Η Δωδεκανησιακή Οικονομία χρειάζεται  απαραίτητα μακροπρόθεσμο σχεδιασμό

B’ ΜΕΡΟΣ-ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ
Mεταποίηση
Το 2009 το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελάδος-Τμήμα Δωδεκανήσου, το Εμποροβιομηχανικό Επιμελητήριο Δωδεκανήσου και η Τοπική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Δωδεκανήσoυ από κοινού προέβησαν στην έκδοση ειδικής Μελέτης  335 σελίδων με τον τίτλο: «Η Βιομηχανική Κληρονομιά της Δωδεκανήσου».

Πριν από την έκδοση της ιστορικά αξιόλογης αυτής Μελέτης, πραγματοποιήθηκε συγκέντρωση στη Ρόδο στις 11 και 13 Σεπτεμβρίου 2008.
Μεταξύ των ομιλητών με θέμα: «Ιταλικά βιομηχανικά συγκροτήματα στο νησί της Ρόδου» ήταν οι Αναστασία Μαργιέ-Αρχιτέκτων Μηχανικός Α.Π.Θ. και Φωτεινή Χαλβαντζή-Αρχιτέκτων Ε.Μ. Πολυτεχνείου.
Στην εν λόγω ανάπτυξη του θέματος είναι καταχωρημένη περίληψη, που έχει ως ακολούθως:

«Περίληψη
Η παρουσία των Ιταλών κατακτητών στα Δωδεκάνησα στις αρχές του 20ού αιώνα ήταν καθοριστική για την ανάπτυξη της βιομηχανίας στην ευρύτερη περιοχή. Ειδικότερα στην πόλη της Ρόδου, κατά τις δεκαετίες ‘20 και ‘30, σημειώθηκε βιομηχανική έκρηξη, καθώς κατασκευάστηκαν αξιόλογα βιομηχανικά κτίρια, που συχνά έφεραν την υπογραφή επώνυμων Ιταλών αρχιτεκτόνων. Δεσπόζουσες επιχειρήσεις ήταν αυτές τις αλευροβιομηχανίας, ελαιουργίας, κεραμοποιΐας, οινοποιΐας, σαπωνοποιΐας και ταπητουργίας. Παράγοντες που συνετέλεσαν στη βιομηχανική ανάπτυξη ήταν οι χρηματοδοτήσεις από τις ιταλικές τράπεζες, οι ειδικές φορολογικές διατάξεις και η μετακίνηση από την Ιταλία ειδικευμένων εργατών.

Εντός της πόλης, η βιομηχανική ζώνη οριοθετήθηκε βάσει του ιταλικού ρυθμιστικού σχεδίου του 1926 στην περιοχή Κόβα και περιλάμβανε βιομηχανικά κτήρια, καθώς και κτίρια συνοδείας που υποστήριζαν τη λειτουργίας τους. Η παρακμή τους ξεκίνησε μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ολοκληρώθηκε στο τέλος της δεκαετίας του ‘80. Σήμερα, όσες βιομηχανικές εγκαταστάσεις σώζονται, διατηρούν τα μορφολογικά και τυπολογικά χαρακτηριστικά τους, ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζουν και πολεοδομικό ενδιαφέρον. Ωστόσο, παρά την αρχιτεκτονική τους αξία, αποτελούν ανενεργές νησίδες στη σύγχρονη πόλη με έκδηλα τα σημάδια της εγκατάλειψης και της φθοράς του χρόνου..
* * *
Ο μεταποιητικός τομέας που περιλαμβάνει: τη βιομηχανία, τη βιοτεχνία και χειροτεχνία είναι παραγωγικός τομέας αξιοποιήσιμος. Τα πρώτα μεταπελευθερωτικά χρόνια διαδραμάτισε ανάλογο ρόλο στην ανάπτυξη της μεταπελευθερωτικής δωδεκανησιακής Οικονομίας.
Μέχρι τέλος του 1970 και αρχές του 1980 η μεταποίηση ήταν σε σχεδόν καλά επίπεδα. Υπήρχαν αλευροβιομηχανία, καπνοβιομηχανία, δύο εργοστάσια δομικών υλικών, καραμελοποιΐας, υποδηματοποιΐας,κεραμοποιΐας, επιπλοποιΐας, κεραμικών, τοματοπολτού, αεριούχων ποτών, εργαστήρια αργυροχρυσοχοΐας, γουναρικών, δέρματος, ενδύσεων, ειδών λαϊκής τέχνης, τυπογραφία κ.α.

Τριτογενής τομέας:
Τουρισμός

Κατά την μεταπελευθερωτική περίοδο, ειδικότερα από το 1960 κι εδώ ο τουρισμός, χωρίς αμφιβολία, είναι ο κατ’ εξοχήν παραγωγικός κλάδος, ο οποίος κρατάει το κύριο βάρος για την ανασυγκρότηση της Δωδεκανήσου. Αυξήθηκε εντονότερα από τους άλλους τομείς της δωδεκανησιακής οικονομίας και η συμμετοχή του στο συνολικό εισόδημα της περιοχής συνεχίζει να έχει αύξουσα ανοδική πορεία, αλλά όχι ανάλογης υψηλής τουριστικής ποιότητας.
Στο διάστημα αυτό η Ρόδος και η Κως απέκτησαν δική τους τουριστική ταυτότητα. Πρόσφατα και η Κάρπαθος αναπτύσσεται, επίσης, σε διεθνή προορισμό. Εξάλλου και τα υπόλοιπα νησιά του δωδεκανησιακού συμπλέγματος, με τις ιδαιιτερότητές τους ικανοποιούν ένα ευρύ φάσμα αναγκών του σύγχρονου ανθρώπου, πέραν της αντιοικονομικής επιβάρυνσης που επιβλήθηκε πρόσφατα από την Πολιτεία, σε αντίθεση με άλλες γειτονικές χώρες, π.χ. η Τουρκία, η Βουλγαρία που ελαφρύνουν τον τομέα του τουρισμού.
Εξάλλου, η τουριστική κίνηση σε ολόκληρη τη Δωδεκάνησο περιορίζεται σε πέντε μόνο μήνες.

Εμπόριο
Στα πλαίσια της τουριστικής ανάπτυξης του δωδεκανησιακού συμπλέγματος έχει τη θέση του και το εμπόριο. Ωσαύτως, με τους ευνοϊκούς όρους για το εμπόριο, που υπήρχαν στα πρώτα χρόνια από την Απελευθέρωση της Δωδεκανήσου, άρχισαν να δημιουργούνται απογραμμάτιστα εμπορικά καταστήματα, όπως τονίζεται στην αρχή της παρούσας ανάπτυξης.
Μία άλλη συγκυρία, που πλήττει το Ροδίτικο εμπόριο τα τελευταία χρόνια, εκτός από την οικονομική κρίση και περιορισμένης πεντάμηνης τουριστικής δράσης, άρχισαν να ανοίγουν εμπορικά καταστήματα πολλές Κινέζικες εταιρίες. Τούτο αποβαίνει σε βάρος των Ροδίων επιχειρηματιών, καθόσον οι πρώτοι εισάγουν μεγάλες ποσότητες εμπορευμάτων. Επίσης οι ίδιοι γνωρίζοντες τα της Κίνας επιτυγχάνουν ανταγωνιστικές τιμές.

Τι δεν γενέσθαι
Συνοψίζοντας τα όσα προαναφέραμε, καθίσται απαραίτητο να συγκεκριμενοποιηθεί ανάλογη ταχύρρυθμη ορθολογική αναπτυξιακή οικονομική πολιτική, η οποία θα καλύψει όλους τους παραγωγικούς τομείς.
Οι στόχοι να συγκεκριμενοποιηθούν σε ένα δεκαετές μακροπρόθεσμο πρόγραμμα ανάπτυξης της Δωδεκανήσου, με την παράλληλη κατάστρωση ενός βραχυπρόθεσμου και ενός άλλου μεσοπρόθεσμου, τριετούς προοπτικής. Τα οικονομικά αυτά προγράμματα να είναι αλληλένδετα μεταξύ τους. Να δίνουν έμφαση σε όλα τα δωδεκανησιακά προβλήματα, να εντοπίζουν τις παραγωγικές δυνατότητες όλων ανεξαιρέτως των νησιών του συμπλέγματος, να συνταχθούν με βάση τις προδιαγραφές των διαφόρων ενισχυτικών Ταμείων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και να προβλέπουν πρακτικές και εφαρμόσιμες λύσεις με καθορισμένο χρονοδιάγραμμα και να προσδιορίζουν τις συνέπειες κάθε μέτρου. Όλα αυτά θα έχουν ως αντικειμενική επιδίωξη την αξιοποίηση των αναπτυξιακών δυνατοτήτων κατά τρόπο συγκεκριμένο, για κάθε νησί χωριστά και να καλύπτονται πλήρως οι παραγωγικοί τομείς: ο πρωτογενής, ο δευτερογενής καθώς και ο τριτογενής.

Ο αγροτικός τομέας, ο οποίος περιλαμβάνει τη γεωργία, κτηνοτροφία, τα δάση και την αλιεία, έχει περιθώρια ανάπτυξης. Η αγροτική παραγωγή να εντατικοποιηθεί και να οργανωθεί, σύμφωνα με τις νέες ανάγκες και τις μορφές που εφαρμόζονται στα αναπτυγμένα Κράτη. Θα αποτελέσει σφάλμα τακτικής, με τεράστιες βραχυχρόνιες και μακροχρόνιες αρνητικές επιπτώσεις, εάν αφεθούν να υποχωρούν ποσοτικά και ποιοτικά οι αγροτικές δραστηριότητες. Η Δωδεκάνησος δεν πρέπει για κανένα λόγο να παραμένει προσκολλημένη μόνο στον τουρισμό.
Τώρα δεν χρειαζόμαστε, πλέον, κλίνες. Το βάρος να εντοπιστεί στην αναβαθμισμένη ποιότητα. Τα, δε, έσοδα από τον τουρισμό να καταλήγουν εντός του δωδεκανησιακού χώρου, γιατί υστερούμε σε άλλους παραγωγικούς κλάδους, κι έτσι αναγκαζόμαστε να προμηθευόμαστε τα αναγκαία απέξω, εσωτερικό και εξωτερικό.

Η Δωδεκάνησος πρέπει να γυρίσει παραγωγική σελίδα.
Επίσης, και οι μεταποιητικοί κλάδοι πρέπει να επανακτήσουν και αυτοί τους αναπτυξιακούς τους ρυθμούς. Η αναπτυξιακή προσπάθεια επιβάλλεται να αγκαλιάσει και τις τρεις μορφές της μεταποίησης: τη βιομηχανία, τη βιοτεχνία και τη χειροτεχνία, όπως ήταν τα πρώτα απελευθερωτικά χρόνια.
Ο τριτογενής τομέας, ο οποίος με τα τωρινά δεδομένα στο δωδεκανησιακό σύμπλεγμα έχει το προβάδισμα, έναντι των δύο άλλων παραγωγικών δραστηριοτήτων σε συμβολή στην απασχόληση, αλλά και στο διαμορφούμενο εισόδημα, έχει τα προβλήματά του, τα οποία πρέπει να επιλυθούν. Ο τουρισμός, το εμπόριο, οι συγκοινωνίες, η αντιμετώπιση του μεταφορικού κόστους των αγαθών από και προς τη Δωδεκάνησο, οι επικοινωνίες, η δημόσια διοίκηση και γενικά όλο το φάσμα των Υπηρεσιών αποτελούν ευαίσθητη πτυχή της δωδεκανησιακής Οικονομίας.

Αξιοποίηση της δωδ/κής πολιτιστικής κληρονομιάς
Ταυτόχρονα στα πλαίσια αξιοποίησης όλων των συγκριτικών πλεονεκτημάτων που διαθέτουν τα νησιά μας πρέπει να συμπεριλάβουμε και την πολιτιστική κληρονομιά, της οποίας, δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν έγινε επαρκής αξιοποίηση.
Στις 8 Ιανουαρίου 2005 ο μακαρίτης Αδ. Πεπελάσης, Καθηγητής της Οικονομίας και πρώην Διοικητής της Αγροτικής Τράπεζας μίλησε σε συγκέντρωση στο Εθνικό Θέατρο Ρόδου και τόνισε ότι πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Δωδεκανήσου, σε συνδυασμό με την ποιοτική αναβάθμιση του τουρισμού της Ρόδου, τονίζοντας, μεταξύ των άλλων: «...Η Ρόδος να καταστεί Κέντρο Διεθνούς Πανεπιστημίου, όχι με την τρέχουσα έννοια του Πανεπιστημίου, αλλά με την έννοια ενός χώρου έρευνας μιας Ακαδημίας, όπου θα καλλιεργούνται οι ανθρωπιστικές Επιστήμες...».

