Τα τροχαία ατυχήματα στις τουριστικές περιοχές

Η πολύ ενδιαφέρουσα έρευνα με τον τίτλο «Τουρισμός και Οδικά ατυχήματα στην Ελλάδα» παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της ημερίδας για τον τουρισμό και τις μεταφορές που πραγματοποιήθηκε μέσα στην εβδομάδα στη Ρόδο.

Την έρευνα διεξήγαγε ο Τομέας Μεταφορών και Συγκοινωνιακής Υποδομής του ΕΜΠ, και την επιμελήθηκαν οι:
Γιώργος Γιαννής, Καθηγητής ΕΜΠ
Κατερίνα Φώλλα, Ερευνήτρια ΕΜΠ
Δημήτριος Νικολάου, Ερευνητής ΕΜΠ
Emma MacLennan, Director EASST
Ευάγγελος Μπέλλος, Ερευνητής ΕΜΠ

Η παρουσίασή της έγινε από τον κ. Γιαννή ο οποίος έκανε γνωστό ότι η ευθύνη σε ό,τι αφορά την οδική ασφάλεια στις τουριστικές περιοχές είναι μοιρασμένη τόσο στην τουριστική βιομηχανία, και στην πολιτεία όσο και στους πολίτες.

Μάλιστα,  υπογράμμισε ότι πρέπει να ενώσουμε τις δυνάμεις μας και να μη ρίχνει ο ένας την ευθύνη στον άλλο, και τόνισε ότι οι επισκέπτες μας είναι οδηγοί με διαφορετικές και πολλές κουλτούρες και ότι όλοι πρέπει να μάθουμε να οδηγούμε σωστά.

Στο πλαίσιο παρουσίασης έκανε γνωστό ότι μέσα στη δεκαετία 2008-2018 τα τροχαία ατυχήματα στην Ελλάδα μειώθηκαν κάτι που είχε ως αποτέλεσμα να μειωθούν και οι θάνατοι σε ποσοστό 56%. Συγκεκριμένα,  από τους 1600 νεκρούς ετησίως φτάσαμε φέτος στους 690 όμως μένει ακόμα πολύς δρόμος για να συμβαδίσουμε με τις ευρωπαϊκές χώρες.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις,  την περίοδο της κρίσης στην Ελλάδα οι μετακινήσεις των οδηγών περιορίστηκαν ενώ όσοι τις συνέχισαν ανέπτυσαν, μικρές ταχύτητες και ήταν περισσότερο προσεκτικοί για να αποφεύγουν τον κίνδυνο των ατυχημάτων και τις υλικές ζημιές. Σε ό,τι αφορά τις τουριστικές περιοχές,  όπως υπογραμμίστηκε, ο τουρίστας όταν έρχεται στην Ελλάδα αντιμετωπίζει πρόβλημα με την οδική ασφάλεια.
Όμως, όπως έδειξε η έρευνα πολλοί από τους επισκέπτες μας παρά το ότι μεθούν δεν αποφεύγουν την οδήγηση, πολλά ατυχήματα προκαλούνται από τα δίκυκλα, ενώ γενικά οι τουρίστες έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να προκαλέσουν κάποιο ατύχημα.

 Ο κ. Γιαννής τόνισε ότι χρειάζονται εθνική στρατηγική και περιφερειακά προγράμματα δράσης που θα λαμβάνουν υπόψη και τον τουρισμό σε συνδυασμό με την υλοποίηση δράσεων για την ανάπτυξη παιδείας πάνω στην οδική ασφάλεια.
Αναλυτικά, η έρευνα έδειξε τα εξής:

Οδική ασφάλεια στην Ελλάδα
• Η Ελλάδα καταλαμβάνει σταθερά μία από τις χειρότερες θέσεις στην Ευρώπη των 28 την τελευταία δεκαετία.
• Το οικονομικό και κοινωνικό κόστος των νεκρών, τραυματιών και υλικών ζημιών των καταγεγραμμένων οδικών ατυχημάτων με παθόντες στην Ελλάδα εκτιμάται περίπου στα 2,4 δισ. € ετησίως. Ενδεχομένως τριπλασιάζεται εάν υπολογιστεί ο πραγματικός αριθμός των παθόντων αλλά και τα ατυχήματα με υλικές ζημιές μόνο.
 

Η Ελλάδα κατατάσσεται 22η στην Ευρώπη των 28.
• Το 2018 κατέγραψε 64 νεκρούς σε οδικά ατυχήματα ανά εκατομμύριο πληθύσμου πλησιάζοντας τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο (49 νεκροί ανά εκατομμύριο πληθυσμού).
• Η Ελλάδα κατέγραψε την πιο σημαντική μείωση του αριθμού των νεκρών σε οδικά ατυχήματα της τάξης του 51% την περίοδο (2009-2018).

Η Ελλάδα ως τουριστικός προορισμός
• Μεταξύ των 10 κορυφαίων προορισμών στις διεθνείς τουριστικές αφίξεις.
• Σχεδόν 30 εκατομμύρια τουρίστες επισκέφθηκαν την Ελλάδα το 2018 (3 φορές ο πληθυσμός της).
• Ο τομέας του τουρισμού συμβάλλει σχεδόν 20% (άμεσα και έμμεσα) στο ΑΕΠ.

Έρευνες για τον τουρισμό και την οδική ασφάλεια στην Ελλάδα
• Τα οδικά ατυχήματα αποτελούν τον κύριο κίνδυνο για την υγεία των τουριστών κατά τη διάρκεια των διακοπών τους. Η κατάχρηση αλκοόλ αναφέρθηκε ως πρωταρχική αιτία ατυχήματος στο 22% των ατυχημάτων που αφορούν ξένους οδηγούς.

• Οι ξένοι οδηγοί στην Ελλάδα έχουν αυξημένη πιθανότητα εμπλοκής σε οδικό ατύχημα. Η επικινδυνότητα για πρόκληση ατυχήματος των αλλοδαπών μόνιμων κάτοικων με καταγωγή από την Αλβανία είναι μικρότερη από τους ξένους τουρίστες.
• Οι τουρίστες εμπλέκονται συχνότερα σε οδικά ατυχήματα. Η τουριστική περίοδος και ο τουρισμός ως σκοπός του ταξιδιού οδηγεί σε αύξηση των οδικών ατυχημάτων.
 

Οδικά ατυχήματα σε τουριστικές και μη τουριστικές περιοχές (1/2)
• Σε όλες τις περιοχές το ποσοστό των νεκρών ή τραυματιών είναι υψηλότερο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
• Οι υψηλότερες τιμές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού αντιστοιχούν στις τουριστικές περιοχές.
• Ο αριθμός των παθόντων σε οδικά ατυχήματα στις τουριστικές περιοχές τον Αύγουστο είναι δύο φορές υψηλότερος από τον μέσο όρο στις περιοχές αυτές.

Οδικά ατυχήματα σε τουριστικές και μη τουριστικές περιοχές (2/2)
• Στις τουριστικές περιοχές, ο αριθμός των παθόντων σε οδικά ατυχήματα αυξάνεται την άνοιξη, κορυφώνεται τον Αύγουστο και στη συνέχεια μειώνεται το Σεπτέμβριο.
•Παρόμοια τάση δεν παρατηρείται στις μη τουριστικές περιοχές, όπου η εποχιακή κατανομή των οδικών ατυχημάτων παρουσιάζει μια αρκετά ομαλότερη διακύμανση.

Κατανομή παθόντων ανά μέσο μεταφοράς
• Στις τουριστικές περιοχές, τα υψηλότερα ποσοστά τραυματισμών αφορούν στα δίκυκλα (52%).
• Στις μη τουριστικές περιοχές, τα υψηλότερα ποσοστά τραυματισμών από οδικά ατυχήματα καταγράφονται για τα επιβατικά αυτοκίνητα (54%).
• Αυτό ενδεχομένως να οφείλεται στην αυξημένη χρήση των δικύκλων σε τουριστικές περιοχές.

Κατανομή παθόντων ανά ηλικιακή ομάδα
• Στις τουριστικές περιοχές οι περισσότεροι νεκροί ή τραυματίες χρήστες της οδού έχουν ηλικία 15-24 ετών και 25-44 ετών.
• Στις μη τουριστικές περιοχές οι νεκροί ή τραυματίες χρήστες της οδού ηλικίας 45 -64 και 65+ είναι περισσότεροι από τους αντίστοιχους στις τουριστικές περιοχές.
• Αυτό ίσως να οφείλεται στην αυξημένη επισκεψιμότητα των τουριστικών περιοχών κατά την τουριστική περίοδο από νεότερα άτομα.

Κατανομή παθόντων ανά σκοπό της μετακίνησης
• Δεν παρατηρείται ουσιαστική διαφορά μεταξύ των δύο τύπων περιοχών.
• Και για τις τουριστικές και τις μη τουριστικές περιοχές, οι λόγοι που σχετίζονται με την εργασία είναι ο σκοπός της μετακίνησης με το υψηλότερο ποσοστό, καθώς αυτά τα ταξίδια πραγματοποιούνται όλο τον χρόνο.

Κατανομή παθόντων ανά εθνικότητα και φύλο
• Μεταξύ των Ελλήνων παθόντων χρηστών της οδού, οι άνδρες είναι περισσότεροι.
• Μεταξύ των ξένων τουριστών, τα ποσοστά των παθόντων για άνδρες και γυναίκες είναι σχεδόν ίσα.
• Τα υψηλότερα ποσοστά των ανδρών παθόντων που παρατηρήθηκαν για τους μόνιμους κάτοικους της Ελλάδας, ενδεχομένως να μπορούν να ερμηνευθούν από τον υψηλότερο αριθμό ανθρωπο-χιλιομέτρων που διανύουν οι άνδρες οδηγοί.

Κατανομή παθόντων ανά εθνικότητα και κατηγορία χρήστη της οδού
• Για όλες τις εθνικότητες το υψηλότερο ποσοστό νεκρών ή τραυματιών αφορά στους οδηγούς.
• Ωστόσο, για τους ξένους τουρίστες, η διαφορά μεταξύ νεκρών οδηγών και επιβατών δεν είναι τόσο σημαντική.
• Ίσως αυτό να εξηγείται από το γεγονός ότι στις τουριστικές περιοχές η πληρότητα των οχημάτων είναι υψηλότερη από εκείνη των οχημάτων σε μη τουριστικές περιοχές.

Κατανομή παθόντων ανά εθνικότητα και χρονική περίοδο
• Οι θάνατοι ξένων τουριστών σε οδικά ατυχήματα κατά την τουριστική περίοδο είναι διπλάσιοι από τους θανάτους ξένων τουριστών σε οδικά ατυχήματα σε μη τουριστική περίοδο.
• Οι τραυματισμοί των ξένων τουριστών σε οδικά ατυχήματα κατά την τουριστική περίοδο είναι τριπλάσιοι από τους τραυματισμούς των ξένων τουριστών σε οδικά ατυχήματα σε μη τουριστική περίοδο.

Πιθανότητα πρόκλησης ατυχήματος ανά εθνικότητα του οδηγού
• Η επικινδυνότητα των Ελλήνων οδηγών είναι χαμηλότερη σε σχέση με εκείνη των υπόλοιπων οδηγών (0,99 κίνδυνος ατυχήματος), γεγονός που υποδηλώνει ότι προκαλούν λιγότερα ατυχήματα από εκείνα στα οποία έχουν εμπλακεί.
• Ανάμεσα στις τρεις κατηγορίες οδηγών, οι ξένοι τουρίστες οδηγοί έχουν υψηλότερη πιθανότητα πρόκλησης ατυχήματος σε σχέση με τους Έλληνες και τους μετανάστες.

Πιθανότητα πρόκλησης ατυχήματος ανά εθνικότητα του οδηγού και περιοχή
• Η επικινδυνότητα των Ελλήνων οδηγών παραμένει χαμηλότερη και στις τουριστικές και στις μη τουριστικές περιοχές σε σύγκριση με τις άλλες εθνικότητες οδηγών.
• Δεν υπάρχει σημαντική διαφοροποίηση ανάμεσα σε Έλληνες και μετανάστες οδηγούς κυρίως στις τουριστικές περιοχές.
• Η πιθανότητα πρόκλησης ατυχήματος για τους ξένους οδηγούς είναι αρκετά υψηλότερη στις μη τουριστικές περιοχές

Συμπεράσματα
• Τα οδικά ατυχήματα και οι παθόντες σε αυτά αυξάνονται κατά τη διάρκεια τουριστικών περιόδων.
• Στις τουριστικές περιοχές, τα υψηλότερα ποσοστά παθόντων αντιστοιχούν στα δίκυκλα.
• Στις τουριστικές περιοχές, υπάρχουν περισσότεροι νέοι ηλικιακά παθόντες σε οδικά ατυχήματα.
• Μεταξύ των ξένων τουριστών τα ποσοστά των παθόντων για άνδρες και γυναίκες είναι σχεδόν ίσα.
• Οι ξένοι τουρίστες παρουσιάζουν μεγαλύτερη πιθανότητα πρόκλησης ατυχήματος (25%) σε σύγκριση με τους Έλληνες και τους μετανάστες.

Προτάσεις
• Χρειάζεται η ανάπτυξη και υιοθέτηση εθνικής στρατηγικής και περιφερειακών προγραμμάτων δράσης που θα λαμβάνει υπόψη και τον τουρισμό.
• Τα ολοκληρωμένα σχέδια αυτά πρέπει να περιλαμβάνουν συνδυασμό δράσεων για τη συμπεριφορά των χρηστών της οδού, την οδική υποδομή και τα οχήματα.
• Χρειάζονται κατάλληλα στοιχεία (ατυχημάτων και κυκλοφορίας) και σοβαρή μελέτη για την τεκμηρίωση των αποφάσεων.
• Τελικός στόχος είναι η ανάπτυξη παιδείας οδικής ασφάλειας στην Ελλάδα.