Ελληνική Επιβατηγός Ακτοπλοΐα

Γράφει ο
Δημήτρης Προκοπίου

 

Η επιβατηγός ναυτιλία, και ιδιαίτερα η ακτοπλοΐα, αποτελεί ξεχωριστό κεφάλαιο για την Ελλάδα. Αποτελεί μια από τις ελάχιστες δραστηριότητες που έχουν συνυφανθεί χρονικά με την εξέλιξη του νεότερου ελληνικού κράτους λίγες δεκαετίες μετά την απελευθέρωση από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Νησιωτικότητα
Είναι τα εξωτερικά χαρακτηριστικά δηλαδή τα μειονεκτήματα που εμφανίζουν τα νησιά έναντι της ηπειρωτικής χώρας αλλά και οι πολιτικές  για την άμβλυνση των μειονεκτημάτων των νησιών. Η κανονικότητα στις ακτοπλοϊκές μεταφορές είναι απαραίτητη για κοινωνικους, ιατρικούς, οικονομικούς και παραγωγικούς λόγους. Χωρίς ακτοπλοϊκές συνδέσεις με συνέχεια τα νησιά απειλούνται με οικονομικό μαρασμό και πληθυσμιακή μείωση.  

Παράμετροι της νησιωτικότητας
Αδυναμία συνεχούς σύνδεσης με την ξηρά, μάλιστα σε πολλές περιπτώσεις η απόσταση είναι μεγάλη
Τα προβλήματα στην οικονομική βιωσιμότητα των ακτοπλοϊκών συνδέσεων γιατί στη χαμηλή τουριστική σεζόν η επιβατική κίνηση δε καλύπτει ούτε το κόστος
Η εξάρτηση για αγαθά και πρώτης ανάγκης υπηρεσίες  από την ηπειρωτική χώρα
Η υπαρξη καιρικών φαινομένων που διακόπτουν τα δρομολόγια  το χειμώνα κυρίως
Η επιβάρυνση κατοίκων με μεταφορικό κόστος στα αγαθά μου καταναλώνουν
Οι ακριβότερες πρώτες ύλες, τα καύσιμα ναυτιλίας
Η ευαισθησία σε προβλήματα προσφύγων και παράνομων μεταναστών
Οι ελλιπείς παροχές υγείας
Τα προβλήματα στην εξυπηρέτηση από δημόσιες και ιδιωτικές επιχειρήσεις.

Ιστορία ελληνικής ακτοπλοΐας
Μέχρι την κυριαρχία του ατμού ακτοπλοΐα στην Ελλάδα διενεργούνταν με πλοία ιστιοφόρα γενικού και φορτίου  και επιβατών μικρά ιστιοφόρα μπρίκια. Με τη δημιουργία του ελληνικού κράτους και λίγα χρόνια μετά ιδρύθηκε στην Ερμούπολη το 1857  η πρώτη ναυτιλιακή εταιρεία. Ονομάστηκε “Ελληνική Ατμοπλοΐα”  με κεφάλαια από την Εθνική Τράπεζα 1.000.000 δραχμές,  η οποία και πτώχευσε κατόπιν υπεξαιρέσεων, βοήθησε όμως τον Κρητικό Αγώνα.  Τα πλοία ήταν ατμοπλοΐα με εξωτερικό τροχό για την πρόωση.
Με τις αρχές του 20ού  αιώνα είχαμε γιγαντισμό στα πλοία και απευθείας συνδέσεις με την Αμερική και την Αυστραλία. Χαρακτηριστική εταιρεία της εποχής ήταν του Χανδρή. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο  έγινε βελτίωση του συστήματος και δρομολόγηση νέων πλοίων. Παράλληλα με τη δημιουργία λιμανιών μετά το 1960. Τότε η ταχύτητα ήταν το ανώτερο  12-14  knots.
Η επανάσταση ήρθε τη δεκαετία του 70 που τα ιπτάμενα δελφίνια ήρθαν στη  Ελλάδα. από τη Ρωσία με την εταιρεία του Λιβανού. Από το 1990  μετρά ήρθαν τα καταμαράν και τα συμβατικά ταχύπλοα. Και πλέον οι συνδέσεις με τα νησιά ήταν ευχάριστες, γιατί  από τα 12-14 knots πήγαμε στα 24.  
Επίλογος
Ο νησιωτικός χαρακτήρας της χώρας δημιουργεί ανάγκες μεταφορών απαραίτητες για την εθνική συνοχή της, οικονομική, κοινωνική, πολιτική  και διαβίωσης.
Απαιτείται καθημερινή σύνδεση με την ηπειρωτική χώρα, επειδή όμως αυτό  είναι αδύνατο,  συνδέονται τα μικρά  νησιά καθημερινά. Τα μικρότερα νησιά συνδέονται καθημερινά με τα μεγάλα και κάποιες μέρες τη βδομάδα με την ηπειρωτική χώρα.

Το θεσμικό πλαίσιο της επιβατηγού ναυτιλίας είναι ευρύ

Η Ελλάδα εχει υπογράψει τη SOLAS – International Convention for the Safety of Life at Sea (1974), για την ασφάλεια των ανθρώπινων ζωών, τη MARPOL, Marine Pollution (1973/78), για την προστασία του περιβάλλοντος,  τον ISM, International  Safety Management (1987), για την εφαρμογή συστήματος ασφαλούς διαχείρισης στα πλοία και στις εταιρείες, τη STCW,  International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers (1978) για τη ναυτική εργασία, την  ISPS για την ασφάλεια International Ship and Port Facility Security, την  International Convention on Load Lines (1966) Διεθνή Σύμβαση περί Γραμμών Φορτώσεως και άλλες επιπλέον συμφωνίες.

Όλες  οι  ανωτέρω ονομάζονται θεσμικό πλαίσιο θαλάσσιων ενδομεταφορών. Βασικές παράμετροι της νομοθεσίας είναι:
• Η διασφάλιση του κοινωνικού χαρακτήρα της ακτοπλοΐας  με την τακτική σύνδεση  ηπειρωτικής χώρας και νησιών
• Η απελευθέρωση της αγοράς και λειτουργία σωστού ανταγωνισμού
• Η ποιότητα υπηρεσιών προς τον επιβάτη
• Η ενθάρρυνση των επενδύσεων

Τα χαρακτηριστικά Ελληνικής Ακτοπλοΐας συγκεντρώνονται στις παρακάτω έννοιες:
• Μεγάλη κίνηση επιβατών
• Υπερβολική κίνηση το καλοκαίρι στα λιμάνια από πλοία
• Μεγάλα πλοία που δεν χωράνε στα λιμάνια
• Καιρικές συνθήκες
• Ακριβά εισιτήρια
• Πλημμελής εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης επιβατών
• Ελλιπείς συγκοινωνίες που να συνδέουν το λιμάνι με την ενδοχώρα
• Εποχικότητα ζήτησης τον χειμώνα

• Ανεπαρκής συνδέσεις – λίγα δρομολόγια τον χειμώνα
• Βελτιωμένη ποιότητα των πλοίων (αλλά όχι παντού)
• Νέα γρήγορα πλοία
• Επιδότηση άγονων γραμμών.
Η ελληνική επιβατηγός ακτοπλοΐα παρουσιάζει ποικιλόμορφα χαρακτηριστικά  πολυπλοκότητα στη διοίκηση και ασταθή ζήτηση με μεγάλο κόστος αγοράς πλοίων και διοίκησης.

  i http://www.greekshippingmiracle.org/el/special-sections/greek-pessenger.html