Στις 28 Οκτωβρίου 1947 έγινε η προσάρτηση της Δωδεκανήσου ως αναπόσπαστο ελληνικό έδαφος

Rodiaki NewsRoom

Η Στρατιωτική Ελληνική Διοίκηση την 31.3.1947, ήταν μεταβατική περίοδος μέχρι την Ενσωμάτωση

Γράφει ο Κυριάκος Ι. Φίνας

Φαίνεται πως λύσαμε όλα τα επί πολλά χρόνια εκκρεμή δωδεκανησιακά θέματα και αρχίσαμε, από πέρυσι ήδη, να ασχολούμεθα με έκτακτους συνεχείς πανηγυρισμούς μέσα στη Βουλή των Ελλήνων. Οι υπερβολές δεν έχουν κανένα νόημα.

Την 7η Μαρτίου 1948 επισφραγίστηκε σε επίσημη τελετή η Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου με τη Μητέρα-Πατρίδα. Τότε, μάλιστα, επί τριήμερο, 7-9/3.1948, από τα Ταχυδρομικά γραφεία της Δωδεκανήσου, χρησιμοποιήθηκε ειδική αναμνηστική σφραγίδα, η οποία μετά την 9.3.1948 καταστράφηκε και δεν χρησιμοποιήθηκε έκτοτε.

Και η 7η Μαρτίου καθιερώθηκε επίσημη γιορτή για τα Δωδεκάνησα, όπου σχολεία, δημόσιες υπηρεσίες και ιδιωτικές επιχειρήσεις αργούν και σε όλες ανεξαίρετα της Εκκλησίες της Δωδεκανήσου γίνονται Δοξολογίες και εκφωνούνται πανηγυρικοί λόγοι.

Ο γνωστός ανά το Πανελλήνιο Λογοτέχνης Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος, σε σύντομο χαιρετισμό την ημέρα εκείνη, Κυριακή, 7.3.1948, έγραφε, στην Εφημερίδα “Ελληνική Σημαία” της Δωδεκανήσου, μεταξύ των άλλων: «...Η Ρόδος και τ’ άλλα νησιά, τα Δωδεκάνησα, οι ασάλευτοι ελληνικοί βράχοι, ξαναδίνουν την ώρα τούτη την άπειρη, το νόημα της Μεσογειακής μας καταγωγής, το νόημα της πρώτης ρίζας. Ξαναγυρίζοντας στ’ ακρογιάλια τους ζούμε την τεράστια μετατόπιση μέσα στον χρόνο: «Λίνδον, Ιαλυσόν και αργιλόεντα Κάμιρον».

Συλλογιόμαστε τους ποντοπόρους εκείνους τειχομάχους της Τροίας, που τους αναφλόγισε η ομορφιά της Ελένης. Η Αθάνα Λινδία, η Δωρική, διαφεντεύει τη μεσόγειο στ’ ακραία τούτα σημάδια της. Τη χαριτώνει η Παναγιά η Σκιαδενή, ο Σταυρός ο Απολλωνιάτης. Το χελιδόνι του Παρθενώνα πάει να χτίσει τη νέα φωλιά του σ’ ένα γείσο τους Πελασγούς σε μια στιγμή θαυμαστή, που και μόνο για να τη ζήσει κανείς αξίζει νά ‘χει πονέσει απεριόριστα...»

Εξάλλου, σε υπόμνημά του ο Εθνάρχης Ελευθέριος Βενιζέλος προς τους πρωθυπουργούς Αγγλίας και Γαλλίας τον Ιανουάριο του 1913, τόνιζε μεταξύ των άλλων: «...Διεκδικούμε τα Δωδεκάνησα, όχι σαν κατάκτηση, αλλά σαν Εθνική κληρονομιά. Οι τίτλοι μας είναι προγενέστεροι και ανώτεροι από τον πόλεμο· μάς δόθηκαν από την αρχή των Εθνοτήτων, γιατί πουθενά δεν θα βρει κανείς ένα πληθυσμό πιο ομογενή, καθαρής καταγωγής, και με τα πιο δυνατά Εθνικά ιδεώδη, παρά μόνο στο Αρχιπέλαγος...».

Το 1997, με πρωτοβουλία της Βουλής των Ελλήνων, γιορτάστηκε ως έτος Δωδεκανήσου με την συμπλήρωση 50 χρόνων από την Ενσωμάτωση. Εκδόθηκε, δε, και διανεμήθηκε στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και τους Δημόσιους Οργανισμούς από τη Βουλή περιεκτική παρουσίαση της Δωδεκανησιακής Ιστορίας από των προϊστορικών χρόνων μέχρι το 1947.

Στη συνέχεια θα παραθέσουμε χρονολογικά την πορεία του Δωδεκανησιακού Ζητήματος από τη λήξη του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου μέχρι το 1948, που έγινε η επίσημη Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου με την Ελλάδα.

• Στις 8 Μαΐου 1945, ο Γερμανός Στρατηγός Wagener, Αρχηγός των κατοχικών Δυνάμεων του Δωδεκανησιακού συμπλέγματος, υπογράφει στη Σύμη την άνευ όρων παράδοση της Δωδεκανήσου, παρουσία του Άγγλου Ταξιάρχη Moffat, του Συνταγματάρχη Acland και του Διοικητή του Ιερού Λόχου Έλληνα Συνταγματάρχη Χρήστου Τσιγάντε.

• Με την πράξη αυτή ολοκληρώθηκε η Αγγλική κατοχή της Δωδεκανήσου. Η διαδικασία που προηγήθηκε, καθώς και η υπογραφή του Πρακτικού της παράδοσης έγιναν σ’ ένα παλιό Αρχοντικό της Σύμης, το οποίο χρησιμοποιούσαν οι Σύμμαχοι, ως έδρα Διοίκησης και στο οποίο υπάρχει σήμερα εντοιχισμένη αναμνηστική πινακίδα.

• Στις 9 Μαΐου Αγγλικές Δυνάμεις με άνδρες του Ιερού Λόχου αποβιβάζονται στη Ρόδο. Εγκαθίσταται η Αγγλική Διοίκηση Δωδεκανήσου, οπότε τερματίζεται και η τελευταία κατοχή, την οποία εκπροσωπούσαν οι Γερμανοφασίστες.

• Στις 15 Μαΐου 1945, ο Αντιβασιλέας-Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Δαμασκηνός, πριν ακόμη εκδηλωθούν επίσημα οι αποφάσεις των νικητών του Πολέμου για την παραχώρηση του Δωδεκανησιακού συμπλέγματος, κηρύσσει στη Ρόδο τον “Αρραβώνα” της Δωδεκανήσου με τη Μητέρα-Πατρίδα.

Αξίζει να μεταφερθεί πως κατορθώθηκε η άφιξη του Αντιβασιλέα Δαμασκηνού στη Ρόδο, σχεδόν, μετά την εγκατάσταση των Αγγλων. Η Ελλάδα είχε ελευθερωθεί από το 1944 και το Δεκέμβριο του έτους εκείνου είχε έλθει στην Αθήνα ο Αγγλος Πρωθυπουργός Τσώρτσιλ για να βοηθήσει την Κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου αντιμετώπισης την ανταρσία των Κομμουνιστών, τα περίφημα “Δεκεμβριανά”.

