«Εκσυχρονισμός ή τελμάτωση   του Εκπαιδευτικού μας συστήματος»

Γράφει ο
Θεόδωρος Παπανδρέου
Επίτιμος σχολικός Σύμβουλος

Διανύουμε αναμφισβήτητα μια περίοδο, η οποία χαρακτηρίζεται από θεσμικές καινοτομίες σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης  δραστηριότητας. Και τούτο διότι στην κοινωνία που ζούμε όπου τα πάντα κινούνται, μεταβάλλονται και μεταλλάσσονται και όπου η τεχνολογική εξέλιξη αγγίζει πλέον το ζενίθ της πορείας της, δυστυχώς, τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι ανθρώπινες αξίες συνθλίβονται μέσα στα γρανάζια και τις μυλόπετρες των διεθνών συμφερόντων και του ανθρώπινου ωχαδελφισμού.

Κάθε προσπάθεια παρουσίασης κι επίλυσης οποιουδήποτε προβλήματος από τις επιστημονικές ομάδες, η οποία αποβλέπει στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και της ποιότητας ζωής των ανθρώπων είναι όχι μόνο αδιάφορη, αλλά ταυτόχρονα πνίγεται στο πέλαγος της αφωνίας των αρμόδιων οι οποίοι περί άλλων τυρβάζουν.

Εδώ και λίγα χρόνια  ευτυχώς,  στο επίκεντρο των θεσμικών  καινοτομιών των περισσοτέρων λαών, βρίσκεται και η εκπαίδευση, ως βασικό συστατικό παραγωγής, πολιτισμού και ανάπτυξης κάθε οργανωμένης κοινωνίας.
Σε όλες αυτές τις χώρες τα εκπαιδευτικά συστήματα αναθεωρούνται με αποτέλεσμα, άλλα τίθενται σε εφαρμογή και άλλα  βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο. «Εδώ στη χώρα μας τι γένεται;»

Σήμερα λοιπόν που το εκπαιδευτικό έργο εντάσσεται στο κοινωνικοπολιτιστικό πλαίσιο της κοινωνίας, που διεθνοποιείται κι εκσυγχρονίζεται με απολύτως καινούργιους τρόπους,  που τολμά και βάζει σε δοκιμασία παραδοσιακές πλευρές, δομές, μοντέλα, αξίες και εισάγει καινούργια στοιχεία, επιβάλλεται  και στη χώρα μας ως αδήριτη ανάγκη  να αναδομήσουμε τον τρόπο του συναισθάνεσθαι, σκέπτεσται και πράττειν, ώστε να παραγάγουμε «άλλα» σχήματα και συστήματα νοηματοδότησης;

Και τούτο διότι σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη  εποχή, επιθυμία όλων  των γονέων της χώρα μας που δοκιμάζεται από παντοειδείς κρίσεις, είναι  η δημιουργία ενός ιδανικού σχολείου, το οποίο θα γαλουχήσει τους νεοέλληνες στο αθάνατο Ελληνικό πνεύμα  με τις δόξες τις παλιές, τοποθετώντας την Ελλάδα μας στο σταυροδρόμι των πολιτισμών, όπως κάποτε!

Υπάρχουν οι απαραίτητες προϋποθέσεις;
 Και διερωτάται ο σημερινός Έλληνας γονέας: Θα  πραγματοποιηθεί άραγε αυτός ο σχολικός χώρος, όπου τα παιδιά θα παραμένουν άγγελοι, έτσι όπως γεννήθηκαν, σύμφωνα με το Ρουσσώ και όπου οι παιδευτικές ενέργειες μιας καθημερινής Πεντηκοστής θα κάνει έντονη  και εύκολη την παρουσία της επιφοίτησης;
 * Θα κατορθώσουν να ξεπεράσουν κάποτε τα σχολεία μας τα προπύλαια και να μπουν στον πραγματικό χώρο αυτού του ποθητού σχολείου;

 *Tο ελληνικό σχολείο είναι ή δεν είναι  εξεταστικό και όχι ερευνητικό με στοχοθεσία και απώτερο σκοπό την  ταϊστική μέθοδο, τις εξεταστικές εργασίες και την επιδίωξη της γνωσιοθηρίας;.
 Θα εξοπλιστούν οι σχολικοί χώροι με την απαραίτητη υλικοτεχνική υποδομή και τα σύγχρονα ηλεκτρολογικά  και τεχνολογικά μέσα για να πραγματοποιείται εύκολα και αποτελεσματικά η μαθησιακή διαδικασία;
 *Είναι έτοιμο το ελληνικό σχολείο και η παρεχόμενη εκπαίδευση, ακολουθεί τη σωστή ρότα της αποτελεσματικής μαθησιακής διαδικασίας;

*Το σχολείο σήμερα λειτουργεί σε πλαίσιο αποκέντρωσης, αυτοδυναμίας και ελευθερίας, που να μπορεί να δίνει έμφαση στο ποσό και το ποιόν της ύλης, καθώς και στον τρόπο διδασκαλίας, ανάλογα με  τη μορφή και τις παντοειδείς ανάγκες και συνθήκες της περιοχής;

*Μπορεί το εκπαιδευτικό μας σύστημα να απαγκιστρωθεί ολοκληρωτικά από τις συντεταγμένες του παραδοσιακού γνωσιοκεντρικού χαρακτήρα του σχολείου της
αποσπασματικότητας και της παθητικής απόκτησης της γνώσης και έχει απαλλαγεί από το σλόγκαν «Μαθαίνω γιατί διαβάζω;»

*Ο τρόπος προσέγγισης της γνώσης και οι πορείες διδασκαλίας, έχουν σαν γνώμονα τη συγκλίνουσα σκέψη, χωρίς τον ατομικό επιστημονικό σχεδιασμό, την πρωτοβουλία και την ελεύθερη επιλογή μεθόδων και τρόπων εργασίας;
*Ο εκπαιδευτικός  έχει την πρωτοβουλία καινοτομιών, την ελευθερία και την ευελιξία να ρυθμίζει και να πραγματοποιεί το διδακτικό του έργο πέρα του ωρολογίου και αναλυτικού προγράμματος του ΥΠΕΠΘ;

*Έχουν  εισαχθεί οι σύγχρονες μέθοδοι διδασκαλίας σε όλα τα σχολεία,(ή μόνο σε πειραματικά ) και ο δάσκαλος μπορεί να διδάσκει ακολουθώντας δικό του τρόπο και δική του πορεία, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες της δικής του τάξης, έτσι που να ανταποκρίνεται η μάθηση στις πραγματικές ανάγκες των μαθητών του;

*Η εκπαίδευσή  μας λειτουργεί ως μια ασφαλής νησίδα  θαλπωρής και κοινωνικοποίησης, μάθησης και  πειραματισμού, ή ακόμη βρίσκεται στον προθάλαμο
μιας αδυσώπητης αρένας, όπου κυριαρχούν ο στείρος ανταγωνισμός, η ανία, η βαθμολατρεία και η ατέρμονη σε ολοκλήρωση προσπάθεια;

Τι συμβαίνει με τα σημερινά σχολικά βιβλία;
 *Το εκπαιδευτικό μας σύστημα στηρίζεται στις αρχές και το νόημα της ανθρωπιστικής παιδείας, που προβλέπει συστηματική και όχι περιστασιακή διδασκαλία και  συνειδητή βίωση των ανθρωπιστικών αξιών, ή ακόμη πλανάται στα ασταθή πατώματα της  τεχνοκρατικής εκπαίδευσης που   έχει ως αντικειμενικό σκοπό την άκρατη ισοπέδωση και τελμάτωση της σύγχρονης κοινωνίας;

*Έχουν αντιληφθεί οι αρμόδιοι, τι φταίει και  υπάρχει πλήρης  τελμάτωση του μαθητικού δυναμικού, με αποτέλεσμα οι χαρισματικοί μαθητές να στροβιλίζονται στη δίνη της απραξίας και της χωρίς εξασφάλιση της μελλοντικής σταδιοδρομίας τους, να διακόπτουν τα προοδευτικά βήματα ανόδου και να αναζητούν καλύτερες μέρες ζωής στο εξωτερικό, ενώ απεναντίας οι αδύναμοι να συνθλίβονται κάτω από την πίεση της πολύπλοκης και ανοργάνωτης ύλης, με συνέπεια να βαριούνται την εκπαίδευση, να αδιαφορούν και να την απαξιώνουν, διακόπτοντας τη φοίτηση;

Σε ότι αφορά τα περιεχόμενα των σχολικών βιβλίων- η την προβλεπόμενη ύλη
Έχει γίνει ριζικός  εξορθολογισμός της διδασκόμενης ύλης, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί και οικονομηθεί ποιοτικός και ποσοτικός χρόνος για δραστηριότητες που προάγουν τη δημιουργικότητα και την αποκλίνουσα σκέψη των μαθητών, μέσα από διαδικασίες της διερευνητικής, ανακαλυπτικής και κοινωνικής μάθησης;

*Σε επίπεδο μαθησιακής  ετοιμότητας έχει απαλλαγεί η μαθησιακή διαδικασία από ύλη που επικαλύπτεται, σύμφωνα με το ισχύον  σύστημα, είτε κάθετα (από προηγούμενες ή επόμενες τάξεις) είτε οριζόντια (από διαθεματικά μαθήματα), για να δίδεται η ευκαιρία δραστηριοτήτων αναπαλαίωση της γνώσης;

