Σελίδες Ιστορίας: Διαγορίδες εθελοντές στα Ηπειρωτικά και Αλβανικά βουνά, πολεμούν, το 1940

Rodiaki NewsRoom

Για τη Μητέρα Ελλάδα και ελεύθερη Δωδεκάνησο

Γράφει ο
Κώστας ΤΣΑΛΑΧΟΥΡΗΣ

Είναι ντοκουμέντο. Διαγορίδες στον πόλεμο της Αλβανίας!.. Μελετώντας το Αρχείο του Γ.Θ. Γεωργιάδη-το τελευταίο που ερευνήσαμε-στις χιλιάδες έγγραφα, αποκόμματα και χειρόγραφα του μεγάλου πρωταγωνιστή του Δωδεκανησιακού Αγώνα, υπήρχαν και μερικές δακτυλογραφημένες σελίδες με ονόματα εθελοντών Ροδίων συμπατριωτών μας, που έδωσαν το «παρών», και πολέμησαν κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού πολέμου, στα βουνά της Ηπείρου και της Αλβανίας.

Εντάχθηκαν στον Ελληνικό Στρατό, τους καλούσε η Μητέρα Ελλάδα για να αγωνισθούν τον αγώνα τον καλό για μια ελεύθερη Δωδεκάνησο, όπως φώναξε ο πρώτος Έλληνας αξιωματικός που έπεσε στην Τσούκα, ο Χαλκίτης υπολοχαγός Αλέξανδρος Διάκος-ήταν τα τελευταία του λόγια.

Το εκπληκτικό του κειμένου των ονομάτων, είναι ότι έχει τίτλο χειρόγραφο που αναφέρει «Κατάλογος Δωδεκανησίων Συλλόγου Ροδίων ο Διαγόρας» !.. Και πιο κάτω «Ρόδος».
Συνολικά, αλφαβητικά, τα ονόματα των Διαγοριδών είναι 148- Για την Ιστορία πολλοί από τον κατάλογο που ακολουθεί χρησιμοποιήθηκαν σε βοηθητικές υπηρεσίες.

Η πρώτη σελίδα του καταλόγου των εθελοντών Διαγοριδών για τον πόλεμο της Αλβανίας

Τα ονόματα με τις διευθύνσεις τους:
Αγγειάδης Μιχαήλ του Αναστασίου έμενε στην οδό Φιλαδελφείας 58, Νίκαια, Αρναδόπουλος Ευάγγελος του Γεωργίου, Βαλανίου 22, Πειραιάς, Αποστολίδης Απόστολος του Ιωάννου, Ίμβρου 26, Αθήνα, Αραπούδης Αρχιμήδης του Σαράντη, Αστεροσκοπείου 4, Αθήνα, Αναστασίου Αναστάσιος του Παν. Λαμπαρδή 11, Αθήνα, Αθανασιάδης Γεώργιος του Ιωάννου, Π. Σκίπη 12, Καλλιθέα, Αναστασιάδης Αναστάσιος του Σταύρου, Κατίου 6 Αθήνα, Αποστολίδης Δημήτριος του Μιχαήλ, Σόλωνος 40, Αθήνα, Αντωνίου Στέλιος του Πέτρου Γερ., Θεοτόκη 67, Αθήνα, Ατσικνούδας Κωνσταντίνος του Στεργίου, Πετράκη 22 Αθήνα, Απολακίτης Μιχαήλ του Χρίστου, Ρήγα Νικολαΐδου 11 Αθήνα, Ασπράκης Γεώργιος του Νικολάου Θερμοπυλών 65. Αθήνα, Αγρούπας Ευστάθιος του Χαρ, Δ, Καραβά τετρ, 17 αριθμ

1 Π. Κοκκινιά. Αγγέλου Βασίλειος του Κωνσταντίνου, Τέρμα Αμφιάλης 7, Πειραιάς, Βατίτσας Σάββας του Ιωάννου, Κίμωνος 21 Αθήνα, Βασιλείου εμμανουήλ του Ιωάννου, Ι. Μεταξά 49α Νέα Ιωνία, Βαρέλης Ιωάννης του Αναστασίου Κιάτο, Κορινθία, Βλασιάδης Καλλίνικος του Μιχαήλ Χαϊδάρι Δαφνί, Αθήνα, Γιαννουκάκης Βασίλειος του Ηλία, Μοργκεντάου 206 Νέα Κοκκινιά, Γαζέτος Χρίστος του Σάββα, Βενιζέλου 104 Δραπετσώνα, Γεωργιάδης Μιχαήλ του Τριαντάφυλλου, Ηλιάδος 58, Αθήνα, Γιαχάς Εμμανουήλ του

Θεοδοσίου, Κωλέττη 16, Αθήνα, Γιαννάς Φώτιος του Βασιλείου-χωρίς διεύθυνση, Διακογιάννης Μιχαήλ του Σταύρου, Κίου 2 Κατσιπόδι, Διακογιάννης Ιωάννης του Εμμανουήλ Χαριλάου 50, Ελευσίνα, Δημητρίου Παντελής του αποστόλου, Θουκυδίδου 113 Πειραιάς, Δράης Πολυκράτης του Παναγιώτη, Διόνυσος Μαρούσι, Διακογιάννης Παναγιώτης του Ιωάννου, Πέτρας 76, Αθήνα, Έξαρχος Ιωάννης του Αθανασίου, όπισθεν Αγίου Δημητρίου, Ευθυμίου Συμεών του Βασιλείου, Κουντουριώτη 22, Νίκαια, Ευτυχιάδης Βασίλειος του Εμμανουήλ Σαπφούς 55, Αθήνα, Εγγλέζος Εμμανουήλ του Χαράλαμπου, Εφέσου 13 Αθήνα, Ζανετής Σπυρίδων του Δημητρίου, Δημοκρίτου 14, Αθήνα, Ζαννής

Εμμανουήλ του Παύλου, Ηπείρου 38, Αθήνα, Ζερβός Δημήτριος του Γεωργίου, Ηλιουπόλεως 84, Νίκαια, Ζαφείρης Παντελής του Στεργίου Παναγή Τσαλδάρη 325 Νίκαια, Ζαΐρης Γεώργιος Του Εμμανουήλ Δραγατσανίου 31 Πειραιάς, Ζίγδης Ιωάννης του Γεωργίου, Ομήρου 62, Αθήνα, Θεοδωράτος Χριστόφορος του Δημητρίου-χωρίς διεύθυνση, Θεολογίτης Νικόλαος του Γεωργίου, Ηράκλειο Αττικής, Ιωάννου Παντελής του Γεωργίου Λεωφόρος Σπηλιώτου, Νίκαια, Ιακωβίδης Βασίλειος του Ιακώβου, Μεγαλουπόλεως 4, Αθήνα, Ιτσάς Κωνσταντίνος του Ανδρέου, Χαϊδάρι, Δαφνί, Κορκίδας Ανδρέας του Ιωάννου,

Ζήνωνος 4, Αθήνα, Κουτσής Γεώργιος του Νικολάου, Αγία Παρασκευή, Καλύμνιος Παντελής του Νικολάου 4ης Αυγούστου 61, Ν. Ιωνία, Καρασλανίδης Σπυρίδων του Κυριάκου Λ. Συγγρού 198, Αθήνα, Κολιάδης Αθανάσιος του Ιακώβου Συγγρού 5 Κηφισιά, Κορκίδας Γεώργιος του Αποστόλου, Ζήνωνος 4α, Αθήνα, Κοντός Ευστάθιος του Εμμανουήλ, Σακίων 67, Αγία Παρασκευή, Καταλειφός Γεώργιος του Θεοφίλου, Επιδαύρου 63 Αθήνα, Κεφαλάκης Νικόλαος του Κωνσταντίνου, Μεθώνης 126 Πειραιάς, Κεφαλάκης

Θεμιστοκλής του Κωνσταντίνου, Καρπάθου 89, Πειραιάς, Καγγάς Ιωάννης του Αναστασίου, Βαρβάκη 77, Αθήνα, Καγγάς Εμμανουήλ του Αναστασίου, Βαρβάκη 77, Αθήνα, Κουνάρης Βασίλειος του Σταματίου, Σοφοκλέους 129, Πειραιάς, Κορκίδης Κωνσταντίνος του Αποστόλου, Ζήνωνος 4α Αθήνα, Κικάνης Κωνσταντίνος του Σταύρου Πόρος, Καλημέρης Σάββας του Εμμανουήλ, Αμερικανίδων 68, Νίκαια, Κουρζής Κωνσταντίνος του Φωτίου Σεργίου Πατριάρχου 32, αθήνα, Κολιάδης Θεόδωρος του Ιακώβου, Κηφισιά, Κόττος Νικόλαος του Αλεξίου, Αθανασίου Διάκου 57, Αθήνα, Πυριτιδοποιείο, Καραβόλιας Μιχαήλ του Γεωργίου, Πρόκλου 9, Αθήνα, Κοκούλης Ευάγγελος του Κωνσταντίνου, Χειμάρρας 18, Περιστέρι, Κυρίκος Κυριάκος του Γεωργίου. Πατησίων 257, Αθήνα, Κορκιδάς Ανδρέας του

Αποστόλου, Ζήνωνος 4α, αθήνα, Κολλιάδης Θεόδωρος του Ιακώβου-χωρίς διεύθυνση, Λαϊνάς Λεωνίδας του Ανδρέα Νηρηίδων 18, Π. Φάληρο, Λούτσης Σταμάτιος του Σωκράτους, Καβάλας 156, Αθήνα, Μακρής Αναστάσιος του Ελευθερίου, Βουλιαγμένης 147, Αθήνα, Μυλωνάς Ηλίας του Σπυρίδωνος Ν. Επίδαυρος Ναύπλιο, Μηλιαράκης Ευάγγελος του Γεωργίου, Σουλτάνη 14, Ν. Φάληρο, Μαλλιαράκης Ιωάννης του Νικολάου, Ιουλιανού 3, Αθήνα, Ματσάγγος Εμμανουήλ του Μιχαήλ Ευαγγελικής Σχολής 72, Αθήνα, Μαριτσενός

Μιχαήλ του Γεωργίου Βουλιαγμένης 147, Αθήνα, Μπάρδακας Ιωάννης του Μιχαήλ, Δημ. Ράλλη 57, Πειραιάς, Μύστακας Γεώργιος του Φωτίου, Χαλκηδόνος 50, Άγιος Θωμάς, Αθήνα, Μαχραμάς Γεώργιος του Γεωργίου, Χρίστου Χριστοδούλου 87, Άνω Λιόσια, Μιχαλάς Κωνσταντίνος του Βασιλείου, Ιωνίας 1, Ν. Φάληρο, Μοσχοβάκης Ανδρέας του Δημητρίου, Σωκράτους 64, αθήνα, Νικολάου Νικόλαος του Ιωάννου Σιθωνίας 6, Αθήνα, Ξύδης Γεώργιος του Ευαγγέλου, Κύπρου 39 , Καλλιθέα, Οικονομόπουλος Γεώργιος του

Δημητρίου, Γεωργίου Β΄ 87 Μοσχάτο, Οίκωτας Αντώνιος του Εμμανουήλ Αγαθάργου 6, Αθήνα Παμπίδης Γεώργιος του Ιωάννου Χαλκηδόνος 44, Νίκαια, Παπασταύρος Γεώργιος του Ιωάννου, Αχαρνών 295, Αθήνα, Παπαδόπουλος Σωκράτης του Εμμανουήλ, Δημοφώντος 91, Αθήνα, Παρδάκος Νικόλαος του Αντωνίου, Επαμεινώνδα Χαριλάου, Ελευσίνα, Πότσης Στέργιος του Ιωάννου, Ζωοδόχου Πηγής 100, Αθήνα, Παπαγεωργίου Εμμανουήλ του Γεωργίου, Κόνιαρη 40, Αθήνα Πλάτσης Παύλος του Χαρ,, Κοτζιά 120 Πειραιάς, Παπαϊωάννου Ιωάννης του Αναστασίου, Δημητρακοπούλου 147, Αθήνα, Πέρρος Μιχαήλ του Αντωνίου, Λιοσίων 10α Αθήνα. Παπαμανώλης Εμμανουήλ του Κωνσταντίνου, Θεάτρου 24, Πειραιάς, Παπανδρέου Ανδρέας, Αθήνα, Πηλατέρης Ιορδάνης του Χρ. Γεωργίου Β΄ 87,

Μοσχάτο, Παρασκευάς Γεώργιος του Αντωνίου Κλαζομενών 36, Καισαριανή, Πετράς Τσαμπίκος του Χρυσοστόμου, Αθανασίου 19 Πειραιάς, Πανάς Μιχαήλ του Κωνσταντίνου Λουΐζης Ριανκούρ 27, Αθήνα, Παπασάββας Νικόλαος του Σάββα, Καλλιγά1, Αθήνα, Πόκωρος Αριστοτέλης του Βασιλείου, Πειραιάς, Σκάρος Μιχαήλ του Γεωργίου, Θεμιστοκλέους 69, Αθήνα, Σταματάκης Στέφανος του Αναστασίου, Βύρωνος 93, Πειραιάς, Σερμεζάκης Πέτρος του Αρκαδίου Αλκιβιάδου 47, Στεφανάκης Σάββας του Γεωργίου Αλεξανδρουπόλεως, Καλλιθέα, Σπανούδης Αντώνιος του Μιχαήλ Ζωοδόχου Πηγής 17, Αθήνα, Σεντάκης Γεώργιος του Μιχαήλ Ναυάρχου Κουντουριώτη 48, Πειραιάς, Σταματάκος

Βασίλειος του Σιδέρη, Διάκου 48, Αθήνα, Σπανούδης Δημήτριος του Μιχαήλ, Ζωοδόχου Πηγής 17, Αθήνα, Τριανταφύλλου Φίλιππος του Νικολάου, Μαυρομιχάλη 83α Αθήνα, Τσακίρης Θεοχάρης του Στεφάνου, Διαβολόρεμα-έναντι Δεξαμενής, Αθήνα, Τριανταφύλλου Γεώργιος του Νικολάου, Μαυρομιχάλη 83α Αθήνα, Ταλιαδούρος Ιωάννης του Γεωργίου Θουκυδίδου 38, αθήνα, Τσάμης Ιωάννης του Μιχαήλ Αγ, Διονυσίου, Μάνδρα Σαβογιάννη, Πειραιάς, Τράκας Αριστοτέλης του Διονυσίου Αγία Ελεούσα, Μαρούσι,

Ταλαράς Αντώνιος του Μιχαήλ Υψηλάντου 85, Τσαλακούρης Νικόλαος του Κωνσταντίνου-άγνωστος για τον υπογράφοντα-Φραράκης Λύσανδρος του Θεοδ., Λασκαρίδου 44, Αθήνα, Φώκιαλης Γεώργιος του Στεργίου, Κομνηνών 28, Αθήνα, Φωταράς Φώτιος του Κωνσταντίνου, Πανεπιστημίου 26α, Αθήνα, Φτάκλας Κωνσταντίνος του Χριστοδούλου, Μυκάλης 57, Αθήνα, Φραράκης Κωνσταντίνος του Ιωάννου Μαυρομιχάλη 83, Αθήνα, Χατζηγεωργίου Νικόλαος του Αντωνίου, Κιάτο Κορινθίας, Χριστοφάκης Χρίστος, Ζέας 61, Πειραιάς, Χατζηαντωνίου Αντώνιος του Ιωάννου, Γεωργίου Β΄ 81, Μοσχάτο, Χατζηγεωργίου Στυλιανός του Βασιλείου, Δαρδανελλίων 59, Ελευσίνα, Χριστοδούλου Μηνάς του Χρ.,

Πετράκη 22, Αθήνα, Χατζηπαππάς Γεώργιος του Ιωάννου, Σηΐνης 11, Αθήνα, Χατζηγεωργίου Γεώργιος του Δημητρίου, Νικείου 10, Αθήνα, Χατζηπαύλου Αναστάσιος του Φιλήμονα, Ασκληπειού 68α, Αθήνα, Χατζηαντωνίου Ζαννής του εμμανουήλ, Καβάλας 156, Αθήνα, Χρυσικός Παναγιώτης, Θερμοπυλών 14, αθήνα, Χατζηγεωργίου Χρήστος του Μιχαήλ, Καλλιθέα, Χριστοστομάκης Νικόλαος Συνοικία Αγίου Φανουρίου, Αθήνα, Χατζινίκος Δημήτριος του Αγαπητού, Ικαρίας 11, Κηφισιά, Χατζηπαππάς Εμμανουήλ του Ιωάννου, Αυλίδος 13, Αθήνα, Χατζηφωταράς Μόσχος του Κωνσταντίνου, Πολυγύρου 10, Αθήνα, Χατζηαντωνίου Γεώργιος του Εμμανουήλ, Σπ. Τρικούπη 12, Πειραιάς, και Χατζηγεωργίου Γεώργιος του Μιχαήλ Γ. Θεοτόκη 80, Πειραιάς.

Ακολουθούν τρία ονόματα τα οποία ο συντάκτης του εγγράφου τα έσβησε και προστίθενται άλλα τρία, τα Ιωάννου Μιχαήλ του Γεωργίου, Λεωφόρος Σπηλιώτου 163, Πειραιάς, Χατζηαμπέλης Μιχαήλ του Λαζάρου, Δημοφώντος 65, Αθήνα και Χατζηβασιλείου Κυριάκος του Φωτίου, Χαλκίδα. Στην τελευταία σελίδα του εγγράφου υπάρχει η σφραγίδα-στρογγυλή Δωδεκανησιακή Νεολαία 1926, με την ελληνική σημαία στο κέντρο.

Αλλά υπήρξε και το όνειδος, Στην απέναντι όχθη μαζί με τους φασίστες πολέμησε στην Αλβανία εναντίον της πατρίδας του, της Μητέρας του Ελλάδας, ένας δικός μας. Μόνον ένας!..

Εκεί όπου εκπαιδεύονταν οι εθελοντές-κάπου στην Αθήνα-τους επισκέφθηκε ένας ιερωμένος και έγραψε το Νοέμβριο 1940, μεταξύ άλλων και τα εξής:
«…κάπου εις την πρωτεύουσαν μία γωνία Αθηναϊκής γης, περιβάλλεται από γνησίαν και αμιγώς Δωδεκανησιακήν ατμόσφαιραν ενθουσιώδους πολεμικής προπαρασκευής.

Είναι ο στρατών των Δωδεκανησίων εθελοντών, που προσήλθον αθρόοι και εξακολουθούν ακαταπαύστως να πυκνώνουν τα φάλαγγας, κατατασσόμενοι καθημερινώς, με αυθόρμητον ενθουσιασμόν και ανυπόκριτον χαράν, διότι επί τέλους δύνανται ανεμποδίστως να προσφέρουν το αίμα των και την ζωήν των, διά την απελευθέρωσιν του πατρίου εδάφους,

Του είδομεν τους εθελοντάς εις τον στρατώνα τους, και κατά την ώραν της στρατιωτικής των εκπαιδεύσεως, Όλοι αυτοί οι πάσης ηλικίας και τάξεως νέοι που εγκατέλειψαν τας εστίας, τας οικογενείας των, τας οιασδήποτε ασχολίας των, διά να απαντήσουν εις το προσκλητήριον της Πατρίδος, απαρτίζουν το ορμητικώτερον σώμα των πλέον ενθουσιωδών πολεμιστών που εγνώρισεν ο κόσμος…

…Και μόνον η συναίσθησις της υψηλής τιμής, του να είναι Δωδεκανήσιοι εθελονταί τους οιστρηλατεί προς επιδιώξεις αυταπαρνήσεως και αυτοθυσίας και ηρωισμού. Σήμερον οι εθελονταί μας εκγυμνάζονται και οργανούνται εις Σώμα πολεμικόν, αρτίας συγκροτήσεως και τελείου συγχρονισμού προς τας νεωτέρας πολεμικάς συνθήκας…

…Οι Δωδεκανήσιοι εθελονταί θα είναι εντός ολίγου, πλήρως παρασκευασμένοι και ετοιμοπόλεμοι. Και όταν πλέον θα ευρεθούν εις το ένδοξον πεδίον της μάχης, ο απεριόριστος, σήμερον, ενθουσιασμός των θα μεταβληθή εις πολεμικόν μένος και ορμητικόν χείμαρρον που θα συντρίψη τον μισητόν εχθρόν και δυνάστην…
….αναφέρω την περίπτωσιν ενός νεαρού Δεδεκανησίου ο οποίος προσελθών δια να καταταγή, έλαβε την διαταγήν να παρουσιασθή την επομένην ημέραν,

-Την επομένην; Ανέκραξε με πάθος!..Αδύνατον να περιμένω έστω και ένα λεπτόν. Την στιγμήν αυτήν την περιμένομεν χρόνια και τώρα δεν δέχομαι καθυστερήσεις!..
Ο ιερωμένος ήταν ο εκ Νισύρου αρχιμανδρίτης Αλέξανδρος Γεωργιάδης, εκ των διεκδικητών του θρόνου της Ιεράς Μητροπόλεως Ρόδου…