνου Σαββατιανού. Για τον επιτάφιο χρησιμοποιήθηκαν περί τα 21.000 στάλιουμ, κόκκινα τριαντάφυλλα τα οποία κεντήθηκαν στον θόλο, 10.000 πούλιες που κεντήθηκαν σε κάθε λουλούδι ξεχωριστά και με αυτά «ντύθηκε» ένα μεγάλο μέρος του επιταφίου, 30.000 πέρλες και γυψόφυλλο. Χαρακτηριστικότερα στοιχεία του Επιταφίου είναι τα μεταξωτά κόκκινα πανιά με τους κεντημένους αετούς, αλλά και η εικόνα της Παναγίας με το Χριστό στην αγκαλιά που έχει τοποθετηθεί στα πλαϊνά του επιταφίου. Στον τρούλο κυριαρχεί ο Εσταυρωμένος ο οποίος έχει κεντηθεί με 50.000 χαντράκια και 30.000 «λεντάκια» (μικρές λάμπες φωτισμού), ενώ στο εσωτερικό του επιταφίου χρησιμοποιήθηκαν 7.000 κέρινα τριαντάφυλλα φτιαγμένα στο χέρι. Από τη Μ. Δευτέρα ξεκίνησε την προετοιμασία του η οικογένεια της κ. Στυλιανής Σαββατιανού, που όπως κάθε χρόνο κάνει τη δωρεά, και τοποθέτησε – με τη βοήθεια αρκετών πιστών- χιλιάδες λουλούδια, τα χειροποίητα κεντήματα, τους σταυρούς και όλα τα υπόλοιπα στολίδια στον επιτάφιο. Αξίζει να σημειωθεί πως κάθε ένα από τα λουλούδια που χρησιμοποιήθηκαν «κεντήθηκαν» με πούλιες δίνοντας ένα εκπληκτικό αποτέλεσμα. Ο στολισμός ήταν δωρεά των: Μαρουλίας Σαββατιανού και Στυλιανής Σαββατιανού που έκανε και τη κατασκευή, ενώ σημαντική ήταν και η εθελοντική βοήθεια που δόθηκε από τους: Αργυρώ Βληκά, Ελένη Γελαδάρη, Ευθυμία Γελαδάρη, Ειρήνη Κόλλια, Παναγιώτα Δημητραδιού, Πόπη Πανέλη, Βάλια Ντιβάνη και Ειρήνη Μουτζούρη. ΑΝΑΛΗΨΗ (πόλεως Ρόδου) Πανέμορφος στα λευκά που συμβολίζει την αγνότητα του Κυρίου, ήταν ο επιτάφιος φέτος στην εκκλησία της Ανάληψης, ο οποίος στολίστηκε με άσπρα χρυσάνθεμα, κόκκινα τριαντάφυλλα, μερικές βυσσινί βιολέτες και γυψόφυλλο, τα οποία έδωσαν ένα πραγματικά θεσπέσιο αποτέλεσμα. Κυρίες τη ενορίας ανέλαβαν το στολισμό, ενώ νέα παιδιά έψελναν το μοιρολόι του Χριστού. ΑΓΙΟΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ (πόλεως Ρόδου) Απέριττος «ντυμένος» στα χρώματα της ʼνοιξης, εποχή που χαρακτηρίζεται από τα Πάθη και την Ανάσταση του Κυρίου ήταν φέτος ο επιτάφιος στην εκκλησία των Αγίων Αποστόλων. Τον στολισμό του με λευκά και μωβ γαρίφαλα, ανέλαβαν νέοι και νέες από την περιοχή, ενώ κυρίες της ενορίας έψελναν για τον Χριστό. Όλα τα λουλούδια είναι προσφορά των ενοριτών οι οποίοι κάθε χρόνο φροντίζουν για το στόλισμα του Επιταφίου. ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ (πόλεως Ρόδου) Το λευκό και το μωβ ήταν τα χρώματα που κυριάρχησαν φέτος στον εντυπωσιακό επιτάφιο της εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη. Τα λουλούδια ήταν προσφορά των ενοριτών οι οποίοι χρησιμοποίησαν λευκή και μωβ ορχιδέα, λευκά και μωβ γαρύφαλα, φτέρη και γυψόφυλλο. Φέτος το στολισμό ανέλαβαν οι: Ζωή Ξεπαπαδάκη, Στέλλα Ξεπαπαδάκη, Αναστασία Ξεπαπαδάκη, Φιλλιώ Ξεπαπαδάκη, Ευτυχία Ξεπαπαδάκη, Ευανθία Κρητικού, Κατερίνα Διακογεωργίου, ʼννα Μάνου, Σταματία Σταματάκη και Διονυσία Ρουσέττου. ΑΓΙΟΙ ΑΝΑΡΓΥΡΟΙ (πόλεως Ρόδου) Εντυπωσιακές συνθέσεις στόλιζαν φέτος τις τέσσερις πλευρές του Επιταφίου στην εκκλησία των Αγίων Αναργύρων δίνοντας ένα διαφορετικό χαρακτήρα ο οποίος συμπληρωνόταν από τους χρυσοκεντημένους αγγέλους. Για το στόλισμα που έγινε από τις γυναίκες της ενορίας με την καθοδήγηση του Ιερέα, της εκκλησιαστικής επιτροπής και του νεωκόρου, χρησιμοποιήθηκαν λευκά και ροζ γαρύφαλλα, λευκοί κρίνοι, λεμονόφυλλα και συμπίτιουμ. ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗ (Ιξιά) Με μωβ ορχιδέες και γυψόφιλο στολίστηκε φέτος ο επιτάφιος του Ιερού Ναού Παναγίας Φανερωμένης στην Ιξιά, από το ανθοπωλείο Arallia. ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ (Ιαλυσός) Εντυπωσιακός ήταν και φέτος ο στολισμός του επιταφίου, στην κεντρική εκκλησία της Ιαλυσού, ο οποίος αποτελείται από το κεντρικό μέρος (σώμα) και τους τρεις σταυρούς, κάθε έναν από τους οποίους βρίσκονται στο επάνω μέρος. Φέτος το στόλισμα των σταυρών ήταν δωρεά των οικογενειών Χριστίνας Χαρκοφτάκη, Στέλλας Πεταυράκη και Μαριέττας Μιχαήλου και τους επιμελήθηκε όπως κάθε χρόνο η κ. ʼννα Αντωνίου. Το «σώμα» του επιταφίου στολίστηκε υπό την επίβλεψη της «μαστόρισσας» Στάσας Μαστροβασίλη με τη σημαντική βοήθεια των γυναικών της ενορίας. Θα πρέπει να τονιστεί ότι είναι παράδοση οι σταυροί αυτοί να γίνονται με έξοδα κάποιων οικογενειών που το επιθυμούν και οι οποίες είναι διαφορετικές κάθε χρόνο. Τα λουλούδια που χρησιμοποιήθηκαν ήταν λευκά τριαντάφυλλα, ορχιδέες μωβ και γυψόφιλλο και ανθοί της λεμονιάς. Ι.Ν. ΣΩΤΗΡΟΣ (Ιαλυσός) Λιτός και απέριττος ήταν και φέτος ο επιτάφιος στην εκκλησία του Σωτήρος στην Ιαλυσό. Γυναίκες της ενορίας χρησιμοποιώντας λευκά και κίτρινα χρυσάνθεμα αλλά και μωβ μαζί με πρασινάδα, στην οποία «κέντησαν» μερικές πέρλες στόλισαν τον επιτάφιο δίδοντας ένα καταπληκτικό και αρμονικό αποτέλεσμα. ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ (Κρεμαστή) Με λουλούδια στα εντυπωσιακά χρώματα του μωβ και του πράσινου, στολίστηκε φέτος ο Επιτάφιος στην εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου στην Κρεμαστή. Όπως απαιτεί η παράδοση, τους τρεις σταυρούς τους στολίζουν με δικά τους έξοδα διαφορετικές οικογένειες που προκύπτουν μετά από κλήρωση και οι οποίες φέτος ήταν των Μαρία Σμαραγδιού, Κατερίνας Δραμουντανή και Νίκης Κασσιώτη. Οι σταυροί αργά το βράδυ μεταφέρονται στην εκκλησία, όπου εκεί τα τελευταία οχτώ χρόνια τους αναλαμβάνει η κ. Κατερίνα Κλαδάκη η οποία και ολοκληρώνει το στόλισμα τους. Σε ό,τι αφορά τον «κορμό» του επιταφίου αυτός στολίζεται από ηλικιωμένους κατοίκους της περιοχής. Τα λουλούδια που χρησιμοποιήθηκαν φέτος ήταν νερατζιά, ροδοσταμνιά και βιολέτα, λίλιουμ, γαρύφαλλα λευκά και μωβ καθώς και λίγο γυψόφυλλο. ΕΙΣΟΔΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ (ΜΑΣΣΑΡΙ) Το λευκό γαρύφαλλο ήταν αυτό που «πρωταγωνίστησε» φέτος στον στολισμό του επιταφίου των Μασσάρων, σε άψογη «συνεργασία» με κόκκινα και λευκά τριαντάφυλλα, ροζ ορχιδέες στην καμάρα και άσπρους κρίνους στη κορυφή. Η σύνθεση ολοκληρώθηκε με πρασινάδα και ανθούς πορτοκαλιάς περασμένους χιαστί στον σταυρό. Και φέτος πολλοί Μασαρενοί παραβρέθηκαν στο στολισμό του Επιταφίου με «πρωτεργάτες» τους Κουρζάκη Βασίλη, Παπανικόλα Σταμάτη, Ξίπα Μανόλη, Κουρζάκη Γιώργο και τις Κατσουρού Τσαμπίκα Κουμούλη Μαρία, Μουδάτσου Ειρήνη Καμακάρη Ευαγγελία και Μαρία. ΚΟΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ (Έμπωνα) Οι Ενορίτες του Ιερού ναού του Έμπωνα θέλησαν φέτος να τονίσουν την σημασία του Θείου Δράματος πάνω στον επιτάφιο τους , ξεκινώντας από την Σταύρωση στην κορυφή του Επιτάφιου, την Αποκαθήλωση από τους μαθητές και τέλος την ταφή του Βασιλέα των Πάντων. Χρησιμοποιήθηκαν 5000 γαρύφαλλα για τον στολισμό του δίδοντας ένα εξαίσιο αποτέλεσμα. Ι.Ν. ΤΑΞΙΑΡΧΗ ΜΙΧΑΗΛ (Λάρδος) Με λευκά γαρύφαλλα, μωβ ορχιδέες και φτέρη στολίστηκε φέτος ο επιτάφιος στον Ιερό Ναό του Ταξιάρχη Μιχαήλ στην Λάρδο. Τον επιτάφιο στόλισαν οι: Μοσχοβία Φλάγκου, Αναστασία Φλάγκου, Αφροδίτη Πελέλα, Δέσποινα Ευαγγελίδη, Δήμητρα Ευαγγελίδη, Αναστασία Παπαστεφάνου, Αναστασία Καντιμοίρη, Αθηνά Καντιμοίρη, Μαριάνθη Καντιμοίρη, Ελένη Ντεζάριο, Γεωργία Ληβισιανού, Δέσποινα Καραμαρίτη, Γεωργία Καραμαρίτη, Λουκία Κανύχη, Δήμητρα Διακολουκά. Ι.Ν. ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ (Αρχάγγελος) Με λουλούδια που έφεραν οι κάτοικοι της περιοχής τα οποία φρόντισαν οι ίδιοι να στολίσουν, «ντύθηκε» φέτος ο επιτάφιος του Ιερού Ναού του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στο Αρχάγγελο. Κάθε λογής λουλούδια με τα κρίνα και τις πρασινάδες να «πρωταγωνιστούν» τοποθετήθηκαν στον επιτάφιο, ενώ πανδαισία χρωμάτων και αρωμάτων ήταν και οι σταυροί που βρίσκονται στο επάνω μέρος και είχαν στολιστεί ο κάθε ένας ξεχωριστά. ʼγιος Γεώργιος (Κάτω) Πλήθος κόσμου έκανε το πέρασμά του όπως κάθε χρόνο από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (κάτω) μέχρι και τα ξημερώματα της Μεγάλης Παρασκευής. Ο στολισμός του Επιταφίου: για μια ακόμη χρονιά έγινε από το ανθοπωλείο «Αράλια» και είναι προσφορά ενοριτών και φίλων. Τα άνθη Με το μωβ και το άσπρο να κυριαρχούν και αυτή τη χρονιά στον στολισμό της εκκλησίας, από τους επιτάφιους που ξεχωρίζουν για το λιτό και συνάμα όμορφο αποτέλεσμα, ενώ τα άνθη που χρησιμοποιήθηκαν ήταν ορχιδέες, σιγκαπούρ, ορχιδέες σιμπίτιουμ, σταρ λευκό λίλιουμ, γυψόφυλα και τροπικά φυλλώματα. ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ (ʼνω) Δεκάδες ήταν οι πιστοί που και αυτή τη χρονιά επέλεξαν να στολίσουν τον Επιτάφιο της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου (άνω), όπου μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες παρέμειναν στην ενορία προκειμένου να τον τελειοποιήσουν! Τον επιτάφιο στόλισαν: Θεόδωρος Σταυλάς,, Μάρκος Χάλαρης, Μιχάλης Χάλαρης, Ασημένα Τριομμάτη, Μαρία Λιαμή, Τσαμπίκα Λιαμή, Νεκταρία Παπανικόλα, Παρασκευή Λαρδοπούλου, Κωνσταντίνος Λαρδόπουλος, Μιχάλης Λαρδόπουλος, Χρυσάνθη Λαρδοπούλου, Ιωάννα Μαριεττή, Μιχάλης Μαριεττής, Θεόδωρος Κωνσταντινίδης, Νεκτάριος Λαρδόπουλος, Ελευθέριος Λαρδόπουλος. Ο στολισμός του Επιταφίου είναι προσφορά ενοριτών. Τα άνθη που χρησιμοποιήθηκαν και φέτος ήταν ροζ και άσπρα γαρύφαλλα. ʼΓΙΟΣ ΦΑΝΟΥΡΙΟΣ Κατάμεστη ως τις πρώτες πρωινές ώρες ήταν όπως κάθε χρόνο η εκκλησία του Αγίου Φανουρίου, την οποία επισκέπτονται εκατοντάδες πιστοί. Η αναπαράσταση των Παθών του Χριστού που οι πιστοί μπορούν να διακρίνουν στη διαδρομή από τον ʼγιο Φανούριο προς την πύλη του Αγίου Ιωάννη (γνωστή σε όλους μας ως κόκκινη πόρτα) αποτελεί όπως κάθε χρόνο ένα μοναδικό γεγονός για τους πιστούς. Ο στολισμός του Επιταφίου για μια ακόμη φορά ήταν από το ανθοπωλείο Smart & Flowers του κ. ʼλκη Καραγιάννη ενώ τα χρώματα που επικράτησαν ήταν το μώβ, το ροζ και το άσπρο. Τα άνθη που χρησιμοποιήθηκαν ήταν ορχιδέες, κρίνα, γυψόφυλλο, ζέρμπερες και τριαντάφυλλα. Ο στολισμός του Επιταφίου ήταν δωρεά από πιστούς και ενορίτες. ʼΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΑΣ Στη μοναδική κατανυκτική ατμόσφαιρα της Παλιάς Πόλης, η ενορία αυτή είναι από εκείνες που συγκεντρώνουν τον περισσότερο κόσμο, από τις πλέον παραδοσιακές που τηρεί τα έθιμα όπως το κάψιμο του Ιούδα. Τα άνθη που χρησιμοποιήθηκαν ήταν τριαντάφυλλα λευκά, ορχιδέες μώβ, σταργκειζερ λευκά Ο στολισμός ήταν μια προσφορά πιστών και ενοριτών, ενώ τον πραγματοποίησε ο κ. Αντώνιος Τσούμπης και η κ. Ελευθερία Τσούμπη από το ανθοπωλείο «Αζαλεα». ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ Εκατοντάδες είναι οι πιστοί που θα επισκεφθούν την εκκλησία του Ευαγγελισμού μέχρι και τις πρώτες πρωινές ώρες, ενώ πολλές είναι οι κυρίες και οι κύριοι που βοηθούν τον στολισμό της εκκλησίας, αρκετοί από αυτούς κάθε χρόνο. ʼσπρο και ροζ ήταν τα χρώματα που επικράτησαν στον στολισμό του Επιταφίου, ενώ για μια ακόμη χρονιά η λιτότητα ήταν αυτή που προτιμήθηκε για την μεγαλύτερη εκκλησία της πόλης μας. Τα άνθη: Τριαντάφυλλο, γυψόφυλλο, φτέρη, ορχιδέα και δάφνη Ο στολισμός του Επιταφίου ήταν δωρεά του κόσμου ενώ τον στόλισαν οι Πάτερ Κωνσταντίνος, ο Αρχιερατικός Επίτροπος της Ιεράς Μητρόπολης Ρόδου Παπαγιάννης Χαλκιάς, Βίκυ Σιαυλα, Ζηνοβία Χατζηδάκη, Σταυρούλα Κωστάκη, Καλλιόπη Καλλίγερου, Αθανασία Καλήγερου, Φαίδρα Γιακουμάρου, Χρυσάνθη Κατσαρά, Φρειδερίκη Πάλμου, Αγγελική Παλαιολόγου, ʼννα Σπίρτου, Σταυρούλα Παμπουκίδου, Μαρία Αλτά, Φωτεινή Γεωργιάδη, Παναγιώτης Γεωργιάδης. ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ (παλαιό νοσοκομείο) Το άσπρο και το ροζ κυριάρχησε στην εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης που όπως συνηθίζεται, ο στολισμός της πραγματοποιείται τις πρώτες πρωινές ώρες της Μεγάλης Παρασκευής. Τα άνθη: Τριαντάφυλλα, ορχιδέες, σιμπίτιουμ, δεντρόβιουμ, ανθούρια, πρασινάδα Ο στολισμός του Επιταφίου: πραγματοποιήθηκε από το ανθοπωλείο “Green Show” του κ. Παναγιώτη Χατζημανέτα ενώ ήταν προσφορά της επιτροπής της εκκλησίας. ΑΓΙΑ ΕΙΡΗΝΗ (Ορφανοτροφείο Θηλέων) Απέριττος αλλά εντυπωσιακός ήταν και φέτος ο επιτάφιος της Αγίας Ειρήνης που στεγάζεται στο Κέντρο Παιδικής Μέριμνας Θηλέων. Ορχιδέες λευκές και μωβ πλαισιωμένες με γυψόφυλλο χρησιμοποίησαν οι καλόγριες για το στόλισμα του, το οποίο έγινε πάνω σε λευκό σατέν πανί. Ο Επιτάφιος του ναϋδρίου Αγίας Ειρήνης-Τριών Ιεραρχών Πανεπιστημίου Αιγαίου Ρόδου Και εφέτος ο επιτάφιος στολίστηκε με μεράκι και αγάπη πολύ από κυρίες, κυρίους που αγαπούν το έργο του ναϋδρίου. Τα λουλούδια αγοράστηκαν από το ανθοπωλείο της Μαρίας Λενακάκη με άσπρα γαρύφαλλα, μωβ και άσπρες ορχιδέες, μωβ και άσπρα κρινάκια, γυψόφιλο και φτέρη λεπτή πρασινάδα. Τον Επιτάφιο στόλισαν: Μαργαρίτα Παναγή-Μανέττα πρεσβυτέρα, Ελευθερία Κώτη, Μαρία Μανέττα, Ανδριάννα Μανέττα, Μιχάλης, Παναγιώτα, Γιώργος, Μανόλης Καλούδης, Σταυρούλα και Μαρία Αναστασία Ζαχαριάδη, Χαρίκλεια Σκόνη-Μαστροβασίλη και η Κύπρια φοιτήτρια Πανεπιστημίου Αιγαίου του Παιδαγωγικού ʼντρυ Στυλιανού. Κριμίζι, ρόφημα, κεράσματα, ήθη, έθιμα, κήρυγμα, κατάνυξη από τον εφημέριο του ναϋδρίου πατέρα Κυριάκο Μανέττα κληρικό εκπαιδευτικό με πολύ κόσμο. ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΑΓ. ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ (νέο νοσοκομείο) Υπό την εποπτεία της πρεσβυτέρας Παρασκευής Αναστασοπούλου και της διευθύντριας Αικατερίνης Φουσιάνη εστολίσθη ο επιτάφιος της Αγίας Αικατερίνης του Νοσοκομείου Ρόδου. Για τον στολισμό του μικρού, αλλά εντυπωσιακού, Επιταφίου χρησιμοποιήθηκαν γαρύφαλα (λευκά και ροζ), ορχιδέες, τριαντάφυλλα και γυψόφυλλα με πρασινάδα. (Για τη φωτό από Διαφάνι Καρπάθου: Νία Αβδελή)