«Ο άνθρωπος «Φύσει ζώον κοινωνικόν» -Αριστοτέλης

Rodiaki NewsRoom

Γράφει o
Μανόλης Ζουμπάς
Φιλόλογος

Ο άνθρωπος με ψυχικά, ηθικά χαρίσματα, και η χαρά της συναναστροφής, οδήγησαν στην κοινή συνείδηση, ευγενή διαγωγή, κοινά συμφέροντα, ιδανικά, αέναη δραστηριότητα, συμβίωση με ενιαίους θεσμούς επιτυγχάνεται η ενότητα των ατόμων.

Είναι σύνολο ψυχωσωματικής συνύπαρξης, το σώμα υλική έκφραση του πνεύματος και της ψυχής. Στην αρχαιότητα στις ελληνικές πόλεις, όπου, αφού άνθισε η πνευματική καλλιέργεια, μόνιμος σκοπός, γεννήθηκε η δημοκρατία, ανυψώνει την πεζότητα της ζωής, γνήσιος σεβασμός προς τους άλλους. Δεν υπάρχει ψηλότερη ευγένεια ενός λαού, από την ιστορική του αθανασία. Πλούτος, θησαυροφυλάκιο, η αθάνατη ελληνική παράδοση. Συντηρητικό στοιχείο η παράδοση και προοδευτική δύναμη, ο σύνδεσμος των ζωντανών ατόμων μιας φυλής. Έθνος χωρίς παράδοση δεν υπάρχει.

Ο διάλογος της δημοκρατίας γεννήθηκε στην αρχαία Ελλάδα, ο λόγος είναι ένα ανθρώπινο γεγονός, με καθολική αξία. Στη ζωή των Εθνών, το παρελθόν, συμπλέκεται αδιάκοπα με τον παρόντα χρόνο. Η ευρύκολπη παράδοση μέσα στον αείροο χρόνο, είναι αποθησαυρισμένη οδηγητική σοφία, χρωματίζει τη ζωή, καλύπτει τόσες πτυχές, όσες η ζωή. Μέριμνα της φωτισμένης δημοκρατικής πολιτείας για μια αξιοβίωτη ζωή, έχει πρωταρχικό χαρακτήρα. Εάν δεν υπήρχε εθελοδουλεία, να υποκύπτει το άτομο, κανένας μισητός δυνάστης, τύραννος, δεν θα υπήρχε, αλλά θα σωριαζόταν μόνος του κάτω, σαν κολοσσός από πηλό που του πήραν τη βάση του.

Το μέλος της δημοκρατούμενης κοινότητας, αποφασίζει μόνο του με την ελεύθερη θέλησή του, λειτουργεί ως ον κοινωνικό. Η μαζοποίηση έχει διαβρωτική, διαλυτική δύναμη, και ο άνθρωπος υφίσταται πνευματική υποδούλωση, είναι ένα αρρωστημένο έλος. Ακαταμάχητο όπλο η γνώση, διαφώτιση, αποστολή των πνευματικά προικισμένων, διαφορετικά μοιάζουν με το λύχνο που «τίθεται υπό το μόδιον». Ο άνθρωπος «ζώον φύσει πολιτικόν, κοινωνικόν και οικονομικόν», μπορεί να ευτυχήσει μέσα στην κοινωνία, κατανικά το αίσθημα ανασφάλειας, χρειάζεται η αγωγή που είναι η ψυχοσωματική ωριμότητα και η πνευματική τελείωση. Δύσκολο μια διδασκαλία να εξουδετερώσει απόλυτα τη φυσική προδιάθεση. Στη φύση, ζωή, άνθρωπο, τα πάντα μεταβάλλονται. Εκείνο που δίνει η δημοκρατούμενη κοινότητα είναι η σύνεση, ορθροφροσύνη, το κοινό πνεύμα, που σφυρηλατεί το δεσμό κατά το συνειδητό τρόπο, ανάμεσα στα άτομα διάφορων τάξεων. Τα προϊόντα της μηχανής επαναλαμβάνονται ίδια και παρόμοια. Ο άνθρωπος ποτέ δεν επαναλαμβάνεται ίδια και απαράλλαχτα, ο εαυτός μας αλλάζει, αφού μαθαίνουμε περισσότερα γι’ αυτόν.