Ο Δαμασκηνός σε μια συνομιλία με τον Τσώρτσιλ, του έθεσε το θέμα των Δωδεκανήσων. Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Τσάτσο, ο Δαμασκηνός είπε στον Τσώρτσιλ:
- Ακουσε κ. Πρωθυπουργέ. Τόσα χρόνια αυτός ο λαός (ο ελληνικός), έχει γίνει ολοκαύτωμα για όλους εσάς Αγγλους και Ρώσους. Ας μη μιλήσουμε για τον πόλεμο του ‘40, για το δεκάτισμα της πείνας. Όμως, όλοι γνωρίζετε πως η μάχη της Κρήτης και της Αφρικής, αργοπόρησε την εισβολή των Ναζί στη Ρωσία και η αργοπορία αυτή βοήθησε στη νίκη. Γιατί σας τα λέω: Δεν νομίζετε πως κάτι πρέπει κι εσείς να του προσφέρετε;
Ο Τσώρτσιλ τον κοίταξε αμήχανα.
- Μα τι;
- Κάτι που του ανήκει, τα Δωδεκάνησα.
Μια σιωπή βάρυνε.
- Το θέλω, μα δεν γίνεται να σου απαντήσω αμέσως. Όταν γυρίσω στο Λονδίνο θα σου στείλω μήνυμα.

Πραγματικά όλους αυτούς τους μήνες του ‘45 κάθε βδομάδα ο Γιάννης Γεωργάκης ή ο Γιώργος Σεφέρης, πολιτικοί σύμβουλοι του Αντιβασιλέα, πήγαιναν στην Αγγλική Πρεσβεία και ρωτούσαν τον Πρεσβευτή Λήπερ:

- Ηρθε το μήνυμα; ο Αντιβασιλέας περιμένει.
Και πάλι, και πάλι.

Ετσι κάποια μέρα έφτασε η Μεγάλη Είδηση. Να ετοιμαστεί το θωρηκτό “Αβέρωφ” να σημαιοστολιστεί, οδηγήσει τον Αντιβασιλέα των Ελλήνων Δαμασκηνό στη Ρόδο. Τέτοια αγαλλίαση, επιτέλους. Πανηγύριζε ο λαός και τα πελάγη μαζί και όλος ο Δωδεκανησιακός λαός. Ο Μακαριώτατος στο γύρισμά του έλεγε στο προσωπικό του Γραφείου του.

- Δεν ξεχώριζα πια, τη γη από τη θάλασσα, τόσες ελληνικές σημαίες στρωμένες στη στεριά. Αλήθεια πού τις είχαν κρυμμένες όλες αυτές τις γαλανόλευκες;

• Η ομόφωνη, κατ’ αρχήν, Συμφωνία για την παραχώρηση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα αποφασίστηκε στις 27 Ιουνίου 1946 στο Παρίσι, από το Συμβούλιο των Υπουργών των Εξωτερικών των νικητριών Μεγάλων Δυνάμεων. Η απόφαση, όμως, αυτή δεν έτυχε άμεσης εφαρμογής, γιατί έπρεπε να προηγηθεί η επικύρωση της Συνθήκης μεταξύ της Ελλάδας και Ιταλίας.

Με την πάροδο, όμως, του χρόνου οι Αγγλοι προσπάθησαν να δημιουργήσουν στα Δωδεκάνησα κίνηση αυτονομιστική για να εξασθενήσει το αίτημα της Ενωσης, το οποίο είχε τεθεί στη Διάσκεψη των Μεγάλων Δυνάμεων στο Παρίσι το 1946.

Ενδεικτική περί τούτου είναι η παρακάτω στοιχομυθία που διεξήχθηκε το 1946, επί Αγγλοκρατίας, μεταξύ του Αγγλου Αξιωματικού Mackibens και του Μιχάλη Κιουγιουμτζή, Δωδεκανησίου, μόνιμου κάτοικου Κω, η οποία αναγράφεται σε βιβλίο του ιστορικού-ερευνητή Βασίλη Χατζηβασιλείου και την οποία μετέφερε σε ανάλυσή του στην Αθηναϊκή εφημερίδα “Ελευθεροτυπία” της 5.3.2001, ο δημοσιογράφος Βίκτωρας Νέτας:

