Είδηση και ψίθυρος

Του
Φίλιππου Ζάχαρη
zachfil64@gmail.com

Δεν ξέρω αν κανείς γεννιέται καλός ή κακός, αυτό που ξέρω είναι ότι στην πορεία της ζωής συμβαίνουν πολλά που του αλλοιώνουν τον χαρακτήρα του. Δεν γνωρίζω αν και κατά πόσο οι πολίτες έχουν τη δύναμη να αλλάξουν τα κοινωνικά δεδομένα, αυτό που ξέρω είναι ότι χρόνο με τον χρόνο οι κοινωνίες πάνε από το κακό στο χειρότερο όταν οδηγός για πολλούς ανθρώπους είναι η φιλαυτία και ο ατομισμός σε βάρος της αλληλεγγύης και της κάθε είδους συμπαράστασης.

Ζούμε πρωτοφανείς καταστάσεις, με χιλιάδες ανθρώπους να γίνονται πρόσφυγες και ασυνόδευτα παιδιά να ταξιδεύουν προς άγνωστη κατεύθυνση. Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους: Σύμφωνα με τα δεδομένα που δημοσιεύονται από τις διεθνείς ανθρωπιστικές οργανώσεις, το 2018 σχεδόν τα μισά μέλη του παγκόσμιου προσφυγικού πληθυσμού ήταν παιδιά, ενώ στην Ελλάδα συνεχίζουν να αποτελούν το ένα τρίτο των αφίξεων και για το 2019.
Ένα σημαντικό κομμάτι αυτού του παιδικού πληθυσμού είναι ασυνόδευτα ανήλικα που φτάνουν στις χώρες πρώτης εισόδου χωρίς τους γονείς ή τους κηδεμόνες τους. Σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ο εκτιμώμενος αριθμός των ασυνόδευτων παιδιών στην Ελλάδα αυτή τη στιγμή ανέρχεται στα 4.962.

Μιλάμε για πολύ μεγάλους αριθμούς και μια πραγματική ανθρωπιστική τραγωδία που λαμβάνει χώρα σε παγκόσμιο επίπεδο. Για πολλούς, όλοι αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι καλοδεχούμενοι και από αυτό το γεγονός ορμώμενος ξεκίνησα το σημερινό άρθρο, διερωτώμενος για το αν οι άνθρωποι γεννιούνται καλοί ή κακοί. Γιατί σίγουρα κάποιας μορφής κακία κρύβει η απέχθεια ή η αδιαφορία για τον συνάνθρωπο, κάτι που πάει κόντρα ακόμη και στον θεσμό της Θρησκείας που διδάσκει υποτίθεται αγάπη προς τον πλησίον.

Οι κοινωνίες που αλλάζουν αλματωδώς λες και κάποιο αόρατο χέρι τις μετασχηματίζει και τις τροποποιεί σε τέτοιο βαθμό όπου στο τέλος τις καθιστά αγνώριστες, μοραία επιφέρουν σαρωτικές αλλαγές στις νοοτροπίες, που καθίστανται από τη μια στιγμή στην άλλη απρόβλεπτες. Η φιλαυτία και ο ατομισμός, που προανέφερα, είναι που κάνουν ένα ποσοστό του πληθυσμού αδιάφορο απέναντι σε έννοιες όπως μετανάστευση και προσφυγιά, μετατρέποντας απαίδευτους κυρίως πολίτες σε τιμωρούς και πολέμιους της αναζήτησης μιας καλύτερης ζωής από άλλους ανθρώπους.

Έννοιες όπως αλληλεγγύη και συμπαράσταση στον πόνο του άλλου, συνταύτιση με τα προβλήματα όλων εκείνων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους λόγω των βομβών και του εμφυλίου πολέμου, δεν λαμβάνονται καν υπ’ όψιν και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βρίθουν από φωνές διασποράς του μίσους και της απανθρωπιάς.
 Θέλω να ξέρω λοιπόν αν και κατά πόσο όλος αυτός ο κόσμος είναι παρασυρμένος ή βρίσκεται σε διατεταγμένη υπηρεσία. Θέλω να ξέρω αν πραγματικά οι κάθε είδους προγονόπληκτοι έχουν ιστορική μνήμη και αν πραγματικά θυμούνται τι επακολούθησε της Μικρασιατικής Καταστροφής όταν τα προσφυγόπουλα αποκαλούνταν με περιφρόνηση «Τουρκόσποροι».

Παραμερίζοντας λοιπόν τις καθημερινές ασχολίες, θα πρέπει ο καθένας να αναλογιστεί ποιος είναι και τι πρεσβεύει, αν και κατά πόσο αυτά που ξεστομίζει έχουν κάποια λογική βάση. Ο σημερινός κοινωνικός τραγέλαφος με τις ορδές των παραπλανημένων πολιτών στην Ελλάδα αλλά και την υπόλοιπη Ευρώπη, την εποχή όπου το εύκολο χρήμα με κάθε κόστος και τίμημα γίνεται σημαία και πρωταρχικός στόχος, αυτήν ακριβώς την εποχή δεν υπάρχει πια θέση ούτε για τις ιδέες του Μαρκούζε, ούτε του Χορκχάιμερ και της φιλοσοφικής σχολής της Φρανκφούρτης ούτε του Αντόρνο, του Κροπότκιν και του Καμύ, που για τους κάθε λογής «τακτοποιημένους» πρώην ιδεολόγους θεωρούνται παρωχημένες.

Υπάρχει όμως θέση για άλλες ιδέες περί εθνικοποίησης των πάντων, περί κλειστών συνόρων και κατάργησης των ατομικών ελευθεριών, χώρος για κρατική καταστολή τύπου Χονγκ – Κονγκ, Χιλής και Βολιβίας, θέση για ηγέτες τύπου Τράμπ, Λεπέν και Όρμπαν.
Και αναρωτιέται κανείς: Σε ποιον κόσμο ζούμε; Ποιες κοινωνίες εμβαπτίζουν τους νέους κήρυκες του μίσους κατά του άλλου;
Δεν ξέρω αν πραγματικά ο άνθρωπος γενιέται καλός ή κακός, το τονίζω. Αυτό που γνωρίζω καλά είναι ότι στην Ελλάδα αλλά και σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη δοκιμάζοναι σκληρά οι αξίες της Δημοκρατίας και της ανθρώπινης αλληλεγγύης. Σήμερα οι μετανάστες και οι πρόσφυγες, αύριο οι Ρομά και οι ομοφυλόφιλοι, στο τέλος ο χρόνος μετρά ανάποδα και οι κοινωνίες συντηρητικοποιούνται επικίνδυνα.

Ζούμε πρωτόγνωρα γεγονότα και καταστάσεις. Και το θέμα είναι ότι περνάμε ήδη από την εποχή  του πληροφοριακού οργασμού στην εποχή της απανταχόθεν κενότητας, δημιουργώντας ειδήσεις και έκτακτα δελτία για το αν είχε ατύχημα και πώς ο τάδε επώνυμος/η. Και ούτε καν αυτό. Αρκεί η είδηση να είναι ο ψίθυρος του ανθρώπου της διπλανής πόρτας.