*Υπάρχουν παράλληλα σχολικά βιβλία διαφορετικής συντακτικής ομάδας, τουλάχιστο για τα βοηθητικά μαθήματα, από τα οποία ο δάσκαλος να μπορεί να σταχυολογεί πληροφορίες και στοιχεία για να αυξάνει και διευρύνει το εκάστοτε γνωστικό αντικείμενο, συγκροτώντας παράλληλα  ένα είδος βοηθήματος, που θα διευκολύνει τις ανακεφαλαιωτικές κι εμπεδωτικές εργασίες;
   
Έγινε  εξορθολογισμός;
* Η επιστημονική ομάδα που συγκρότησε το περιεχόμενο των σημερινών βιβλίων με το σύνθημα τότε, «εκσυγχρονισμός κι εμπλουτισμός της διδακτικής ύλης», ακολούθησε τις τότε επικρατούσες διδακτικές και παιδαγωγικές αρχές; Δηλαδή:

-Την ενιαία διάταξη της ύλης από τάξη  σε τάξη και από βαθμίδα σε βαθμίδα, με τη μέθοδο της εξάλειψης των επικαλύψεων και της αποσπασματικής προσέγγισης της γνώσης;
 -Τον περιορισμό κι εξορθολογισμό της διδακτέας ύλης, με την επιλογή και αξιολόγηση των θεματικών ενοτήτων.
 -Τον εκσυγχρονισμό  και την επικαιροποίηση των περιεχομένων και του διδακτικού υλικού στα ουσιώδη σημεία;
 -Την εφαρμογή και την αξιοποίηση συγχρόνων μεθοδολογικών προσεγγίσεων της γνώσης, καθώς και των νέων τεχνολογιών της επικοινωνίας και πληροφόρησης;  - Περιέχουν τα βιβλία δειγματικές ενότητες και παραδείγματα με οδηγίες για την πραγματοποίηση διαθεματικών βιωματικών εργασιών;

Όλα τα ανωτέρω ερωτήματα  που απασχολούν μεγάλη μερίδα γονέων και πολιτών, απαιτούν τις ανάλογες απαντήσεις; Ποιος θα τις δώσει; και πότε;

Είναι γεγονός αποδεδειγμένο ότι κάθε Έλληνας και γενικά κάθε ενσυνείδητος λειτουργός της παιδείας, είτε είναι μάχιμος αγωνιστής στη διδακτική έδρα, είτε ανήκει στις επιστημονικές ομάδες προγραμματισμού και εκσυχρονισμού του εκπαιδευτικού συστήματος, οραματίζεται και αναμένει το χρόνο υλοποίησης των προϋποθέσεων εκείνων που θα λειτουργήσει και στη χώρα μας ένας  σύγχρονος τύπος σχολείου, μιας  ποιοτικά   αναβαθμισμένης εκπαίδευσης.

Μιας  εκπαίδευσης, όπου το παιδί και κάθε νέος θα μπορεί να αξιοποιήσει τις ικανότητες και τις  δεξιότητές του, για να γίνει αυτό που ταιριάζει στη θέληση και τη δύναμή του, αποδίδοντας  το μέγιστο των δυνατοτήτων του για το καλό της οικογένειας του και της πατρίδας γενικότερα. Έτσι με τον τρόπο αυτό θα μειωθεί αφενός  το ποσοστό  των νέων που ακολουθούν την υποδεδειγμένη επιλογή της επαγγελματικής τους  σταδιοδρομίας και αφετέρου να σταματήσει η αιμορραγία της μετανάστευσης  για αναζήτηση καλύτερης τύχης.
Εύλογα λοιπόν ο καθένας μας διερωτάται!

Θα πραγματοποιηθούν κάποτε οι επιθυμίες, οι οραματισμοί και οι προσδοκίες μας, ή τελικά το τρένο στο τούνελ της  παιδείας, δεν θα κατορθώσει ποτέ να βγει στο ξέφωτο για την Ιθάκη!
Όμως  επειδή η ελπίδα πεθαίνει τελευταία, επειδή εμείς οι Έλληνες είμαστε πεισματάρηδες κι επειδή η απόκτηση του ωραίου κι επιθυμητού είναι αποτέλεσμα πίστης, επιμονής, θέλησης και αδιάκοπης εργασίας, προσδοκώ πως ο αγώνας  για την πραγματοποίηση του σχολείου του μέλλοντος βρίσκεται στην αφετηρία για εκκίνηση!
 Δ ι α φ ο ρ ε τ ι κ ά... Την απάντηση, ας τη δώσει  ο καθένας μας!!!