Mackibens: Πες μου Μιχάλη τι θέλει ο λαός της Κω: την Αγγλία, την Αυτονομία ή την Ενωση με την Ελλάδα;
Κουγιουμτζής: Περί Αγγλίας και Αυτονομίας ουδείς λόγος να γίνεται. Ένωση και μόνον Ένωση με την Ελλάδα.
Mackibens: Θα έρθει μια μέρα που θα μετανιώσετε.
Κουγιουμτζής: Δεν θα μετανιώσουμε ποτέ, αν και ξέρουμε ότι η Μάνα μας είναι φτωχή, αλλά δεν παύει να είναι Μάνα!»

• Στις 2 Φεβρουαρίου 1947, υπογράφεται Συνθήκη Ειρήνης Ιταλίας και Συμμάχων και στο άρθρο 14 αναφέρεται: Η Ιταλία εκχωρεί εις την Ελλάδα εν πλήρει κυριαρχία τας νήσους της Δωδ/σου: Αστυπάλαια, Ρόδο, Χάλκη, Κάρπαθο, Κάσο, Τήλο, Νίσυρο, Κάλυμνο, Λέρο, Πάτμο, Σύμη, Κω και Καστελλόριζο, ως και τας παρακειμένας νησίδας».

• Την 31 Μαρτίου 1947 ο Αγγλος Ταξίαρχος Parker υπογράφει στη Ρόδο το πρωτόκολλο παράδοσης της Δωδεκανήσου στον Ελληνα Στρατιωτικό Διοικητή Αντιναύαρχο Περικλή Ιωαννίδη. Στο πρωτόκολλο αυτό αναφέρονται τα εξής: «Η κατοχή της Δωδεκανήσου την μεσημβρίαν από την Βρεταννικήν Στρατιωτικήν Διοίκησιν εις την Ελληνικήν τοιαύτην, συμφώνως προς τους όρους της Συμφωνίας της υπογραφείσης εν Αθήναις υπό των Αντιπροσώπων των Κυβερνήσεων Μεγάλης Βρεταννίας και Ελλάδος».

• Η Στρατιωτική Ελληνική Διοίκηση ήταν μεταβατική περίοδος μέχρι την Ενσωμάτωση.
• Στις 22 Οκτωβρίου 1947 επικυρώνεται η Συνθήκη Ελλάδας-Ιταλίας και στις 28 του ίδιου μήνα γίνεται η προσάρτηση και η Δωδεκάνησος αποτελεί, πλέον, ελληνικό έδαφος. Δεν έμενε, παρά να οριστεί η επίσημη, τυπική τελετή της Ενσωμάτωσης.

Ενσωμάτωση της Δωδ/σου με τη Μητέρα Ελλάδα
Ο μακαρίτης Δωδεκανήσιος Εκπαιδευτικός και ιστορικός Χ.Ι. Παπαχριστοδούλου στο έργου του: ΙΣΤΟΡΙΑ της Ρόδου, που κυκλοφόρησε το 1972, αναφέρει επί του προκειμένου: «...Η Στρατιωτική Διοίκηση ήταν η μεταβατική περίοδος για την Ενσωμάτωση και θα παράμενε όσο να επικυρωθεί η Συνθήκη με την Ιταλία. Με την επικύρωση της 22.10.1947 έγινε προσάρτηση την 28η Οχτώβρη και τα νησιά ήταν πια ελληνικό έδαφος. Αποτελούσαν μια Γενική Διοίκηση με τη Ρόδο και 4 Επαρχίες.

