Εθιμοτυπία

Του Κων/νου Καλημερίδη, Υποστράτηγου ε.α.

Εθιμοτυπία είναι το σύνολο των καθιερωμένων κανόνων κόσμιας συμπεριφοράς μεταξύ των ατόμων.

Διακρίνεται στην επίσημη και στην κοινωνική. Η επίσημη εθιμοτυπία περιλαμβάνει το σύνολο των κανόνων υποχρεωτικής συμπεριφοράς που τηρούνται στις επίσημες εκδηλώσεις.

Η κοινωνική εθιμοτυπία περιλαμβάνει το σύνολο των εθιμικών κανόνων κοινωνικής και κόσμιας συμπεριφοράς οι οποίοι τηρούνται σε κάθε είδους εκδηλώσεις σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο.

Γενικά η Εθιμοτυπία σχετίζεται με όλα αυτά που σε μια εκδήλωση  θα μας κάνουν να δείχνουμε ένα σωστό άτομο.

 Έχω παραστεί επί σειρά ετών σε πλήθος εκδηλώσεων στη Ρόδο και χωρίς  να θέλω να θίξω κάποιους ας μου επιτραπεί να γράψω ορισμένα  πράγματα για αυτές.

Στις περισσότερες εκδηλώσεις  οι υπεύθυνοι δεν χρησιμοποιούν τις ορθές προσφωνήσεις  ή με την σωστή σειρά και συνήθως  δεν τηρούνται βασικοί κανόνες εθιμοτυπίας. 

Κατ αρχήν η λέξη «επίσημοι» δεν είναι η πλέον  σωστή και  ποιό κατάλληλο  είναι να χρησιμοποιείται η λέξη «οι Αρχές».

Από κάθε Αρχή του τόπου προσφωνούμε ένα άτομο, αυτόν που εκπροσωπεί την Αρχή. Δηλαδή αν είναι παρών ο Δήμαρχος δεν προσφωνούμε και τους δημοτικούς συμβούλους που παρευρίσκονται, αν είναι  ο Μητροπολίτης δεν προσφωνούμε  και τους ιερείς που είναι  μαζί του κ.ο.κ.

Σύμφωνα με το ΦΕΚ 1488/του 2006 το προβάδισμα σε μια εκδήλωση κατά σειρά  έχει ο Μητροπολίτης, ο Περιφερειάρχης, οι Βουλευτές, ο Πρόεδρος και Εισαγγελέας εφετών, ο Στρατιωτικός  Διοικητής, ο Δήμαρχος, πρώην Υπουργοί, Πρυτάνεις Α.Ε.Ι, Πρόεδρος Περιφερειακού Συμβουλίου, Πρόεδρος Δημοτικού Συμβουλίου κλπ. Αναλόγως με την εκδήλωση, το θέμα της, τον φορέα της κλπ, θα υπάρχουν και άλλα άτομα για προσφώνηση.

Επειδή πολλές φορές σε μία εκδήλωση υπάρχουν περισσότερα του ενός άτομα από κάθε Αρχή, και οι διοργανωτές θέλουν να τους αναφέρουν όλους, καλό θα είναι στην έναρξη   της εκδήλωσης ο υπεύθυνος να αναγγείλει στο κοινό ότι «την εκδήλωση τιμούν με την παρουσία τους οι τάδε ….».

Με αυτό τον τρόπο και ευχαριστούμε αυτούς που τίμησαν την εκδήλωση και συγχρόνως αποφεύγουμε ο κάθε ένας που απευθύνει χαιρετισμό να  αναφέρει άτομα πέραν των προβλεπομένων.

Όταν  μία Αρχή ορίσει εκπρόσωπό της, τότε ο εκπρόσωπος καταλαμβάνει την θέση αυτού που εκπροσωπεί. Αν σε κάποια επίσημη εκδήλωση κάποιος Αντιπρόεδρος της Βουλής ή Βουλευτής εκπροσωπεί την Κυβέρνηση ή την Βουλή τότε προηγείται όλων των παρευρισκομένων.

Στην  προσφώνηση συνήθως γίνεται λάθος στους κληρικούς και στους Στρατιωτικούς. Ο Μητροπολίτης προσφωνείται «Σεβασμιότατος», ο Επίσκοπος «Θεοφιλέστατος», ο Αρχιμανδρίτης «Πανοσιολογιώτατος », οι Ιερέας «Αιδεσιμολογιώτατος». (Υπάρχει και  διάκριση για μη πτυχιούχους).

Αν είναι παρών ο Στρατηγός τον προσφωνούμε «Στρατηγέ, Διοικητά της 95 ΑΔΤΕ».

Ένα άλλο θέμα είναι το που θα καθίσουν οι Αρχές σε μία εκδήλωση. Άλλοτε κρατούνται πολλά  καθίσματα και άλλοτε κανένα.  Όταν στέλνουμε μία πρόσκληση κάτω δεξιά γράφουμε τα γράμματα Π.Α.. που θα πει   «Παρακαλώ Απαντήστε» και δίπλα γράφουμε το τηλέφωνο του υπεύθυνου διοργανωτή.

Αυτός που λαμβάνει την πρόσκληση ή η γραμματεία του οφείλει να απαντήσει στον διοργανωτή αν θα πάει ή αν  ορίζει εκπρόσωπο του. 

Έτσι  οι διοργανωτές θα μπορούν να κρατούν τα ανάλογα καθίσματα και  δεν θα  περιμένουν με τα μάτια καρφωμένα στην είσοδο αν θα τους πάει ο Δήμαρχος , ούτε θα καθυστερούν υπερβολικά την έναρξη της εκδήλωσης αδιαφορώντας για τον υπόλοιπο κόσμο που περιμένει.

Οι διοργανωτές είναι υποχρεωμένοι να πάνε ενωρίτερα και όχι αργότερα από τον κόσμο , να υποδεχθούν αυτούς που προσκαλούν και να τους τοποθετήσουν στην θέση τους.

Άλλο θέμα είναι οι χαιρετισμοί. Πρέπει να είναι σύντομοι και  να είναι σχετικοί με την εκδήλωση. Ο κόσμος πάει να παρακολουθήσει μια εκδήλωση και  όχι να ακούσει επανωτούς χαιρετισμούς. Επίσης είναι πολύ άσχημο ορισμένοι από τις Αρχές αφού κάνουν τον χαιρετισμό τους, να προσποιούνται ότι κτυπάει το κινητό τους τηλέφωνο, να βγαίνουν  να μιλήσουν  και να φεύγουν από την εκδήλωση.

Πολλές φορές πριν την έναρξη μιας εκδήλωσης εμφανίζεται ο γραμματέας ενός Βουλευτή και δίνει για ανάγνωση ένα κείμενο  που αποτελεί τον χαιρετισμό του Βουλευτή στην εκδήλωση.  Καλό θα είναι να μη διαβάζονται μακροσκελή κείμενα και  να ανακοινώνεται μόνο «χαιρετισμό στην εκδήλωσή μας στέλνει  ο κ. …τάδε, ο οποίος λόγω υποχρεώσεων δεν μπορεί να παρευρίσκεται».

Ένα πολύ άσχημο πράγμα που γίνεται στις εκδηλώσεις είναι το κράτημα των θέσεων. Όποιος πηγαίνει, μόλις καθίσει, αρχίζει και απλώνει μπουφάν, γάντια, τσάντες, χαρτομάντιλα, κλειδιά και ότι άλλο έχει για να κρατήσει όσο το δυνατόν περισσότερες θέσεις.

Και ενώ πας σε μια εκδήλωση και μέσα στο χώρο υπάρχουν λίγα άτομα, εν τούτοις δεν βρίσκεις θέση να καθίσεις γιατί όλες είναι «πιασμένες». 

Ιδιαίτερα σε εκδηλώσεις με χορωδίες, πηγαίνουν για την πρόβα και πριν ανέβουν στην σκηνή γεμίζουν περισσότερα από τα μισά καθίσματα   με αντικείμενα τους,  για να  τα αναγνωρίσουν οι δικοί τους όταν θα έρθουν καθυστερημένα   και να καθίσουν. 

Επίσης οι διοργανωτές μιας εκδήλωσης όταν βλέπουν ότι περιφέρεται κόσμος που δεν έχει που να καθίσει να κάνουν σύσταση  να ελευθερώνονται θέσεις. Είναι αγένεια να έχει ξεκινήσει μια   εκδήλωση, να υπάρχουν άτομα που παρακολουθούν όρθια και ορισμένοι να κρατούν πεισματικά δύο και παραπάνω θέσεις  «πιασμένες» για κάποιους  που  πιθανόν  θα έρθουν.

Δεν αναφέρω καθόλου το θέμα της διάθεσης μιας θέσης από νεαρό  προς ηλικιωμένο γιατί αυτή η συνήθεια που μάθαμε από τους γονείς  μας και τους δασκάλους μας ,  τείνει να εκλείψει στην σύγχρονη Ελληνική κοινωνία.

Τέλος θέλω να αναφερθώ στο ζήτημα της μη παρακολούθησης από τα άτομα ενός συλλόγου , της εκδήλωσης άλλου παρεμφερή συλλόγου.

Η Ρόδος είναι ένα μέρος με πλούσιες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Έχει ανθρώπους του πνεύματος  που θαυμάζεις την σκέψη τους και το επίπεδο της γνώσης τους. Έχει ανθρώπους της λαογραφίας  με πλούτο γνώσεων που έχουν αφιερώσει δεκαετίες στον πολιτισμό και στην παράδοση.

Το ίδιο άτομο όμως που την μία μέρα το παρακολουθείς σε δική του εκδήλωση και όλοι τον  επαινούν για την αγάπη του  στο πολιτισμό , την άλλη ημέρα αν πας σε αντίστοιχη εκδήλωση άλλου συλλόγου  αυτός απουσιάζει.

Μάλιστα αν του πεις ότι εσύ πήγες στην άλλη εκδήλωση, δεν ρωτάει αν ήταν καλή, αλλά ρωτάει αν είχε κόσμο και αν τους πήγε ο Δήμαρχος ή ο Δεσπότης γιατί φοβάται μη του παραβγούν οι άλλοι. Αυτό δεν είναι σωστό.

Δεν αγαπάμε τα γράμματα μόνο όταν πρωτοστατούμε κάπου, ούτε αγαπάμε την λαογραφία μόνο εκεί που μας φωνάζουν   «πρόεδρε».

Περιπτώσεις και παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν και άλλα πολλά , αλλά γενικά  πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι  εθιμοτυπία   είναι ευγένεια ,είναι  σεβασμός στους άλλους, σεβασμός στις Αρχές του τόπου  και ότι η εφαρμογή των  βασικών κανόνων εθιμοτυπίας μας προφυλάσσει από παρεξηγήσεις.