Εργαλείο ανάπτυξης τα ακίνητα του Δημοσίου στα Δωδ/σα
Η ορθολογική αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου, που βρίσκεται στη δωδεκανησιακή περιοχή, αντιπροσωπεύει ένα σοβαρό Εθνικό κεφάλαιο, το οποίο αποτελεί συνάμα και πρόκληση, που πρέπει να αντιμετωπισθεί παραγωγικά, άσχετα εάν συνοδεύεται από δυσκολίες και αντιρρήσεις.
Το αίτημα της αξιοποίησης της εν λόγω περιουσίας και της πώλησης, με τη στενή ταμειακή έννοια, με πρωτοβουλία κάποιου Οργανισμού, να έρθει προς συζήτηση στο Δήμο Ρόδου.
Προς το παρόν κάθε διάθεση ακινήτου, για οποιαδήποτε αιτία, ακόμα και για κοινωνικούς σκοπούς, θα πρέπει να ατονίσει προσωρινά, έστω και αν έχει δρομολογηθεί.
Το θέμα να παρακολουθείται, ώστε το αργότερο, μέσα σε ένα εξάμηνο να καταλήξουμε και να αρχίσουν έγκαιρα οι επιβεβλημένες ενέργειες με την επικουρία όλων των Πολιτειακών παραγόντων. Γιατί, όπως αναφέρει και ο Σοφοκλής: «Το ζητούμενον αλωτόν, εκφεύγει, δε, τ’ αμελούμενον». (Αυτό που ζητά κανείς το βρίσκει, χάνει, δε, αυτό που αμελεί). Ο δε Κωνσταντίνος Καραμανλής, κάποτε παρατήρησε: «Σε αυτήν τη Χώρα δεν αρκεί να κουρδίσεις το ρολόι σου. Πρέπει και να σπρώχνεις τους δείκτες με το δάκτυλό σου”.

Αναγκαία η επαναδραστηριοποίηση της Ένωσης Γεωργικών Συνεταιρισμών Δωδεκανήσου
Ένας καθοριστικός παράγοντας, που εμφάνιζε ο δωδεκανησιακός αγροτικός τομέας στην πρώτη μεταπελευθερωτική 30ετή χρονική περίοδο ήταν και η οργανωμένη ορθολογικά Ένωση Γεωργικών Συνεταιρισμών Δωδεκανήσου.
Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια, η Ένωση Γεωργικών Συνεταιρισμών Δωδεκανήσου απώλεσε την αίγλη της. Το φαινόμενο είναι, μάλλον Πανελλαδικό. Τώρα, όμως, στην προσπάθεια που πρέπει να αναληφθεί για την αναδιάρθρωση του αγροτικού αναπτυξιακού μοντέλου της δωδεκανησιακής οικονομίας γενικότερα η ενεργός παρουσία της καθίσταται καθοριστικά αναγκαία. Το 42% των πωλήσεων τροφίμων στη Μεσόγειο και το 39% στην Ευρώπη πραγματοποιείται μέσω Συνεταιρισμών, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για την Ελλάδα είναι μόνο 17%.
(“Η Καθημερινή” 17.10.2018).

Άμεση ενέργεια: Συντονιστικό Συμβούλιο Ανάπτυξης Δωδ/σου

Να σχηματιστεί ένα άτυπο, προς το παρόν, δεκαμελές Συντονιστικό Συμβούλιο, με προοπτική, συν το χρόνω, να λάβει μόνιμο χαρακτήρα, με παράλληλη λειτουργία μιας ολιγοπρόσωπης Υπηρεσίας Στατιστικής και Μελετών, του οποίου Πρόεδρος να είναι ο Πρόεδρος του Εμποροβιομηχανικού Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου, Αντιπρόεδρος ο Δήμαρχος Κω και μέλη: οι Πρόεδροι του Παραρτήματος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελάδας, της Ένωσης Γεωργικών Συνεταιρισμών Δωδεκανήσου, του Δικηγορικού Συλλόγου Ρόδου, του Τεχνικού Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου, του Εργατικού Κέντρου, ο Πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Ρόδου, ο Πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Ρόδου και ένας εκπρόσωπος των παραγωγικών τάξεων Καλύμνου. Με γραμματεία έναν υπάλληλο του ΕΒΕΔ κα έτερο από το Δήμο Ρόδου.
Με την ίδρυση και λειτουργία του Συντονιστικού Συμβουλίου Ανάπτυξης της Δωδεκανήσου, την οποία από το 1980 υποδεικνύω, σε κάθε ευκαιρία, γραπτά και προφορικά, θα παρακολουθούνται όλα τα μεγάλα αναπτυξιακά θέματα της περιοχής μας.

Εάν, έστω και κατά τρόπο σχολαστικό θελήσουμε, επιπλέον, να σταθμίσουμε και να εξακριβώσουμε το πώς πετύχαμε να εφαρμοστούν μειωμένοι συντελεστές του φόρου προστιθέμενης αξίας στα Δωδεκάνησα, παρά τις αντιρρήσεις του Υπουργείου Οικονομικών, με το “λανθασμένο” ατιολογικό ότι τέτοια διαφορετική ρύθμιση από την Έκτη Κατευθυντήρια Οδηγία της ΕΟΚ τούτο αναμφίβολα οφείλεται σε δύο βασικούς λόγους: 1) στο γεγονός ότι έγκαιρα μελετήθηκε επιστημονικά το θέμα από κάθε πλευρά και 2) στον ενιαίο συγκροτημένο λόγο, που συστηματικά προβάλλαμε επί τετραετία, 1983-1987, ως και αργότερα μέχρι το 1990, αφού επικεφαλής του ΕΒΕΔωδεκανήσου και την Τοπική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων σχηματίστηκε ολιγομελής Συντονιστική Επιτροπή, η οποία συνέχεια, με την υπηρεσιακή υποστήριξη του Επιμελητηρίου βρισκόταν σε εγρήγορση. Και επετεύχθη νομοθετικά η καθιέρωση των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ.

Επίσης, παράδειγμα της αναγκαιότητας λειτουργίας ενός τέτοιου Συντονιστικού Οργάνου θα αναφέρουμε το πόρισμα της Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής των Ελλήνων, που συγκροτήθηκε το Νοέμβριο του 1990 για να μελετήσει τα προβλήματα και να υποβάλει προτάσεις για την ανάπτυξη της Θράκης και των Νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.

Η εν λόγω Επιτροπή, με Πρόεδρο τον πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας 1995-2004, Κωστή Στεφανόπουλο, στο πόρισμά της που υπέβαλε στη Βουλή στις 14.2.1992, εισηγήθηκε, εκτός των άλλων, όπως η Δωδεκάνησος οριστεί ως η 14η Περιφέρειας της Χώρας. Τότε, αν υπήρχε μια τέτοια τοπική Δωδεκανησιακή Οργάνωση που να παρακολουθεί συστηματικά τα Δωδεκανησιακά θέματα, θα ενεργούσαμε κατάλληλα και δικαιωματικά, και με πολύ μεγάλη πιθανότητα, θα επιτυγχάναμε να γινόταν δεκτή η εισήγηση της Διακομματικής Επιτροπής. Δυστυχώς, με δική μας υπαιτιότητα χάθηκε, μέσα σε άλλες, και αυτή η ευκαιρία.

Συγκεκριμένα, η Διακομματική Επιτροπή της Βουλής των Ελλήνων ανέφερε στο πόρισμά της:
«...Η ενίσχυση της περιφερειακής συγκρότησης με τη δημιουργία σε κάθε Περιφέρεια επιτελικού προγραμματικού κέντρου αναπτυξιακής ευκαιρίας, που να επεξεργάζεται προτάσεις, επενδυτικά σχέδια και να διαπραγματεύεται με τα Όργανα της ΕΟΚ. Γραφείο της ΕΟΚ σε κάθε Νομό είναι, επίσης, πρωταρχική ανάγκη. Στα πλαίσια αυτά, τα Δωδεκάνησα πρέπει να γίνουν η 14η Περιφέρεια της Χώρας...»        Κ.Ι.Φ.