Οικογενειακή Διαμεσολάβηση

Γράφει η
Δήμητρα Βεσλεμέ
Δικηγόρος Πειραιά Εκπαιδεύτρια Διαμεσολαβητών,
Πιστοποιημένη Διαμεσολαβήτρια Υπουργείου
Δικαιοσύνης Διαφάνειας  και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

Στο πλαίσιο της εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών ενσωματώθηκε στην ελληνική έννομη τάξη ήδη από το  2010 ο θεσμός της Διαμεσολάβησης, μέσω της οποίας μπορούν να ρυθμιστούν πλήθος ζητημάτων, ανάμεσά τους και οι οικογενειακές διαφορές.

Είναι αναμφισβήτητο ότι τα θέματα που ανακύπτουν προς επίλυση μετά από ένα διαζύγιο, ειδικά όταν υπάρχουν παιδιά, δημιουργούν τριβές και εντάσεις.
Σε τέτοιου είδους διαφορές, όπως είναι οι οικογενειακές, η πρακτική εφαρμογή και η αξία της Διαμεσολάβησης είναι εξαιρετικά σημαντική.

Ποιες οικογενειακές διαφορές επιλύονται με Διαμεσολάβηση;
Μέσω της Οικογενειακής Διαμεσολάβησης μπορούν να ρυθμιστούν ζητήματα όπως η διατροφή, η επιμέλεια των τέκνων, καθώς και η επικοινωνία. Εκτός αυτών μπορούν να ρυθμιστούν τα αποκτήματα των συζύγων και οι εν γένει περιουσιακές τους σχέσεις, αλλά και θέματα όπως η διατροφή του ή της συζύγου.

Πού απευθύνεται;
Η Οικογενειακή Διαμεσολάβηση αφορά τους πάντες, καθώς η επίλυση των προαναφερθέντων ζητημάτων υφίσταται ως δυνατότητα χωρίς την προϋπόθεση της ύπαρξης γάμου. Αυτό σημαίνει ότι πέραν των ζευγαριών που είναι σύζυγοι είτε με πολιτικό είτε με θρησκευτικό γάμο, μπορεί να αφορά και ζευγάρια με ή χωρίς παιδιά, που διαβιούν είτε διαθέτοντας είτε όχι σύμφωνο συμβίωσης. Ουσιαστική κάλυψη παρέχεται επίσης και για τις διασυνοριακές διαφορές, για τα ζευγάρια εκείνα που δεν προέρχονται από την ίδια εθνικότητα, καθώς μπορούν άμεσα και αποτελεσματικά να ρυθμίσουν μέσω της Διαμεσολάβησης τις μεταξύ τους σχέσεις.

Γιατί να επιλέξω την Οικογενειακή Διαμεσολάβηση;
Οι οικογενειακές διαφορές διακρίνονται αν μη τι άλλο για τον ανθρωποκεντρικό τους χαρακτήρα. Τα συναισθήματα είναι έντονα και εναλλασσόμενα και ειδικά όταν υπάρχουν παιδιά, αυτά αποτελούν και το πλέον ευαίσθητο δεδομένο. Αναμενόμενη συνέπεια είναι η διαχείριση του χρόνου να είναι κρίσιμη και οι ανάγκες να αναπροσδιορίζονται συνεχώς. Όλες αυτές οι μεταβλητές καθιστούν την Οικογενειακή Διαμεσολάβηση ως την καταλληλότερη οδό προς την επίλυσή τους, καθώς πρόκειται για μια ευέλικτη και γρήγορη διαδικασία, που λαμβάνει υπόψη όλα τα ανωτέρω δεδομένα, γεγόνος που δεν συμβαίνει στη δικαστηριακή οδό.

Τι ουσιαστικά προσφέρει;
Η Οικογενειακή Διαμεσολάβηση μπορεί να αποτελέσει τον βέλτιστο εναλλακτικό τρόπο των εμπιπτόντων σε αυτήν ζητημάτων, καθώς:
- Προσφέρει τη δυνατότητα για την υπάρξη μιας συμφωνίας βασισμένης στις πραγματικές δυνάμεις αλλά και ανάγκες των εμπλεκομένων μερών, διατηρώντας μια γέφυρα επικοινωνίας και αποφεύγοντας την πόλωση και την αντεκδίκηση.

- Είναι άμεση, προσφέροντας οικονομία χρόνου και χρήματος, κάτι δεν καταφέρνει κανείς συχνά και έυκολα μέσω χρονοβόρας και κοστοβόρας οδού των δικαστηρίων.

- Δίνει τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να εκφράσουν αβίαστα την πραγματική τους βούληση, τα πραγματικά τους “θέλω”, μέσα σε ένα περιβάλλον πολιτισμένο και προφυλαγμένο από οποιονδήποτε τρίτο, καθώς η εμπιστευτικότητα και το απόρρητο την χαρακτηρίζουν ως διαδικασία.

- Ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που υπάρχουν και παιδιά, η Οικογενειακή Διαμεσολάβηση δίνει στους γονείς τη δυνατότητα να ανταποκριθούν απρόσκοπτα στη γονεϊκή τους ιδιότητα (αποφεύγοντας μέσω ακραίων συμπεριφορών τη θυματοποίηση των παιδιών), καθιστώντας την μεταξύ τους συμφωνία εφαρμόσιμη και όχι κενό γράμμα και κυρίως διατηρώντας την αξιοπιστία τους στα μάτια των παιδιών τους.

- Δίνει τη δυνατότητα στα μέρη να διαχειριστούν αδιέξοδα διαφορετικών φύσεων, με πνεύμα συνεργατικότητας και με γνώμονα την ικανοποίηση και των δύο πλευρών.

-  Είναι μια ευέλικτη διαδικασία, καθώς λαμβάνονται υπόψη τα δεδομένα των συμμετεχόντων τη δεδομένη στιγμή, με δυνατότητα επαναπροσαρμογής, έτσι ώστε να προκύπτει πάντα μια συμφωνία συγκεκριμένη, επιτεύξιμη, ρεαλιστική, μετρήσιμη και με συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο.

Πότε αντεδείκνυται;
Κατά την περίπτωση που υπάρχουν περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, τότε η Οικογενειακή Διαμεσολάβηση αντεδείκνυται, καθώς είναι οι συνθήκες τέτοιες που οφείλουν να επιληφθούν οι αρμόδιες αρχές.

Ποιοι συμμετέχουν σε μια Οικογενειακή Διαμεσολάβηση;
Σύμφωνα με το νόμο, πέραν του Διαμεσολαβητή, ο οποίος έχει την απαιτούμενη επιστημονική κατάρτιση και ρόλο υποβοηθητικό, ουδέτερο και αμερόληπτο, συμμετέχουν τα εμπλεκόμενα μέρη και οι δικηγόροι αυτών, οι οποίοι αποκαλούνται εν προκειμένω νομικοί παραστάτες, γιατί εντός της διαδικασίας δεν εκπροσωπούν τα μέρη, αλλά τα βοηθούν και τα συμβουλέυουν.

Ποια τα δεδομένα βασει του νέου νόμου;
Βάσει του ν.4512/18 όλες οι οικογενειακές διαφορές όπως προαναφέρονται, πλην της έκδοσης διαζυγίου, δηλ. της λύσης του γάμου, της ακύρωσής του και της αναγνώρισης της ύπαρξης ή της ανυπαρξίας του, υπάγονται πλέον υποχρεωτικά στη Διαμεσολάβηση. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι καλούνται να διερευνήσουν ουσιαστικά και εις βάθος την πιθανότητα εξεύρεσης μιας κοινά αποδεκτής λύσης εξωδικαστικά. Αν αυτή η προσπάθεια αποβεί άκαρπη, εξακολουθούν να διατηρούν το δικαίωμα να απευθυνθούν στα δικαστήρια της χώρας.

Ποιοι είναι οι στόχοι της Οικογενειακής Διαμεσολάβησης;
Συνοψίζοντας τα περί Οικογενειακής Διαμεσολάβησης, μπορούμε  να πούμε ότι πρόκειται για μια διαδικασία που στοχεύει:
- Στην αποκατάσταση της επικοινωνίας των μερών και όχι στην αποκατάσταση της σχέσης τους, όπως συμβαίνει με την ψυχολογία,
- Στην κάλυψη και την εξασφάλιση των πραγματικών αναγκών τους, όπως αυτές αποτυπώνονται και διαμορφώνονται συνεχώς και άρα,
-  Στοχεύει τελικά σε μια ευέλικτη συμφωνία βασισμένη στην αμοιβαία επικοινωνία και την εκατέρωθεν πραγματική βούληση και όχι στον συμβιβασμό.
- Στη διαμόρφωση μιας νέας κοινωνικής νοοτροπίας, συνολικά επωφελούς.