Το νέο χωροταξικό και ο περιβαλλοντικός σχεδιασμός

Rodiaki NewsRoom

Ιδέες και σχόλια για τον τουρισμό

Γράφει ο Αγαπητός Ξάνθης
Αρχιτέκτονας, Μεταδιδακτορικός υπότροφος του πανεπιστημίου Αιγαίου

Είθισται τα χωροταξικά σχέδια να καταγράφουν τα θέματα χώρου και ανάπτυξης.

Επειδή η χωρά μας έχει ιδιότυπο γεωγραφικό εύρος και κλιματικές συνθήκες, εκτιμούμε ότι το νέο χωροταξικό οφείλει να προβλέψει την εξέλιξη της χώρας για τα επόμενα 20 περίπου χρόνια. Η ηπειρωτική χώρα έχει άλλα χαρακτηριστικά από τα νησιά μας, τα οποία και αυτά μπορούν να διαιρεθούν σε μεγάλα , μεσαία και μικρά ή σε τουριστικά αναπτυγμένα και αναπτυσσόμενα τουριστικά. Επικεντρωνόμαστε τουριστικά , γιατί ο κεντρικός πλούτος των νησιών μας έχει συσσωρευτεί στον τριτογενή τομέα και ουσιαστικά αποτελεί το βαγόνι για την μελλοντική ανάπτυξη των νησιών μας.

Η αειφόρος πορεία των νησιών μας μέσα από επιβεβλημένες δράσεις και σχεδιασμούς είναι ουσιαστικά μονόδρομος στην εποχή της κλιματικής αλλαγής και της αλλαγής συμπεριφοράς των τουριστών προς την πράσινη επιλογή.
Η υπογράμμιση της εθνικής σημασίας των νησιών του Αιγαίου και των συμπυγμάτων τους οφείλει να επισημανθεί ώστε να καταγραφεί ως αναπτυξιακό χωρικό πλέγμα μέσα στο πλαίσιο του διεθνούς καθεστώτος της Θάλασσας.

Κρατώντας αυτές τις σκέψεις οφείλουμε να δούμε το χωροταξικό σχεδιασμό, ως εργαλείο εξισορρόπησης μεταξύ φύσης και έργων, θάλασσας κα χερσαίου τμήματος, περιβάλλοντος και οικονομίας. Το τουριστικό ρεύμα οφείλει να «διαπαιδαγωγηθεί» σε μια εναλλακτικότερη ροή διατηρώντας το ήπιο δεσμό με τον μαζικό τουρισμό.
Τα νησιά δεν μπορούν αντιμετωπίζονται με μία μονόπλευρή προσέγγιση, αλλά μέσα από την προοπτική της πολυκεντρικής ανάπτυξης, εδαφικής συνοχής και κυκλικής οικονομίας.

Η Ευρώπη των «έξυπνων πόλεων» αλλά και «των νησιών» αγωνιά για το αύριο μειώνοντας την καύσιμη ύλη για μία πράσινη ενέργεια και προωθώντας την ηλεκτροκίνησης σαν απάντηση στην περιβαλλοντική ρύπανση ακολουθώντας τις οδηγίες της «Συμφωνίας των Παρισίων για το κλίμα» του 2015.
Η «πολυτέλεια» της αύξησης των κλινών σε «κορεσμένες περιοχές-νησιά», οφείλει να μετριαστεί μέσα από το πρίσμα της φέρουσας ικανότητας κάθε νησιού. Δείκτες όπως η διαχείριση απορριμμάτων και απόβλητων, υδροδότησης, πρασίνου, δομημένη και αδόμητης επιφανείας, αριθμός «γαλάζιών σημαιών» οι οποίες έρχονται να δέσουν με την χωροταξία της θάλασσας (που προωθείται στο ίδιο νομοσχέδιο) αποτελούν την σκακιέρα της αρμονικής ανάπτυξης.

Άρθρο, 28
Παρ1. «……..Κατ’ εξαίρεση, θεωρούνται άρτια και οικοδομήσιμα γήπεδα εμβαδού κάτω των οκτώ χιλιάδων (8.000) τ.μ. και ελάχιστου εμβαδού τεσσάρων χιλιάδων (4.000) τ.μ. για την ανέγερση ξενοδοχειακών καταλυμάτων, εφόσον πληρούν ενεργειακά, περιβαλλοντικά ή πολεοδομικά κριτήρια που ορίζονται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας».