Οι περιουσίες του Ιταλικού Δημοσίου πέρασαν στο Ελληνικό Δημόσιο και συμψηφίστηκαν με τις αποζημιώσεις που θα πλήρωνε η Ιταλία στην Ελλάδα. Οι Ιταλοί υπήκοοοι που θάπαιρναν την Ελληνική υπηκοότητα παραμένοντας στα Δωδεκάνησα, είχαν το δικαίωμα να διατηρήσουν τις περιουσίες τους. Δεν παρουσιάσθηκε, όμως, τέτοια περίπτωση, γιατί κανένας δεν είχε δηλώσει ότι θα παραμείνει, με την ελπίδα ότι τελευταία θα τα κατάφερναν να παραμείνουν σαν Ιταλοί υπήκοοι σε ελληνικό έδαφος.

Η συνθήκη, όμως, ήταν ρητή κι όταν τελείωσε η προθεσμία ανξαγκάσθηκαν όλοι να εγκαταλείψουν το έδαφος. Το μέτρο ήταν σωτήριο, γιατί με την αποχώρηση των ξένων έμεινε το καθαρό ελληνικό στοιχείο, εκτός από τους Τούρκους, που πήραν την ελληνική υπηκοότητα».

• Στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως 7/1.1.1948 δημοσιεύθηκε ο Νόμος 518/48 «περί ποσαρτήσεως της Δωδεκανήσου εις την Ελλάδα», ο οποίος στην πρώτη παράγραφο του μόνου άρθρου αναφέρει: «Αι νήσοι της Δωδεκανήσου Ρόδος, Κάλυμνος, Κάρπαθος, Αστυπάλαια, Νίσυρος, Πάτμος, Χάλκη, Κάσος, Τήλος, Σύμη, Κως, Λέρος και Καστελλόριζον, ως και αι παρακείμεναι νησίδες είναι προσηρτημέναι εις το Ελληνικόν Κράτος από της 28ης Οκτωβρίου 1947».

• Στις 7 Μαρτίου 1948, με την παρουσία του επίσημου Ελληνικού Κράτους, ήτοι του Ανώτατου Αρχοντα, Μελών της Κυβέρνησης και της Στρατιωτικής Ηγεσίας επισφραγίζεται σε επίσημη τελετή η Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου με την Ελλάδα.

1997: Ετος Δωδεκανήσου-50 χρόνια από την Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα
Η Βουλή των Ελλήνων το 1997, τιμώντας την επέτειο για τα πρώτα 50 χρόνια από την Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου οργάνωσε πολλές ειδικές εκδηλώσεις, ενώ ταυτόχρονα προέβη στην έκδοση ειδικού φυλλαδίου: «Μικρή Ιστορία της Δωδεκανήσου», με πρόλογο του Προέδρου Απόστολου Χ. Κακλαμάνη.

Στη δεύτερη παράγραφο του κεφαλαίου: «Η πρώτη εποχή και οι πρώτοι πολιτισμοί αναφέρεται:«...Δεν είναι ίσως τυχαίο ότι αυτά τα σπαρμένα (Σποράδες), ενίοτε γεωμετρικά (Κυκλάδες) νησιά έδωκαν ένα αίσθημα “μέτρου” στους πρώτους κατοίκους του ελληνικού χώρου, το περίφημο “μέτρον” που διαπερνάει τη σκέψη κι εν πολλοίς την πράξη και την πρακτική όλης της αρχαιότητας...».

Βεβαιότατα, το προαναφερόμενο “μέτρο” είναι το περίφημο απόφθεγμα, “Μέτρον άριστον”, του Λίνδιου Κλεόβουλου, που ήταν ένας των Επτά Σοφών της Αρχαίας Ελλάδας και κυβέρνησε την Αρχαία Λινδία συνεχώς παραγωγικά επί 40 χρόνια περίπου. Εκτός των άλλων, έκαμε και μια ανακαίνιση: του Ναού της Λινδίας Αθηνάς.

«...Η Βουλή των Ελλήνων, προκειμένου να τιμήσει την επέτειο των πενήντα χρόνων από την Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου (28 Οκτωβρίου 1947), οργάνωσε σειρά εκδηλώσεων μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η παρούσα έκδοση...» Απόστολος Χρ. Κακλαμάνης Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων