Σάββας Καρατζιάς,  ο Έλληνας συνθέτης και στη Μόσχα

Του
Νίκου Βατόπουλου
στην “Καθημερινή”

 

Ακολουθώντας μια διαδρομή πολιτισμικής γεωγραφίας και μουσικής διπλωματίας, ο συνθέτης Σάββας Καρατζιάς παρουσίασε το ορατόριο «Θεοφάνης ο Ελληνας» στην Πινακοθήκη Τρετιακόφ της Μόσχας, σε μια συναυλία με εξαιρετικούς συντελεστές και θερμή υποδοχή.

Το έργο του Σάββα Καρατζιά, πολυδιάστατο και βαθύ στη σύλληψη και την ολοκλήρωση, κορυφώνεται σε αυτό το ορατόριο, που είναι μια πνευματική διαθήκη («εσωτερική ανασκαφή» το αποκαλεί) προς τιμήν του αγιογράφου Θεοφάνη του Ελληνα (π. 1340-1410), δασκάλου μεταξύ άλλων και του Αντρέι Ρουμπλιόφ. Ο Θεοφάνης ο Ελληνας υπήρξε μορφή που εκπροσωπεί έως σήμερα τη μεταλαμπάδευση της ελληνικής τέχνης στη Ρωσία, μορφή ιδρυτική μιας βαθιάς σχέσης που μεταβολίζεται μέσα από την τέχνη της αγιογραφίας.

Ο Σάββας Καρατζιάς θέλησε μέσα από τη μουσική να αποτυπώσει την ιδιοφυΐα του Θεοφάνη του Ελληνα, με τρόπο που χαρακτηρίζει «ηχητικό οδοιπορικό», καθώς προσφέρει μια δυναμική εμπειρία και βίωμα ισχυρό. Στη Μόσχα, η συναυλία δόθηκε στις 9 Ιουλίου, στην αίθουσα Vrubel Hall της Πινακοθήκης Τρετιακόφ, με τη στήριξη της ελληνικής πρεσβείας και στο πλαίσιο του έτους «Γλώσσα και Λογοτεχνία της Ελλάδας» στη Ρωσία. Το έργο ερμήνευσε η Συνοδική Χορωδία της Μόσχας υπό τη διεύθυνση του Αλεξέι Πουζακόφ και τη συμμετοχή του συνόλου Voce Anima. Στο πιάνο ήταν ο εκλεκτός πιανίστας Παναγιώτης Γώγος.

Ο Θεοφάνης ο Ελληνας είναι θεμελιωτής της ρωσικής αγιογραφίας και στο έργο που συνέθεσε ο Σάββας Καρατζιάς εστιάζει στους τέσσερις σταθμούς (τέσσερα μουσικά ιντερμέτζα) του αγιογράφου, από τη γέννησή του στην Κωνσταντινούπολη έως την πορεία στην Κριμαία και στη γη των Ρως, στο μακρινό Νόβγκοροντ και στη Μόσχα, τον τελευταίο προορισμό. Για τους Ρώσους, η συναυλία αυτή είχε ειδικό συναισθηματικό βάρος.

Ο Σάββας Καρατζιάς, συνθέτης με ευρύ πεδίο, πνευματικότητα και στόχους (αναφέρει ως σημαντική τη συνάντησή του αλλά και την καθοδήγηση που έλαβε από τον Αρβο Παρτ), έχει παρουσιάσει τον «Θεοφάνη τον Ελληνα» σε πολλούς σημαντικούς σταθμούς (και στη Νοτρ Νταμ), μετά την πρώτη εκτέλεση στη γενέτειρά του Ρόδο. Σημαντική ήταν και η επαφή του με τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο, από τον οποίο προσκλήθηκε να παρουσιάσει το έργο του στο Πατριαρχείο. Επόμενος σταθμός θα είναι η Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, όπου στις 20 Οκτωβρίου θα γίνει η παρουσίαση του «Θεοφάνη» υπό την αιγίδα του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας.