«Γαμο-βαφτίσεις» και «ιερή» ανευθυνότητα

Γράφει ο πατήρ 

Παΐσιος Φαρμακίδης


Μέσα σε έναν κόσμο διηρημένο, διαλυμένο, ανακόλουθο και εχθρό της κοινωνίας της αγάπης του τριαδικού Θεού μας, βρισκόμαστε πολλές φορές σε γεγονότα που παγιώνουν καταστάσεις μακράν της παραδόσεως μας και των ιερών κανόνων της εκκλησίας μας, με τη σιωπηρή συγκατάθεση των ανθρώπων και των ιερουργών της Εκκλησίας μας σε πράξεις, όπου μας συμπαρασύρει η ρουτίνα και η πλανεμένη συμπεριφορά του λαού της Εκκλησίας.

«Στήκεται και κρατείτε τάς παραδόσεις» μας λέει ο απόστολος Παύλος και πραγματικά πρέπει να ξέρουμε διαχρονικά ποιες είναι αυτές οι παραδόσεις που θα πρέπει να κρατούμε ως ορθόδοξοι χριστιανοί, χωρίς να τις νοθεύουμε και χωρίς να προβάλλουμε τη χριστιανική μας ιδιότητα, τσουβαλιάζοντας και υποβιβάζοντας τα Μυστήρια της Εκκλησίας μας, διασυρόμενοι έτσι ως κλήρος και λαός. Γαμο - βαφτίσεις ακούμε σήμερα να τελούνται την ίδια χρονική στιγμή στην Εκκλησία μας, χωρίς να ενδιαφερόμαστε πως με αυτόν τον τρόπο διασύρουμε και νοθεύουμε την ορθόδοξη πατερική μας παράδοση και χωρίς να γνωρίζουμε ότι αυτά δεν γίνονται ούτε σε κοινωνίες χωρίς συνέχεια, πολιτισμό και ιστορία. Αλλά ας δούμε πρώτα τι σημαίνει γάμος και τι βάφτιση για έναν ορθόδοξο χριστιανό.

Ο γάμος στην Ορθόδοξη Εκκλησία δεν είναι μια απλή προσευχή. Ο γάμος είναι μια δημόσια και επίσημη εορταστική τελετή που γίνεται με Σύναξη της Εκκλησίας. Στην τελετή αυτή βρίσκεται ο ίδιος ο Χριστός επίσημα, μυστικά και αόρατα, για αυτό και ο γάμος ονομάζεται Μυστήριο. Με λίγα λόγια ο ίδιος ο Χριστός ευλογεί τον άνδρα και την γυναίκα με τη συμβολική παρουσία του ιερέα. Τόσο σημαντικό είναι λοιπόν το Μυστήριο αυτό, ώστε να μας ξαφνιάζει η παρουσία του Χριστού.

Ο Θεός είναι Αυτός που δημιούργησε τον άνδρα και τη γυναίκα, ως μία φύση, μία ενότητα και τους ευλογεί ως μία σάρκα. Είναι λοιπόν σημαντική η παρουσία του Χριστού στο γάμο, διότι επαναφέρει την απόλυτη ένωση των δύο φύλων και τους οδηγεί σε μία κοινωνία αγάπης ψυχής και σώματος. Με αυτόν τον τρόπο έρχεται να επανενώσει τον άνθρωπο ως άνδρα και γυναίκα και να τον βγάλει από την πρώτη διάσπασή του στην ιστορία μετά το προπατορικό αμάρτημα.

Το πρόβλημα των απογόνων του Αδάμ και της Εύας ήταν και είναι υπαρξιακό, πώς δηλαδή η σχισμένη και κομμένη στα δύο ανθρώπινη φύση, θα αποκατασταθεί και θα γίνει ξανά μία ψυχοσωματική ενότητα και κοινωνία. Ο γάμος ως μυστήριο της εκκλησίας προσφέρει στο ανθρώπινο ζευγάρι τη θεϊκή δύναμη του Χριστού, που συμφιλιώνει και ενώνει ξανά «διηρημένα εις εν», οδηγώντας και ευλογώντας τον άνθρωπο στην τεκνοποιία για την αύξηση του γένους. 

Άραγε συμφωνούμε με αυτά ως σύγχρονοι ορθόδοξοι χριστιανοί; Αναζητούμε αυτούς τους όρους της πίστης; Γινόμαστε ένα κάνοντας τους δικούς μας γάμους με την κοινωνία και ευλογία του Χριστού; Πιστεύουμε στην ευλογία του γάμου για παιδοποιία; Νιώθουμε το ταίρι μας να έχει ευλογηθεί από τον Χριστό και να έχει γίνει με εμάς σάρκα μία; Αυτά είναι ερωτηματικά που θα πρέπει να μας ταλαιπωρούν και να μας απασχολούν όταν ερχόμαστε στην Εκκλησία του Χριστού, να τελέσουμε το ιερό μυστήριο του γάμου.

Το βάπτισμα είναι μια δημόσια, επίσημη και εορταστική τελετή που γίνεται με Σύναξη της Εκκλησιαστικής κοινότητας, της Ενορίας, στον Ναό, κατά την οποία ένας ακόμη άνθρωπος γίνεται Χριστιανός, μέλος δηλαδή της Εκκλησίας του Χριστού. Στην Ορθόδοξη Εκκλησία εκτός από ενήλικες, βαπτίζονται κατά παράδοση βρέφη με την προϋπόθεση οι γονείς να είναι βαπτισμένοι και να ζητήσουν οι ίδιοι να βαφτίσουν και τα παιδιά τους, βάζοντας αναδόχους για την κατήχηση τους.

Προϋποθέτει όμως, χωρίς να τους εξαναγκάζει, να έχει γίνει πρώτα ο γάμος. Στον νηπιοβαπτισμό σημαντικός είναι ο ρόλος του αναδόχου, ο οποίος θα αναλάβει την κατήχηση του βρέφους μεγαλώνοντας και εντάσσοντάς το στην Εκκλησιαστική κοινότητα. Μέσα από την ευλογία της Εκκλησίας, το νήπιο αποδεσμεύεται πολύ νωρίς από τις συνέπειες του προπατορικού αμαρτήματος, το οποίο κληρονομεί κάθε άνθρωπος ερχόμενος στον κόσμο τούτο.

Όμως κι από την άλλη το παιδί βαφτίζεται εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος και εναντιώνει έτσι την ανθρώπινη φύση του, εξυψώνοντας την πνευματική του υπόσταση ενάντια στην κάθε είδους θνησιμότητα και κίνδυνο που μπορεί να οδηγήσει το βρέφος στον θάνατο. Άρα προετοιμάζουμε τις ιδανικές συνθήκες με τον νηπιοβαπτισμό, ώστε το βρέφος μεγαλώνοντας να έχει αποδεσμευτεί από το προπατορικό αμάρτημα συνεχίζοντας να μεγαλώνει, να ανδρεύει, με την ευλογία της Εκκλησίας του Θεού.

Άραγε συμφωνούμε με τους παραπάνω όρους του Αγίου βαπτίσματος; Ερχόμαστε και φέρνουμε τα παιδιά μας συνειδητά να τα οδηγήσουμε στο άγιο βάπτισμα; Καταλαβαίνουμε ότι με το βάπτισμα οδηγούμε τα παιδιά μας στη δυνατότητα υπέρβασης της φθοράς και του θανάτου από τα πρώτα τους χρόνια; 

Και φτάνουμε σιγά σιγά πέραν των ξέχωρων μυστηρίων με την ουσία και το νόημα, το οποίο πρέπει να τα διακρίνει μέσα από το μυστηριακό τρόπο προσέγγισής τους, σε κάτι ξένο και πρωτόγνωρο για την Ελληνορθόδοξη παράδοση και κουλτούρα μας. Και μιλάω για τις γαμο-βαφτίσεις, με όποιο νόημα και ερμηνεία μπορεί να τους δώσει κανείς υποβιβάζοντας και τα δύο μυστήρια, και του γάμου και της βαφτίσεως.

Το κατ’ οικονομία είναι για την εκκλησία μας ένας τρόπος προσέγγισης των αδυναμιών του ανθρώπου, όπου απευθυνόμαστε στον ίδιο τον Θεό, πολλές φορές παρακάμπτοντας κάποιους κανόνες για να αναπληρώσει τις αδυναμίες μας. Κάτι που η εκκλησία δέχεται σιωπηρά, όμως δεν παύει να είναι η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα. Και θέλω να πω, πως πολλές φορές το κατ’ οικονομία αρχίζει να γίνεται πλέον μόδα που επικρατεί σιγά, σιγά παρακάμπτοντας τον κανόνα. Φθάσαμε από τον πολιτικό γάμο, ενώ δεν είναι υποχρεωτικός από την πολιτεία να γίνεται πριν από τον θρησκευτικό, κατ’ οικονομία η Εκκλησία να δέχεται αυτούς τους ανθρώπους, να τους παντρεύει και θρησκευτικά αργότερα. 

Πολλές φορές γάμοι και βαφτίσεις, να τελούνται εκτός των Ενοριών σε άλλες Ενορίες ή ακόμα χειρότερα σε εξωκλήσια με θέα και πρόσβαση σε χώρους, όπου μπορούν να στηθούν μπουφέδες με όλα τα καλούδια και όργανα, με θέα το βουνό ή τη θάλασσα. 

Κατ’ οικονομία και εδώ, η Εκκλησία κάνει την υπέρβαση και σιωπηρά αποδέχεται κάθε κουλτουριάρικη και νεωτεριστική αντίληψη που επικρατεί στη σημερινή αντιχριστιανική κοινωνία. Ε, πόσο ποια αυτή η υπέρβαση να μπορεί να γίνεται, όταν βρισκόμαστε πια μπροστά σε αυτό το «κιτς» σκηνικό των “γαμο-βαφτίσεων” και πόσο ποια από τις παραδόσεις μας θα πρέπει να ξεφύγουμε για να φτάσουμε και να προσεγγίσουμε τον αμετανόητο κακώς εννοούμενο ορθόδοξο χριστιανό; Και μας το επιβάλλουν σε εμάς τους ιερείς οι άνθρωποι, με έναν τρόπο, όπου χάνουμε πια την ιερότητά μας και γενόμαστε ως ιερείς όλο και πιο ανεύθυνοι. Και σας μιλώ μέσα από την εμπειρία μου ως ιερέας του Ιερού Ναού των Αγίων Αποστόλων της πόλεως Ρόδου. 

Πολλές οι προφάσεις για να τελεστούν αυτές οι “γαμο-βαφτίσεις”, οι σύντομες αυτές τελετές που μέχρι να τελειώσεις τη μία, αρχίζεις την άλλη, χωρίς ουσία, χωρίς νόημα, χωρίς χρώμα και χωρίς ταυτότητα ευλογίας.

Γινόμαστε ένα θέατρο του παραλόγου μέσα στην ίδια την Εκκλησία ευλογώντας όσο γίνεται γρηγορότερα το νέο ανδρόγυνο με ένα σκηνικό κακοφτιαγμένο, όπου εκεί που στήνεται το ένα για τον γάμο, το ξεστήνεις για να στήσεις κάτι άλλο και να κάνεις τη βάφτιση. Έτσι, έχουμε έναν κακό ηθοποιό, τον ίδιο τον ιερέα που δεν μπορεί να αρθρώσει όλες τις ευχές του γάμου και της βαφτίσεως λόγω έλλειψης χρόνου και κομπάρσους τους χειρότερους, άνδρα γυναίκα και παιδιά που δεν καταλαβαίνουν και δεν μπορούν να νιώσουν την ιερότητα της στιγμής και το νέο κεφάλαιο στη ζωή τους που θα έπρεπε να ανοίγει εκείνη την ώρα με τον γάμο τους και τη βάφτιση των παιδιών τους.

Πολλές οι «προφάσεις εν αμαρτίαις» από τον σύγχρονο άνθρωπο που εξαναγκάζει τον ιερέα να μπει σε έναν ρόλο ενός κακοπαιγμένου έργου με νυφικά, γαμπριάτικα, βαφτιστικά, ποτισμένα με τα μύρα και τα λάδια έτσι ώστε να μην καταλαβαίνεις ποιος είναι ο παντρεμένος και ποιος ο βαπτισμένος.

Και η πρώτη πρόφαση τα οικονομικά έξοδα μιας εκκλησίας που προσπαθούν να αποφύγουν, έτσι ώστε σε μια μέρα, όπως λένε να κάνουν δύο μυστήρια. Ναι, θα μπορούσα να το καταλάβω, αν δεν υπήρχαν ενορίες που τελούν δωρεάν τα ιερά μυστήρια, όπως αυτήν την Αγίων Αποστόλων Ρόδου. Η άλλη πρόφαση, όπου προχωρούν στον πολιτικό πρώτα γάμο αντί το θρησκευτικό είναι για να καλύψουν συναλλαγές με την Πολιτεία (δάνεια και γενικά οικονομικές συναλλαγές) αλλά και να ξεφύγουν από τα υψηλά έξοδα, όπως λένε του θρησκευτικού γάμου.

 Όμως και για τα παιδιά τους τα αβάφτιστα, οι κουλτουριάριδες γονείς νεοέλληνες έχουν και για αυτά δικαιολογία, αφού ξεκινούν τη ζωή τους με έναν πολιτικό γάμο και αραδιάζουν παιδιά στη σειρά χωρίς να τα βαφτίζουν γιατί θέλουν να προχωρήσουν στη βάφτιση μαζί με το χριστιανικό γάμο, ώστε άκουσον άκουσον να θυμούνται τα παιδιά τους το γάμο των γονιών τους. 

Πώς να μην ξεπέσουν λοιπόν και τα δύο αυτά Μυστήρια του Ιερού γάμου και της Ιερής βάφτισης, με την ανευθυνότητα τη δική μας, δηλαδή των ιερέων, σε μία τόσο σύντομη και σύνθετη λέξη της “γαμο-βάφτισης”, όπου δείχνει και το σύντομο των δύο μυστηρίων αλλά και τη σύνθετη κακοπροαίρετη ηθική πλέον του ανθρώπου. 
Αναζητάμε τον Θεό μέσα από αυτήν πλέον τη συνήθεια των “γαμο-βαφτίσεων”, όχι για να εξιλεωθούμε μέσα από την εξομολόγηση πρώτα, αφού συζούμε χρόνια ως ανδρόγυνο πέραν της ευλογίας της Εκκλησίας και κρατάμε τα παιδιά μας αβάφτιστα.

Αλλά θυμόμαστε, όποτε θυμηθούμε, να παντρευτούμε και να βαφτίσουμε, όχι επειδή αντιμετωπίζουμε το κάθε μυστήριο ως Ιερό και Μυστηριακό, αλλά ως ένα ακόμη κοσμικό γεγονός. Και εκεί πρέπει να σταθεί η άρχουσα εκκλησίας μας με πρωτοστάτες τους ίδιους τους ιερείς, ώστε να μην θαμπώνονται ανεύθυνα από τα τυχερά των μυστηρίων, αλλά να ομολογούν Χριστό Εσταυρωμένο και Αναστημένο, δίνοντας στον άθεο κόσμο να καταλάβει ποια είναι η αξία των δύο Μυστηρίων του Γάμου και της Βαφτίσεως, που τελούν. Θα έπρεπε να κλαίνε και να οδηγούνται στην εξομολόγηση πρώτα τα ζευγάρια που συζούν και κάνουν παιδιά χωρίς την ευλογία της Εκκλησίας. 

Βέβαια, θα τους παντρέψει η Εκκλησία, αφού δεν αρνείται ποτέ σε κανέναν, όποτε κι αν θελήσει να παντρευτεί και να βαφτίσει, ακόμη και αν συζεί και αφού έχει κάνει πλέον τα παιδιά του.