► Εκτιμούμε ότι η διατήρηση των 4.000 στερ. για τουρ. εγκ/σεις για νησιά μέχρι των 3.100 ατόμων και ορεινές περιοχές άνω των 500 ατόμων (όπου σήμερα υπάρχουν και ειδικά φορολογικά κίνητρα), να υπάρξει χωρίς προϋποθέσεις που αναφέρει το σχετικό άρθρο. Το κόστος των προϋποθέσεων αφήνει την αδυναμία στα μικρά νησιά, τηρώντας βέβαια την αρχιτεκτονικές προϋποθέσεις που προβλέπονται.

--Η Παρατήρηση ότι, απουσιάζει η ευαισθησία της νησιωτικότητας σε όλο το νομοσχέδιο είναι παράδοξο και «αντι-αναπτυξιακό», τη στιγμή που το τόξο του Αιγαίου είναι στο επίκεντρο της εθνική μας πολύμορφής προσπάθειας.
Εξιδανικευμένα για το άρθρο 32 περί ΠΟΤΑ:
-Οι ΠΟΤΑ, αποτελούν μια νέα μορφή τουριστικής προσέγγισης πάνω στη φιλοσοφία της οργανωμένης τουριστικής επιχειρηματικότητας σε συνδυασμό διαχείρισης και πώλησης τμημάτων.

Οι προτάσεις του νομοσχεδίου είναι στην σωστή κατεύθυνση, μόνο οφείλεται το συγκρότημα να απέχει πλέον των 1.000 μέτρων από αρχιτεκτονικές και λειτουργικές οχλήσεις (παρ.12).
Αυτό δίνει στις μεγάλες προβλεπόμενες εκτάσεις (>800στερμ.) την τουριστική ευελιξία φτάνει να τηρούνται οι «συμμορφώσεις» που πηγάζουν από το άρθρο 24 του Συντάγματος και κυρίως από τις Αποφάσεις του δημοκρατικού προγραμματισμού, με την Τ.Α σε θέση μετέχοντος.

-Για τα Σύνθετα τουριστικά καταλύματα (Σ.Τ.Κ)
Η επέκταση τους και στα εντός εγκαταλελειμμένων οικισμών προ του 1923 ή κάτω των δύο χιλιάδων (2.000) κατοίκων σε συνδυασμό με την ανάπλαση τμήματος ή και του συνόλου του οικισμού, αποτελεί ορθή σκέψη, φτάνει να μην επηρεάζεται ο κοινωνικός και αρχιτεκτονικός ιστός των οικισμών.
Επίσης η διατύπωση για 70 τ.μ για την αυτοτελή τουριστική επιπλωμένη κατοικία εκτιμάται ότι είναι πολύ μικρή, τη στιγμή που παλαιότερα ήταν 100 τ.μ και μετα 80 τ.μ.

Η επιφάνεια των 80.00 τ.μ ελάχιστο είναι το min., για ένα τρίχωρο διαμέρισμα λόγω αρχιτεκτονικής σύνθεσης.
Επίσης να προστεθεί και η δυνατότητα (1*) κλειδιού των μη κυρίως ξενοδοχειακών καταλυμάτων, σε περίπτωση που δεν δύναται να καταταγούν σε ανώτερη κατηγορία κλειδιών (αφορά ειδικά τα μικρέ –απομακρυσμένα νησιά).
Η προσέγγιση της οικολογικής συμπεριφοράς των τουριστικών καταλυμάτων είναι προς την σωστή κατεύθυνση «π.χ καθορίζονται ειδικές ενεργειακές προδιαγραφές για τα μεικτά τουριστικά καταλύματα μικρής κλίμακας, ιδίως όσον αφορά την εξοικονόμηση νερού, τη διαχείριση των αποβλήτων και την εν γένει ενεργειακή απόδοση των κτιρίων και εγκαταστάσεων που περιλαμβάνονται σε αυτά», όμως οφείλεται να αναπτυχθεί και η ψηφιακή υποστήριξη όπως και η υγειονομική θωράκιση των κτηρίων ( COVID 19) στην νέα εποχή του τουρισμού.

-Όσο για το άρθρο 107, περί αύξησης της ανταγωνιστικότητας των τουριστικών εγκ/σεων διαπιστώνεται ότι στο (γ) υπάρχουν μπαλκόνια τα οποία απαγορεύονται σύμφωνα με τις αρχιτεκτονικές υποδείξεις της περιοχής, όπως και πισίνες οι οποίες πλέον αποτελούν κομμάτι της σύγχρονης ποιοτικής τουριστικής υπηρεσίας.
-Τονίζεται η ύπαρξη ταχύτατου wi-fi, μέτρων θωράκισης υγειονομικής ασφαλείας και πράσινης προσέγγισης ως προς την κλιματική συμπεριφορά του κτηρίου, όπως η επιφάνεια της αίθουσας πολλαπλών χρήσεων (σημείο ε.) να μην μετράει στο συντελεστή δόμησης (όπως και οι κλειστές επιδάφιες πισίνες και οι πισίνες του τοποθετούνται κάτω από τη στάθμη του διαμορφωμένου εδάφους)

**Η Εθνική Χωρική Στρατηγική (άρθρο 3) είτε θαλάσσια είτε χερσαία, οφείλει να σχεδιαστεί στα πρότυπα της νέα αντίληψη των ευρωπαϊκών οδηγιών, προκρίνοντας την πολυκεντρικότητα, την αειφορία και την εδαφική-οικονομική συνοχή.
Η θάλασσα και οι ζώνες της που πηγάζουν από τις διεθνείς συμβιβάσεις και πρωτόκολλα, οι αντοχές της αλίευσης και της ναυσιπλοΐας ως επίσης και ο χωροταξικός σχεδιασμός δεν μπορεί να απέχουν από την κυκλική οικονομία
Είναι ξεκάθαρο ότι το γραμμικό μοντέλο παραγωγής «προμήθειας, παρασκευής, απόρριψης» στο οποίο βασίστηκε μέχρι τώρα η οικονομία μας και κατά το οποίο κάθε προϊόν αναπόφευκτα φτάνει στο «τέλος της ωφέλιμης ζωής» του, δεν είναι πλέον βιώσιμο και ούτε κοινωνικά ανταποδοτικό.

Η κυκλική οικονομία έρχεται ως απάντηση στη φιλοδοξία για αειφόρο ανάπτυξη, λαμβάνοντας υπόψη την αυξανόμενη ανησυχία για την εξάντληση των φυσικών πόρων και την υποβάθμιση του περιβάλλοντος.
Η χωρά μας έχει όλες τις οικολογικέ «χάρες και πηγές», να ανταποκριθεί στις προκλήσεις του αύριο.
Φτάνει να εγκαταλείψει «τη τυχαία δόμηση», τη θεωρία των ΑΥΘΑΙΡΕΤΩΝ, τη χρονική βάσανο του σχεδιασμού των χωροταξικών μελετών, τη γραφειοκρατία των χρήσεων γης και με άμεσο συνδυασμό την υποστήριξη των ανανεώσιμων πόρων, των φυτικών και ζωικών υποπροϊόντων και βιοαποικοδομήσιμων υλικών, την παράλληλη ανάκτηση και την επαναχρησιμοποίηση προϊόντων, αλλά και την παραγωγή ενέργειας με σύγχρονούς τρόπους ξεπερνώντας στείρες και φοβικές αντιλήψεις του χθες.

Το αύριο έφτασε και δεν περιμένει.
Ο τουρισμός είναι μια εξίσωση των 5Π, Περιβάλλον-Παιδεία-Πολιτισμός-Ποιότητα και Πολιτική. Και τα πέντε πρέπει να συλλειτουργούν ισότιμα και ισόβαθμά.
Για το καλό της χώρας μας.

Πηγή:
https://www.unilever.com/sustainable-living/our-strategy/un-sustainable-development-goals/
Οι (17) στόχοι που έθεσε για την αειφόρο ανάπτυξη ο ΟΗΕ, είναι ένα τόλμημα για τη χώρα μας. Μεταβάλλοντας αντιλήψεις και κρατικές πρωτοβουλίες μέσα από ένα σχεδιασμό και βούληση εφαρμογή, μπορούμε να ανατινάζουμε το μέλλον με άλλη οικολογικοποιημένη ματιά.
Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν!!!

Υ.Γ. Τμήμα αυτών κατατέθηκε στο σχετικό διαδικτυακό τόπο διαβουλεύσεων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, όσο και ολόκληρο το ΤΕΕ-Τμήμα Δωδ/σου.