«Ο Γάιδαρος έκατσε»!

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Οικονομολόγος
Παντελής Εμμ. Γεωργάκης

Ο σύγχρονος πολιτικός διανοητής Φρ. Φουκουγιάμα αναλύοντας ιστορικά και σύγχρονα δεδομένα, ορίζει ως συστατικά μιας ισχυρής δημοκρατικής χώρας την ύπαρξη συμπαγούς κράτους, κανόνων δικαίου και δημοκρατικού ελέγχου (λογοδοσίας). Για την ύπαρξη δε δυνατού κράτους απαιτείται εθνική συνείδηση, αποτελεσματική γραφειοκρατία και ισχυροί θεσμοί. Αλήθεια, τι απ’ όλα αυτά διαθέτει η Ελλάδα σήμερα; Και ποιο από αυτά στοχεύει και υποστηρίζει η σημερινή διακυβέρνηση;

Αν εξαιρέσουμε την ακόμα υψηλή εθνική μας ταυτότητα, την αγάπη μας δηλαδή για την πατρίδα, τον πολιτισμό και την κουλτούρα της και όχι τον πατριδοκάπηλο λανθάνοντα εθνικισμό, τι άλλο διαθέτουμε; Ακόμα και αυτή η απαραίτητη εθνική ταυτότητα, ξεκίνησε να διαβρώνεται με ιδεοληπτικές συζητήσεις και παρεμβάσεις περί θρησκείας, ιστορίας, κ.ο.κ.

Για κράτος σήμερα δεν συζητούμε. Παγιδευμένο επί δεκαετίες από τις πελατειακές σχέσεις και χωρίς την τζάμπα χρηματοδότηση του εξωτερικού δανεισμού, καταρρέει. Οι κανόνες δικαίου υπάρχουν, όμως δεν εφαρμόζονται. Η ασυδοσία έχει αντικαταστήσει σε πολλές περιπτώσεις τον σεβασμό στο νόμο. Ο δημοκρατικός έλεγχος παντού, ξεκινώντας από το Ελληνικό Κοινοβούλιο, φθίνει διαρκώς.
Ανεξάρτητη, παγιωμένη και αποτελεσματική γραφειοκρατία δεν έχουμε. Αντίθετα οι πελατειακές σχέσεις και τα συνδικαλιστικά και κομματικά συμφέροντα, διαλύουν αυτό το βασικό συστατικό για την ύπαρξη ισχυρού κράτους. Το ίδιο ισχύει και με τους θεσμούς. Ασθενείς και διαβλητοί, με ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα της Δικαιοσύνης.

Πως ξεφεύγουμε από όλα αυτά; Όλα μαζί δεν φτιάχνονται. Για να διορθωθούν όμως με συνέπεια πρέπει να εστιάσουμε άμεσα και δυναμικά στην Παιδεία και στην Οικονομία. Δυστυχώς ποτέ δεν επενδύσαμε στην Παιδεία ως χώρα. Τον τελευταίο όμως χρόνο αποδομείται ότι ακόμα στέκεται όρθιο. Ο δυτικός Πολιτισμός στηρίχθηκε και στηρίζεται στις Αρχές του Διαφωτισμού, ως απότοκος της Ελληνικής Κλασσικής Παιδείας και επικεντρώνεται στον Φιλελευθερισμό. Στην ανάπτυξη δηλαδή της ατομικότητας, της προσωπικής ανάπτυξης, μέσω της δημιουργίας συνθηκών ελευθερίας, ισότητας και ισονομίας.

Στην σημερινή Ελλάδα, η αριστερή προπαγάνδα έχει «περάσει» τον Φιλελευθερισμό σαν ύβρη, σαν κάτι κακό. Τον δε νεοφιλελευθερισμό, την εκτεταμένη δηλαδή ελευθερία στις οικονομικές σχέσεις, κάτι σαν παραπλήσιο του Σατανά. Στον αντίποδα, η συλλογικότητα και το υπερμεγέθες κατευθυνόμενο κράτος της Αριστερής φιλοσοφίας. Μόνο που αυτή απέτυχε και θα αποτυγχάνει συνεχώς, διότι αγνοεί και υποτιμά την σημασία των κινήτρων για την ατελή ανθρώπινη φύση.

Αυτό πάει να επιβληθεί στην Ελληνική Παιδεία σήμερα, μαρασμός της ατομικής ανάπτυξης και διάκρισης και εξίσωση προς τα κάτω. Απάλειψη της αριστείας, ελαχιστοποίηση της προσπάθειας, συνδικαλιστικός έλεγχος σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και πλήρη αποξένωσή τους από τις δυνάμεις της αγοράς. Έτσι όμως Παιδεία δεν υπάρχει, ούτε πνευματικότητα μπορεί να παραχθεί.
Πριν όμως και από την Παιδεία, σημαντικότερη είναι η εξέλιξη της Οικονομίας. Σε αυτό τουλάχιστον συμφωνούν όλοι, ακόμα και η αυθεντική Μαρξιστική θεωρεία. Τι κάνουμε όμως ως χώρα σε αυτό τον τομέα;

Νομίζω οι πάντες έχουν πλέον μια επαρκή γνώση για το τι μας έφερε στην σημερινή χρεοκοπία. Πελατειακό κράτος και εκρηκτικό μίγμα κακών διακυβερνήσεων και συντεχνιακών συμφερόντων που οδήγησε σταθερά την Οικονομία σε έλλειψη ανταγωνιστικότητας και υπερδανεισμό. Η συζήτηση όμως για το ποιος φταίει, πέρα από το στοιχείο του παραδειγματισμού και της αυτοκριτικής, δεν έχει καμία απολύτως σημασία για το τι θα κάνουμε από εδώ κι εμπρός.

Τα δεδομένα μας είναι ότι ως κράτος είμαστε χρεοκοπημένοι και ότι ανήκουμε σε ένα Πολιτικό και Οικονομικό Συνασπισμό, ο οποίος μας εξασφαλίζει σχετική οικονομική σταθερότητα, ισχυρές πολιτικές και εθνικές συμμαχίες και ασφάλεια σε έναν κόσμο που γύρω μας κυριολεκτικά «βράζει». Η μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων θέλει να παραμείνει σε αυτές τις συνθήκες, οι οποίες βέβαια χαρακτηρίζουν και τον Δυτικοευρωπαϊκό Πολιτισμό. Για να το πετύχουμε λοιπόν πρέπει να εξυγιάνουμε τα Δημόσια Οικονομικά μας, να μην παράγουμε ελλείμματα.

Πως θα γίνει αυτό; Μειώνοντας τις δαπάνες του κράτους και αυξάνοντας τα έσοδά του. Είναι η μόνη οδός, που όμως η Κυβέρνηση σήμερα αρνείται να την ακολουθήσει με τον τρόπο που πρέπει. Δημόσιες δαπάνες, δηλαδή μισθούς, συντάξεις, κρατικές δαπάνες δεν περικόπτει, για να μην δυσαρεστήσει την εκλογική της πελατεία, και αντί να αυξήσει τα έσοδά της μέσω τόνωσης της επιχειρηματικότητας και της ιδιωτικής οικονομίας, προσπαθεί να το κάνει μέσω υπερφορολόγησης. Το αποτέλεσμα είναι προδιαγεγραμμένο και σχεδόν βέβαιο. Η εξίσωση δεν βγαίνει και δυστυχώς πηγαίνουμε ολοταχώς για νέο κύκλο ύφεσης και απειλής χρεοκοπίας.

Κάθε μήνας που περνάει το τελευταίο 6μηνο, οι οφειλές φόρων ανεβαίνουν μεταξύ 1 – 2 δις. ευρώ. Τους πρόσφατα ψηφισθέντες πρόσθετους φόρους ποιος θα τους πληρώσει; Η επιχειρηματικότητα αργοπεθαίνει. Είναι όμως η μόνη η οποία μπορεί να ανακάμψει την Ελληνική Οικονομία. Αν δεν ζωντανέψει ο ιδιωτικός τομέας δεν θα εισπραχθούν φόροι και όταν εκλείψουν οι φόροι, πως θα πληρωθούν οι δημόσιες δαπάνες;

Αν συνεχισθεί η σημερινή κατάσταση και εφ’ όσον η εξωτερική δανειοδότηση του κράτους είναι ανέφικτη, είναι πιθανό να φτάσουμε στο σημείο να παραμείνουν οι μισθοί και οι συντάξεις στα ίδια ονομαστικά επίπεδα, αλλά να μην εισπράττονται. Θα δίδεται έναντι κάποιο ποσό και θα οφείλεται το υπόλοιπο, ενώ θα ελλοχεύει και ο κίνδυνος του εσωτερικού δανεισμού, της υποχρεωτικής π.χ. μετατροπής μέρους των καταθέσεων σε ομόλογα Δημοσίου για να καλυφθούν δημόσιες δαπάνες. Τα σενάρια αυτά είναι σκληρά, δυστυχώς όμως δεν είναι ακραία. Όσο κυνηγάτε η επιχειρηματικότητα, τόσο αυτά θα πλησιάζουν.

Η κατάσταση στην αγορά όλων των κλάδων σήμερα είναι απελπιστική. Δεν είναι μόνο η παντελής έλλειψη ψυχολογίας, που κρατά τις επενδύσεις και την κατανάλωση παγωμένα. Είναι τα διαρκή πλήγματα που καταφέρουν στην επιχειρηματική ζωή οι Οικονομικές επιλογές της Κυβέρνησης. Ρώτησα πρόσφατα κάποιον επιχειρηματία, με δεκαετίες εμπειρίας στην αγορά, για την κατάσταση της Οικονομίας, των επιχειρηματιών και της επιχειρηματικότητας. Μου απάντησε με τρείς λέξεις. «Ο γάιδαρος έκατσε».

Πραγματικά δεν νομίζω ότι απεικονίζεται πιο συμπυκνωμένα το τι γίνεται αυτή την στιγμή στην Οικονομία. Πέρα από τα πολιτικά πιστεύω του καθενός, οι ακόλουθες ενέργειες των τελευταίων 15 μηνών έχουν επιβαρύνει σχεδόν ανεπανόρθωτα την ήδη παραπαίουσα επιχειρηματική ζωή της χώρας.
• Το πρώτο και σημαντικότερο ίσως στρατηγικό πλήγμα ήταν η περυσινή αργοπορία υπογραφής της συμφωνίας με την τρόικα, με τις δήθεν «διαπραγματεύσεις». Αποτέλεσμα ήταν να χαθεί η πιστωτική γραμμή των 12 δις. ευρώ που υπήρχε για την βοήθεια ρευστότητας των Τραπεζών και να οδηγηθούν με επιταχυνόμενο ρυθμό οι Ελληνικές Τράπεζες, λόγω και της πολιτικής αβεβαιότητας, σε δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση.

Τι σήμανε αυτό; Ότι οι Ελληνικές Τράπεζες έχασαν δια παντός τον Ελληνικό τους χαρακτήρα, που μέχρι εκείνη την στιγμή διατηρούσαν μέσω του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, και ότι οι παλιοί μέτοχοι έχασαν όλα τα χρήματά τους. Ενδεικτικά σημειώνεται ότι η μετοχή της ΕΤΕ σήμερα σε σχέση με την αξία της μόλις το 2010, έχασε το 98,5% της αξίας του. Ο αφελληνισμός όμως του Τραπεζικού συστήματος είναι εγκληματικός για την Οικονομία της χώρας. Οι Τράπεζες αποτελούν το νευρικό σύστημα μιας Οικονομίας και αυτές σήμερα καθορίζονται και κατευθύνονται ανά πάσα στιγμή από μη Ελληνικά χέρια. Επιπρόσθετα, διέκοψαν για μεγάλο χρονικό διάστημα τις πιστωτικές γραμμές τους, προκαλώντας ασφυξία στις επιχειρήσεις.

• Το δεύτερο χτύπημα ήταν τα capital controls. Ακόμα και σήμερα η κυβέρνηση θεωρεί ότι τα capital controls απορροφήθηκαν ομαλά από τον κόσμο και τις αγορές. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη πλάνη. Τα capital controls σκοτώνουν αργά και διαρκώς την επιχειρηματική ζωή και είναι βέβαιο ότι καμία σοβαρή επένδυση δεν πρόκειται να γίνει όσο αυτά βρίσκονται σε ισχύ. Με την επιβολή τους δεκάδες επιχειρήσεις άλλαξαν έδρα και μεταφέρθηκαν σε γειτονικές χώρες, με αποτέλεσμα να χάνονται έσοδα και απασχόληση. Εκατοντάδες επιχειρήσεις επίσης, άνοιξαν λογαριασμούς στο εξωτερικό για να διακινούν χρήματα και να μπορούν να λειτουργούν, ενώ εισαγωγικές και εξαγωγικές εταιρείες δεινοπαθούν στην καθημερινή τους δραστηριότητα ακόμα. Το χειρότερο είναι ότι δεν προβλέπεται άρση τους, από όσους αντιλαμβάνονται την αγορά.

• Η υποτιθέμενη μεταρρύθμιση του Ασφαλιστικού, που τιμωρεί τις νέες γενεές προς όφελος των παλαιών, πέρα από άδικη είναι βάναυσα αντιεπιχειρηματική. Η Ελλάδα κατανέμει το 34,5% της επιχειρηματικότητας της σε αυτοαπασχολούμενους, όταν στην Ευρώπη το ποσοστό αυτό κυμαίνεται μεταξύ 11% - 17%. Όταν έρχεται το κράτος και επιβάλλει ασφαλιστικό «χαράτσι» που υπερβαίνει το 27% των καθαρών κερδών του επιχειρηματία, σημαίνει ότι τον καταδικάζει σε μαρασμό και τον εξωθεί στην μαύρη οικονομία. Τα χρήματα αυτά δεν θα πληρωθούν και η πλειονότητα αυτών των επιχειρήσεων θα κλείσει. Ήδη οι επιχειρήσεις προγραμματίζουν πως θα κρύψουν έσοδα και πως θα χειραγωγήσουν δαπάνες. Αν κάνει όμως μια υγιή επιχείρηση να σκέφτεται σε σταθερή βάση πως θα φοροαποφύγει για να επιβιώσει, σημαίνει ότι το παιχνίδι έχει χαθεί.

• Η φορολόγηση δε των επιχειρήσεων έχει ξεφύγει κάθε ορίου. Δεν είναι τόσο η αύξηση του φορολογικού συντελεστή κερδών των επιχειρήσεων, παρόλο που κι αυτός μας καθιστά μη ανταγωνιστικούς στις διεθνείς αγορές. Είναι η αύξηση των συντελεστών ΦΠΑ και η μετάταξη πολλών ειδών σε ανώτερους συντελεστές, είναι η αύξηση της προκαταβολής φόρου εισοδήματος, είναι η παντελώς ανερμάτιστη αύξηση του φόρου διανομής μερισμάτων που διώχνει κατευθείαν οποιαδήποτε ξένη επένδυση, είναι η αύξηση της φορολογίας στο diesel και στο υγραέριο. Τελευταία προστέθηκε και ο σχεδόν διπλασιασμός του ΕΝΦΙΑ στα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα των επιχειρήσεων. Είναι επίσης η άλογη αύξηση των έμμεσων φόρων που φτωχοποιεί τους κατοίκους της χώρας και υποθάλπει την κατανάλωση. Μετά από 8 χρόνια κρίσης, τέτοια υπερφορολόγηση δεν αντέχει καμία επιχείρηση. Οι φόροι αυτοί είναι στην καλύτερη περίπτωση αμφίβολο να εισπραχθούν ποτέ.

