Αθάνατες ιστορίες του Μεσοπολέμου:  Το «Πεπρωμένο» πάνω από την πόλη της Ρόδου!..

Παρουσίαση Κώστας Τσαλαχούρης

Είναι ντοκουμέντο. Ναι, είναι ντοκουμέντο. Το «Πεπρωμένο» πάνω από την πόλη της Ρόδου.

Και από τη στιγμή της εμφάνισής του, στον ξάστερο ουρανό του νησιού του Απόλλωνα, στους καινούργιους δρόμους του Νιοχωριού, και στους διαδρόμους και τα σαλόνια του «Αλμπέργκο ντε λε Ρόζε»,  άρχισε να γράφεται μια από τις πιο τρυφερές, αγνές μα και αθάνατες ιστορίες του Μεσοπολέμου, που συγκλόνισε όχι μόνο την τοπική κλειστή κοινωνία του νησιού, αλλά τον Κόσμο ολόκληρο(1).

Η μελάνη ανεξίτηλη, τυπογραφική μα και συμπαθητική, ρέει ασταμάτητα και μας αφήνει τα ίχνη της, γι’ αυτό που γράφτηκε δίπλα, ναι, κοντά στα κάστρα της Ρόδου· υμνεί έναν έρωτα δυνατό, λαμπρό, τολμηρό, πύρινο, κεραυνοβόλο…

Υμνεί τον έρωτα μιας πριγκιποπούλας  και ενός ταπεινού και ωραίου Ροδίτη. Βλέπει το φως σε όλα τα μήκη και πλάτη της Υφηλίου. Είναι το μοναδικό σύγχρονο-φυσικά της εποχής του, αυτό του Μεσοπολέμου- ροδίτικο γεγονός, που έχει τόση δημοσιότητα, τον 20ό αιώνα.

Η πριγκίπισσα του Ιράκ, πρωτότοκη κόρη του βασιλιά Χουσεΐν(2) Αζζά(3) ή Ιζαντέ(4) ηράσθη το νεαρό Τάσο Χαραλάμπη, και έτσι αρχίζει αυτή η ωραία ιστορία…          

Ιζαντέ σημαίνει Πεπρωμένο, και αυτό το όνομα θα χαράξει τη ζωή ενός νέου, σχεδόν μια οκταετία, θα βρεθεί στην επικαιρότητα, μέχρι την καρδιά του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όπου θα καταλήξει στις αίθουσες του Δικαστηρίου της Ρόδου-απούσης της πρωταγωνίστριας-και θα εκδοθεί το διαζύγιο!.. Η καταληκτική ημερομηνία είναι 17 Μαΐου 1943.

Στα Δικαστήρια της Ρόδου γράφτηκε ο επίλογος αυτής της τρυφερής ιστορίας. Μάρτυρες πολλοί μεταξύ των οποίων οι Σκάρος Σταύρος, Αντωνιάδη Άννα, Μαυράκης Μιχαήλ. Πρόεδρος του Δικαστηρίου ήταν ο δρ ιππότης Σαλβατόρε ντε Σιμόνε και πάρεδροι ο Δημοσθένης Λουιζίδης οδοντίατρος και Οικονομίδης Ιωάννης επιχειρηματίας. Συνήγορος υπερασπίσεως παρίστατο ο Γαβριήλ Χαρίτος.

 

Φωτογραφία εποχής. Ο νεαρός Ροδίτης  Τάσος Χαραλάμπης και η πριγκίπισσα Αζζά
Φωτογραφία εποχής. Ο νεαρός Ροδίτης Τάσος Χαραλάμπης και η πριγκίπισσα Αζζά

 

Πάντως το «Πεπρωμένο» σε όλη τη διάρκεια του τέλους του Μεσοπολέμου, σαν ένα λαμπερό αστέρι, φωτίζει τον ουρανό της Ρόδου, της Σύμης της Αστυπάλαιας, της Ρώμης και της Νάπολι  και γράφει την Ιστορία του. Και μετά την έκδοση του διαζυγίου η παρουσία του «Πεπρωμένου» συνέχισε να υπάρχει· «στοιχειώνει» τη ζωή του νέου, που πάντοτε μιλούσε γι’ αυτήν, είτε με συνεντεύξεις(5) είτε σε φίλους είτε κρατώντας σημειώσεις. Δεν την ξέχασε ποτέ!.. Μα ποτέ!..

Έτσι έρχονται στο νου αυτά που είπε ο Πλάτων(6), «κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από το πεπρωμένον του», ο Ευριπίδης(7) «δεν υπάρχουν συμπτώσεις, ούτε στη ζωή, ούτε στη μοίρα κάποιου. Ο άνθρωπος φτιάχνει το πεπρωμένο του», ο Δημοσθένης(8) «κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από το πεπρωμένο του». Αλλά και νεότεροι αναφέρθηκαν σ’ αυτό, το πεπρωμένο, όπως ο Thomas Merton(9), «κάθε πάθος έχει το πεπρωμένο του», ο Billy Millis(10) «μία αγάπη, μία καρδιά, ένα πεπρωμένο», ο Julius Henry "Groucho" Marx(11), «ο άνδρας δεν ελέγχει τη μοίρα του. Οι γυναίκες της ζωής του το κάνουν αυτό, για λογαριασμό του», ο Ουίνστον Τσώρτσιλ(12) «είναι λάθος να προσπαθούμε να δούμε πολύ μακριά στο μέλλον. Την αλυσίδα του πεπρωμένου μπορούμε να την πιάσουμε, αλλά μόνο ένα κρίκο της, τη φορά»,  και τόσοι άλλοι…

Η έρευνά μας στηρίζεται σε πρωτογενείς πηγές, όπως, κυρίως, στα αρχεία των ιταλικών Μυστικών Υπηρεσιών, ειδικά της  μητροπολιτικής Ρώμης, τα αρχεία της Βουλής των Ελλήνων-αποδελτίωση Τύπου-τα αρχεία της Βιβλιοθήκης των Παρισίων-αποδελτίωση του γαλλικού Τύπου, εφημερίδων και περιοδικών, και (13)…   

 

29.5.1936 Οι TIMES του Λονδίνου, γράφουν για τους  γάμους της  πριγκήπισσας με τον αγαπημένο της Τάσο Χαραλάμπη
29.5.1936 Οι TIMES του Λονδίνου, γράφουν για τους γάμους της πριγκήπισσας με τον αγαπημένο της Τάσο Χαραλάμπη

 

Στο παρόν κείμενο γίνεται παρουσίαση αυτών που είδαν το φως τις  πρώτες μέρες του γάμου των δύο νέων στην Αθήνα-είχε προηγηθεί η βάπτιση της πριγκίπισσας, που πήρε το όνομα Αναστασία, η θέση ειδικά στο θέμα, της Ελληνικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, η άφιξη στην ελληνική πρωτεύουσα του Μεγάλου Αυλάρχη του βασιλιά του Ιράκ και αδελφού της Αζζά, για να ματαιώσει όσα έγιναν, η αναχώρηση του ζεύγους στη Ρόδο, η άφιξη στη Ρόδο απεσταλμένης για να «εξαγοράσει» τον Χαραλάμπη και να εγκαταλείψει τον έρωτά του και τώρα σύζυγό του, τις απειλές για εξόντωσή τους και(14)…

«Σαν αποθαλασσώθηκε(15) από τον αερολιμένα του Σαρωνικού, το υδροπλάνο της «Άλα Λιτόρια», μεταφέροντας στη Ρόδο τους δύο ήρωες του ελληνοαραβικού ειδυλλίου που συντάραξε την παγκόσμια Κοινή γνώμη, κι τη μοίρα τους, πολλοί ασφαλώς θα αναρωτήθηκαν τι ανάγκασε την ιρακινή πριγκίπισσα και τον άντρα που προσδέθηκε στο άρμα της, να ζητήσουν προστασία κάτω από τα κραταιά τείχη του νησιού, που είδαν το άνθισμα του μεσαιωνικού ιπποτισμού.

» Οι λεπτεπίλεπτοι μελετητές των αβύσσων της ανθρώπινης ψυχής, βεβαιώνουν ότι στα έγκατά της, φωλιάζει πάντοτε ένα πολύπλοκο σύμπλεγμα αισθημάτων, που κατά κανόνα, το ένα είναι αντίθετο από το άλλο. Και η πανάρχαια σοφία του απλοϊκού λαού, έχει παρατηρήσει πώς ένα αίσθημα, το πιο φλογερό ακόμα, όπως είναι το ερωτικό πάθος, δεν χαρίζει την απόλυτη ευτυχία με μόνη την ικανοποίησή του. Για να νιώσει ένα ζευγάρι την αληθινή χαρά, που δίνει ο έρωτας, πρέπει  ο έρωτας αυτός να βρίσκει ένα αντίρροπο, μια ενάντια δύναμη,  που να καθιστά κάθε αίσθηση πιο αψιά(15), κάθε δόνηση πιο συγκλονιστική, κάθε αγκάλιασμα πιο σφικτό.     
 

Το Βασίλειο του Ιράκ στο τέλος του Μεσοπολέμου
Το Βασίλειο του Ιράκ στο τέλος του Μεσοπολέμου


»Στην περίπτωση της ιρακινής πριγκίπισσας και του Ροδίτη καμαριέρη, το αίσθημα που ολοκλήρωσε την ευτυχία τους, το άλας αυτό της αγάπης τους, υπήρξε ο φόβος, που έμφυτα ριζωμένος σε κάθε ψυχή, που επαναστατεί εναντίον της καθιερωμένης τάξεως των πραγμάτων.  

»Ο φόβος! Πολύς κόσμος ασφαλώς δεν μπορεί να πιστέψει, πώς στον αιώνα μας είναι δυνατόν δύο άνθρωποι να νιώθουν φόβο, μια που δεν διέπραξαν κανένα έγκλημα, δεν ήρθαν σε σύγκρουση με κανένα από τους ανθρώπινους νόμους και βρίσκονται γενικώς σε απόλυτη τάξη απέναντι της κοινωνίας και της συνειδήσεώς τους.  

»Τα παλιά παραμύθια τέλειωναν, συνήθως, «παντρεύτηκαν, κάναν πολλά  παιδιά και  ζήσανε ευτυχισμένοι». Στην περίπτωση, όμως, που μας απασχολεί, η παντρειά και η ευτυχία αποτελούν την αρχή του παραμυθιού, που το τέλος του είναι γραμμένο στις μυστηριώδεις δέλτους του πεπρωμένου…

ΑΥΡΙΟ: Το δεύτερο μέρος

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Εφημερίδα TIMES του Λονδίνου “Princess's marriage to a waiter», 29.5.1936.
2. Θα αναφερθούμε στη συνέχεια.
3. Χρησιμοποιούμε σε όλο το κείμενο αυτό το όνομα. Σε πολλά έγγραφα, τηλεγραφήματα, δημοσιεύματα το όνομα γράφτηκε ως  Αζζά, Αζζάχ, Adza, Αϊσέ, Ατζά, Αζάρ, Αζάρ Φεϋζάλ.
4. Ιζαντέ και Ιζζαντέ.
5. Συνέντευξη στον Παράσχο Παρασό, εφημερίδα «Η Ροδιακή», Παρασκευή 9 Σεπτεμβρίου 1994 μέχρι Τρίτη 14 Σεπτεμβρίου 1994, Κ. Σκανδαλίδης «Ο Πρίγκηπας της Ρόδου, μια αληθινή ιστορία», εκδόσεις «Άγκυρα», 2007, σελίδες 265. Εκτενές δισέλιδο ρεπορτάζ των Γιώργου Ζαχαριάδη και Αρετής Αθανασίου στην εφημερίδα «Τα Νέα», την Τετάρτη 21 Αυγούστου 1996.
6. Πλάτων (427-347 π. Χ.)- Την ειμαρμένην ουδ’ αν εις εκφύγοι.
7. Ευριπίδης(480-406 π. Χ.).
8. Δημοσθένης (384-322 π. Χ.).
9. Thomas Merton (1915-1968), μοναχός, ακτιβιστής, ποιητής.
10. Billy Millis (1920-2016), Αμερικανός στρατιωτικός.   
11. Julius Henry "Groucho" Marx (1890-1977), Αμερικανός κωμικός, συγγραφέας.
12. Ουίνστον Τσώρτσιλ (1874-1965), ο πατέρας της Νίκης, πρωθυπουργός της Μ. Βρετανίας.
13. Βλέπε σημειώσεις.
14. Από τον γράφοντα εξαντλήθηκαν όλες σχεδόν οι ελληνικές εφημερίδες της εποχής. Η έρευνα έγινε ενδελεχώς στη Βιβλιοθήκη της Βουλής επί της οδού Λένορμαν στην Αθήνα και στο διαδίκτυο, στην Εθνική βιβλιοθήκη, στη Βιβλιοθήκη της Αθηναϊκής Λέσχης κ.α.  
15. Εφημερίδα «Ελεύθερος Άνθρωπος», Κυριακή 31 Μαΐου 1936, έτος στ΄, αριθμ. Φύλλου 1981, πρώτη σελίδα, τρίστηλο, με συνέχεια στην πέμπτη σελίδα. Το υπογράφει ο δημοσιογράφος Λάζαρος Πηνιάτογλου (1909-1945), συγγραφέας και εκδότης.    
16. Δηκτική, δριμύ
 

Ο Τάσος Χαραλάμπης
Ο Τάσος Χαραλάμπης

 

Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ 29.5.1936
Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ 29.5.1936