Η κοινωνική συμβίωση δίνει τη δυνατότητα να ξεφύγουν οι άνθρωποι τη δυστυχία της μοναξιάς, με τις πολύπλευρες εκδηλώσεις, βρίσκουν διέξοδο οι ψυχολογικές ανάγκες, χαρά, λύπη, ενθουσιασμός, φόβος, προβληματισμός, μέσα στο κοινωνικό σύνολο κατανοεί καλύτερα τον εαυτό του, καθιερώνει τα ιδανικά του καλοκάγαθου ανθρώπου, διαπαιδαγωγεί, διδάσκει, αναπτύσσεται η ψυχοπνευματική επικοινωνία και αναγνωρίζεται ο σεβασμός μιας προσωπικότητας. Η βούληση, η συνειδητή θέληση, μπορεί να ανεβάσει το άτομο σε προσωπικότητα, η οποία δίνει μορφή στον εσωτερικό κόσμο του. Δεν μαραίνονται οι ελπίδες. Η μοναδικότητα του ατόμου εκφράζει την ιδιαιτερότητα του καθενός. Συνθέτει σε κάθε περίπτωση μια ιδανική προσωπικότητα, η δυναμική οργάνωση γνωστικών, συναισθηματικών, πνευματικών, ιδεαλιστικών και έντονη κοινωνικότητα.

Οι διάφορες καταστάσεις βάζουν τη σφραγίδα τους στον καθένα. Το προσωπείο είναι παθολογική εκδήλωση, η ισχυρή προσωπικότητα δεν μεταβάλλεται σε προσωπείο. Οι πολιτισμοί είναι θεμελιωμένοι πάνω στην προσωπικότητα. Η ελευθερία βρίσκεται στο δυναμολόγιο των υπεραξιών. «Απ’ τα κόκκαλα βγαλμένη των Ελλήνων τα ιερά», Σολωμού, «Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή», Ρήγα. Βάλσαμο στον πόνο, παραμυθία στο χαμό, όραμα των λαών. Προσωπική ελευθερία, σωματική, πνευματική, ηθική, σκέψη, βουλητική, εκφραστική, πολιτική, εθνική. Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι του Μεσολογγιού, απέδειξαν ότι η ελευθερία πηγάζει από την πίστη στη ζωή. Από το 48/49 μ.Χ., με την έλευση του Παύλου για 1η φορά στην Ελλάδα, ο Ελληνοχριστιανισμός θα συνεχίσει το φωτισμό των λαών. Προνομιακό η πραγματοποίηση των ατέρμονων ηθικών, πνευματικών αξιών.

Συνειδητοποιεί ο άνθρωπος τη σημασία της εργασίας, χειρωνακτικής ή πνευματικής, πανηγυρική αναγνώριση, αναπτύσσει έναν πνεύμα άμιλλας για βελτίωση των συνθηκών ζωής. Ξεπερνά τους φραγμούς της φύσης και να επιβληθεί στις δυνάμεις που αυτή διαθέτει. Καλύπτονται οι υλικές απαιτήσεις, με τη συνεργασία υλικών και πνευματικών δυνάμεων, αναπτύσσεται ολοένα περισσότερο.

Προσφέρει χαρές, άνοδο του βιοτικού επιπέδου, καλυτέρευση των όρων ζωής, εκλεπτύνει, απόλαυση της ζωής που φέρνει ο πλούτος, χωρίς να συμπιέζεται στις όποιες συμπληγάδες. Η οικονομική εξάρτηση δεν είναι κάτι το αναξιόπρεπο, αλλά η απώλεια των ατομικών δικαιωμάτων, όπως την προσωπική ελευθερία. Αλλά τρις αλίμονο σ’ εκείνο που συνήθισε σ’ αυτήν την αναξιόπρεπη κατάσταση να λιβανίζει τον οποιοδήποτε ισχυρό. Ο Επίκτητος βρισκόταν διαρκώς σε κατάσταση σκλάβου, ποτέ δεν έχασε ούτε την εσωτερική του ελευθερία, ούτε την προσωπική του αξιοπρέπεια. Η φιλοδοξία χρησιμοποιείται σαν μοχλός για την επίτευξη διαφόρων στόχων, κινητήρια, ισχυρή δύναμη, με θεμιτά μέσα. Ο αχαλίνωτα φιλόδοξος, κυριεύεται από άγχος, φθείρεται και φθείρει, κουράζεται και κουράζει, καταστρέφεται και καταστρέφει. Εδραιώνεται η έννοια της προόδου, δίψα του ανθρώπου. Εξασφαλίζονται άλυπες μέρες. Και ο υλικός πολιτισμός είναι εμποτισμένος από το πνεύμα. Κίνητρα οικονομικά, πνευματικά, ηθικά, επηρεάζουν βαθύτατα την εκλογή και άσκηση κάθε εργασίας.

Ο ατομισμός διακρίνεται σε καλό και κακό. Ο καλός ευνοεί την ανάπτυξη της ατομικότητας, την ελευθερία, που μόνο με ελεύθερους μπορεί να προκόψει η πολιτεία. Ο κακός προβάλλεται με αδιάντροπη τάση, αχαλίνωτη ορμή το εγώ. Δεν υπάρχει κανένα εγώ χωρίς το εσύ και κανένα εσύ χωρίς το εγώ. Ο αυτοσεβασμός, αυτοεκτίμηση, γιατί είμαστε ένα μοναδικό ανεπανάληπτο θαύμα του σώματος, του νου, λάμψη του πνεύματος, φλογώδης παρουσία καρδιάς, άνθιση διαρκής των ιδανικών, δυνατότητες θυσίας, δημιουργίας που διαθέτει το άτομο. Είναι η αλάλητη αυτοαναγνώρισή μας, ένα θάμπος ηθικό, συμπορεύεται με το πάθος της αλήθειας. Η αξιοπρέπεια έχει αναγκαία προϋπόθεση την εσωτερική ζωή. «Ένδον σκάπτε». Οι μεγάλοι πολιτισμοί καρποί πολυπονότατης, μεστής αυτοσυνειδησίας. Ο Διγενής από πατέρα Έλληνα και μάννα Ανατολίτισσα, συμβολικός ήρωας του Έλληνα ο οποίος αγαπάει τη ζωή, φιλότιμος, έξυπνος, αρμονία νου και σάρκας, χαρούμενο ρίζωμα στη γη, ευγενής, ανήσυχη ψυχή, και όπως ο σύγχρονος άνθρωπος εξέλιξε τη νοημοσύνη, την εφευρετικότητά του. Ο Ελληνισμός δικαιώνοντας την παράδοση χιλιάδων χρόνων στηρίζεται στην οικονομική προαγωγή, στον πνευματικό παράγοντα, στην κοινωνική που σημαίνει ανάταση, ανάπτυξη, κίνηση, ιστορία. Τις μεγάλες αξίες καθιστά κανόνα ζωής. Παράδοση, ο αδαπάνητος θησαυρός, η μακροβιότητα του λαού, φίλτρο της καθημερινότητας, όχημα του καλού μέσα στον καιρό. Η Ελλαδική παράδοση, είναι κατεξοχήν αγωνιστική, αντρειοσύνης.

Με δίψα κυνηγάει ο άνθρωπος την ψυχαγωγία, (ψυχή+αγω) διασκέδαση, (δια+σκεδάννυμι) (→διασκορπίζω) κάνει τον μετέχοντα, αμέριμνο φροντίδων. Οι εργαζόμενοι χαίρονται την αργία τους, μια αλλαγή προς την αξιοβίωτη ζωή. Τα δικαιώματα κορωνίδα της αξιοπρέπειας, ανοίγουν οι πόρτες υψηλών ιδανικών. Βοηθάει να προσεγγίσουμε, κατά κάποιο τρόπο το απόμακρο ιδανικό της ευτυχίας. Αγαθό, αναγκαίο, καθώς γίνεται προσπάθεια αποβολής, εξουθενωτικών κόπων της καθημερινότητας. Γι’ αυτό και η έφεση για το θέαμα απαραίτητη. Αποσκοπεί στο συνδυασμό του «τερπνού μετά του ωφελίμου», καταπολεμά την κατήφεια, μελαγχολία, φέρνει χαρά, ευθυμία. Μορφές τέχνης, επικοινωνίας, το θέατρο, κινηματογράφος, τηλεόραση, ραδιόφωνο, εορτή.

Ο ελεύθερος χρόνος μπορεί να γίνει και παιδευτικός παράγοντας, ανανεώνει, εξυψώνει, χρήσιμος για καλύτερη ζωή. Πρόδηλο πως ο άνθρωπος δε ζει μόνος του, με τον εαυτό του, και για τον εαυτό του, ζει πάντα ομαδική ζωή, πασκίζει να βγει από τη μερικότητα της ατομικής του ζωής, και να την κάνει κοινωνική. Περατώνουμε την παραπέρα συστηματική ανάπτυξη, γιατί η πορεία προς επιδίωξη σκοπών ευγενών δε σταματά ποτέ.