Όμως θα πρέπει να τους τονίσει η Εκκλησία,  πως η συνειδητή επιλογή για έναν ορθόδοξο γάμο και μία ορθόδοξη βάφτιση είναι το αναγκαίο που θα πρέπει να γίνεται στην ώρα του το κάθε ένα. 

Γιατί εμείς οι ιερείς κλείνοντας τα μάτια και τελώντας αυτές τις ανεπίτρεπτες κατά την παράδοση μας “γαμο-βαφτίσεις”, να επιτρέπουμε και να δίνουμε την εντύπωση στον άνθρωπο ότι μπορεί να συζεί χωρίς την ευλογία της Εκκλησίας; 

Να μοιχεύει χωρίς την ευλογία του γάμου και να προωθούμε νέα ανδρόγυνα σε μια ζωή, έξω από τους κανόνες της ορθόδοξης Εκκλησίας μας; Αλλά κι από την άλλη γιατί να ωθούμε ζευγάρια, τα οποία κάνουν παιδιά εκτός γάμου να τα βαφτίζουν καθυστερημένα, διατρέχοντας τον κίνδυνο αυτά τα παιδιά ανά πάσα στιγμή χωρίς την ευλογία του βαπτίσματος, μέσα από τις όποιες συνθήκες της ζωής, να οδηγηθούν στο θάνατο, αφού κανείς δεν  ξέρει πότε αυτός έρχεται και για μικρούς αλλά και για μεγάλους.

Ας προσπαθήσουμε λοιπόν, να καταλάβουμε ως Χριστιανοί και αναγεννημένοι μέσα από το βάπτισμά μας, ποια είναι η ιερότητα του γάμου και η ευλογία της οικογένειας μέσα από την παιδοποιία και το βάπτισμα. Ας καταλάβουν αυτοί οι άνθρωποι που εναντιώνονται με τις “γαμο-βαφτίσεις”, πως θα έπρεπε πριν τελέσουν το ιερό μυστήριο του γάμου και της βαπτίσεως, να μετανοήσουν για την πρότερη παράνομη συμβίωση τους (πολιτικός γάμος, σύμφωνο συμβίωσης), να εξομολογηθούν και να καταλάβουν πως οι ευχές του Μυστηρίου του γάμου τους δίνει τη δύναμη να αντέξουν την κοινή ζωή τους, τους ευλογεί να αποκτήσουν παιδιά και μέσα από τις ευλογίες της Εκκλησίας και του βαφτίσματος να τα οδηγήσουν με τον νηπιοβαπτισμό από την τρυφερή τους ηλικία να αρχίζουν τη διαδικασία της χαρισματικής ζωής που οδηγεί στην τελείωση και ολοκλήρωση της ατελούς ανθρώπινης φύσης τους. Και να ξέρουν, πως χωρίς γάμο και χωρίς βάπτιση δεν μπορεί να υπάρχει για τους ίδιους και Θεία Κοινωνία. Ας αναλογιστούν τα λόγια του Κυρίου «χωρίς εμού ου δύνασθε ουδέν» (Ιωάννης ΙΕ 5).  

Ας οδηγούμαστε μέσα από τη βιωτή και συνεχή πάλη της σύγχρονης ζωής μας με τη δύναμη πάντα και την ευλογία του Ενός και Τριαδικού Θεού μας και ας δώσουμε τέλος, κλήρος και λαός σε αυτό το θέατρο του παραλόγου των “γαμο-βαφτίσεων”. Ας συγκρουστούμε επιτέλους ως Χριστιανοί με τους εαυτούς μας, ας ντραπούμε, ας μετανοήσουμε και ας εξομολογηθούμε κάνοντας συνειδητά και με τη σειρά τους όπως πρέπει τα ιερά μυστήρια, πρώτα του γάμου και ύστερα της βαφτίσεως. Δεν θα χάσουμε, έτσι θα είμαστε πιο χαρούμενοι, πιο αληθινοί, πιο ευλογημένοι και ευτυχισμένοι. Έτσι μας δίδαξε η Εκκλησία, γιατί λοιπόν να καταργήσουμε μια παράδοση 2000 χρόνων;