• Εκεί όμως που η κατάσταση έχει εκτραχυνθεί είναι στην Τουριστική Βιομηχανία της χώρας, της μοναδικής η οποία ανθεί και φέρνει τα μεγαλύτερα έσοδα στο ΑΕΠ. Εκεί επιβλήθηκε κατ’ αρχήν αύξηση των συντελεστών ΦΠΑ, οι οποίοι έβγαλαν εκτός ανταγωνισμού τις ξενοδοχειακές μονάδες σε σχέση με το τι προσφέρουν οι όμορες τουριστικές αγορές. Στη συνέχεια αυξήθηκαν όλοι οι φόροι που εμπλέκονται στη λειτουργία τους (εισοδήματος, έμμεσοι φόροι, διανομής, κ.ο.κ.) και ολοκληρώθηκαν με τον υπερδιπλασιασμό του ΕΝΦΙΑ τους. Επιστέγασμα όλων είναι η πρόβλεψη για επιβολή Τέλους Επιτηδεύματος από την 01/01/2018. Αν αυτό τελικά εφαρμοσθεί και δεν βρεθεί κάποια άλλη κυβέρνηση να το αντικαταστήσει, θα σηματοδοτήσει την ταφόπλακα του Ελληνικού Τουρισμού. Η Κυβέρνηση δεν αντιλαμβάνεται ότι ο Τουρισμός είναι μαζική και ευμετάβλητη βιομηχανία, που δέχεται τρομακτικό ανταγωνισμό από άλλες χώρες. Δεν είναι βιομηχανία για «άρμεγμα», είναι βιομηχανία που θέλει υποστήριξη για να πάρεις στην συνέχεια άκοπα φόρους και οφέλη.

• Ειδικά όμως για τους νησιώτες της Ανατολικής ακτογραμμής της χώρας και ιδιαίτερα τους Δωδεκανήσιους, τα κτυπήματα στην επιχειρηματικότητα δεν έχουν προηγούμενο. Η λέξη νησιωτικότητα και ότι αυτή συνεπάγεται έχει απαξιωθεί ολοκληρωτικά. Η κατάργηση του ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ των νησιών αποτελεί καίριο κτύπημα στην ανταγωνιστικότητα του τουρισμού των νησιών και αυτό ήδη φαίνεται.

Στα Δωδεκάνησα η τουριστική κίνηση είναι ήδη μειωμένη 10% - 30% και αυτό οφείλεται τόσο στην άνοδο των τιμών λόγω ΦΠΑ, όσο και στην απαράδεκτη πολιτική της Κυβέρνησης για το Προσφυγικό πρόβλημα και την προστασία ή μάλλον την μη προστασία, των συνόρων μας. Έτσι καταφέραμε το εξής εκπληκτικό αντί να προσελκύσουμε τους τουρίστες από τις αγορές που έκλεισαν (Αίγυπτος, Τυνησία, Τουρκία) χάσαμε και μέρος των τουριστών που έρχονταν όλα αυτά τα χρόνια. Επιπρόσθετα καταργείται το ειδικό καθεστώς φορολόγησης αλκοολούχων ποτών και μερικών άλλων ειδών (π.χ. ομπρέλες) που χαρακτήριζε δεκαετίες τα νησιά μας.
• Βέβαια τα βάσανα της επιχειρηματικότητας δεν τελειώνουν εδώ. Ο προς ψήφιση δημοσιονομικός «κόφτης» ποιους αφορά άραγε, σε ένα κρατικοδίαιτο περιβάλλον; Οι επιχειρήσεις θα είναι πάλι ο πρώτος στόχος.

Όλες αυτές οι οικονομικές παράμετροι πρέπει να αλλάξουν τάχιστα. Ζούμε την αρχή της διάλυσης του επιχειρηματικού γίγνεσθαι στην Ελλάδα, όπως το ξέρουμε. Αυτό όμως δεν είναι κάτι το αθώο, ούτε απλώς πρόκειται περί αναδιανομής πλούτου, όπως αυτάρεσκα αναφέρουν Αριστερίζοντες Οικονομολόγοι και συζητητές. Η αλλαγή αυτή σημαίνει συντριβή της μεσαίας τάξης. Όταν όμως εξασθενίσει η μεσαία τάξη εξαφανίζεται και η αστική δημοκρατία, που στηρίζεται στα φιλελεύθερα ιδεώδη. Πάμε σε άλλου τύπου πολιτεύματα, που αφενός δεν είναι ανεκτά από την Ευρωπαϊκή Ένωση και αφετέρου δεν θα γίνουν ανεκτά από τον λαό μας.

Η διάλυση της επιχειρηματικότητας και η κονιορτοποίηση της μεσαίας τάξης είναι το μεγάλο διακύβευμα αυτή την στιγμή. Σε αυτό, η μεγάλη σιωπηλή πλειοψηφία των Ελλήνων δεν θα μείνει απαθής. Το ζήτημα είναι μήπως η καθυστέρηση αντίδρασης θα έχει ήδη επιφέρει ανεπανόρθωτες ζημιές. Εξ’ άλλου για να σηκωθεί ο γάιδαρος, πρέπει να ελαφρώσεις το φορτίο, να αλλάξεις τον αγωγιάτη και να προσέξεις τις πολύ επώδυνες κλωτσιές του όταν αντιδράσει.
Δυστυχώς δεν έχουμε περιθώρια για ιδεολογικές και πολιτικές αντιπαραθέσεις. Κατανοώ την λογική και τις ρίζες της αριστερής σκέψης, άσχετα αν δεν τις συμμερίζομαι στο ελάχιστο. Η διαπάλη αυτών των απόψεων θα διαιωνίζεται. Το θέμα είναι σε κάθε συγκυρία να βλέπουμε τι ακριβώς χρειάζεται η χώρα, έξω από πολιτικές αντιπαλότητες.

Σήμερα χρειάζονται συγκεκριμένα μέτρα για να τονωθεί η οικονομία και να περισώσουμε την ύπαρξή μας. Δυστυχώς, δυστυχέστατα, η παρούσα Κυβέρνηση παρά τα λαϊκά της ερίσματα αυτό δεν θα το καταφέρει ποτέ, λόγω ιδεολογίας και όπως απέδειξε, λόγω ενδογενούς ανικανότητας. Οι πολίτες όμως δεν μπορούν να περιμένουν πια, ούτε να ανέχονται. Θέλουν, σε όλα τα επίπεδα αυτούς που θα οδηγήσουν την χώρα σε ανάπτυξη, δημοκρατική και φιλοευρωπαϊκή τροχιά, ταυτοχρόνως.
Ο μεγάλος φιλόσοφος Αυγουστίνος (354 – 430 μ. Χ.) εμπνευσμένος από την Πλατωνική θεωρία περί ιδανικού και αγαθού είχε πει: «Τα ανώτερα πράγματα πρέπει να άρχουν και να κυβερνούν τα κατώτερα, ποτέ το αντίθετο. Αν συμβαίνει αυτό, τα πράγματα είναι εντάξει και δικαίως διατεταγμένα, διαφορετικά είναι ατάκτως και αδίκως διατεταγμένα».

Δυστυχώς σε όλα τα επίπεδα του Δημόσιου Βίου, και δεν εννοώ μόνο στο Κοινοβούλιο, αλλά σε όλα τα επίπεδα της πολιτικής, συνδικαλιστικής και κοινωνικής δραστηριότητας, συμβαίνει τις περισσότερες φορές αυτό το αντίθετο. Και αυτό το αντίθετο το επιλέγουμε εμείς, άρα δεν είμαστε καθόλου άμοιροι των όσων συμβαίνουν γύρω μας. Το ζήτημα είναι ότι δεν υπάρχουν περιθώρια από κανέναν για περαιτέρω λάθη, από όποια θέση κι αν αυτός βρίσκεται. Ούτε για σιωπή, ούτε να «κρυβόμαστε», ούτε για στρογγυλά λόγια με όλους. Ούτε βέβαια για πειραματισμούς ή ανεφάρμοστες ιδέες και σοφιστίες. Διαμορφώνεται η ζωή μας και πρέπει να είμαστε όλοι παρόντες χωρίς παρωπίδες, με θέσεις και επιλέγοντας με κριτήριο το μέλλον και όχι το στενό και βραχύβιο προσωπικό όφελος.