Η Απολακκιά της Ρόδου

Rodiaki NewsRoom

Ένα μικρό οδοιπορικό στο πανέμορφο χωριό της Νότιας Ρόδου

Γράφει ο Θεόδωρος Παπανδρέου
Επίτιμος σχολικός σύμβουλος

Θα ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς την πορεία της σύγχρονης κοινωνικής ζωής στη χώρα μας, αν οι Έλληνες δεν ξεφύλλιζαν κάπου-κάπου τις ξεθωριασμένες σελίδες του βιβλίου των Αρχαιολογικών μνημείων και των λαϊκών παραδόσεων.

Ίσως, και αυτό δεν είναι υπερβολή, ως λαός να είχαμε σβήσει από την παγκόσμια ιστορία, όπως έγινε με άλλους λαούς, αν η Πατρίδα μας δεν ήταν διάσπαρτη από αρχαιολογικά μνημεία και ιδιαίτερα αν έλειπαν από τα ελληνικά σταυροδρόμια τα πανέμορφα χωριά με τους λιγοστούς ακρίτες της παραδοσιακής νοοτροπίας.

Παρόλη την καλλιέργεια του μεταμορφωμένου μοντερνισμού, που κηρύσσει ότι ο άνθρωπος θα πρέπει να μιμείται καθετί το ξενόφερτο και προφαντό και που χαρακτηρίζει τη στροφή στους παλιούς τρόπους ζωής, ως αναχρονισμό και καθυστέρηση, τα πανέμορφα χωριά μας και οι ανεκτίμητοι λαϊκοί θησαυροί, κατέχουν πάντοτε την πρώτη θέση στα αγαθά της ανθρωπότητας.

Και τούτο διότι οι αρετές αυτές που απευθύνονται στο παγκόσμιο κοινό, δεν επηρεάζονται από τις συμβατικότητες των συνόρων, έγιναν πρότυπα πάνω στα οποία φιλοτέχνησαν τις προοδευτικές τους τάσεις οι σύγχρονοι λαοπλάνοι!

Ένας τέτοιος αρχαιολογικός χώρος, που αποτελεί, θέρετρο αναψυχής και γίνεται αρχαιολογικό σταυροδρόμι τα καλοκαίρια, σε κάθε επισκέπτη, είναι και το πανέμορφο χωριό που ακούει στο όνομα «Απολακκιά»

Η Απολακκιά, ή αλλιώς η πρωτεύουσα των Βαλκανίων, όπως συνήθως ονομάζεται, βρίσκεται στη νοτιοδυτική πλευρά της Ρόδου, απέναντι ακριβώς από τη Χάλκη.

Είναι κτισμένη στην αριστερή όχθη του ποταμού «Σιαννίτη» ή αλλιώς «Απολακκιάτη» ο οποίος τους χειμερινούς μήνες κατεβαίνει πάνοπλος με τα ατίθασα παιδιά του τα αναρίθμητα ρυάκια, παρακάπτοντας τα σπίτια του χωριού, φοβούμενος την Αγία Μαρίνα και συνθηκολογώντας πιο κάτω με τον αιώνιο εχθρό του τον «Ιστριενό» ποταμό προχωρούν αγκαλιασμένοι, αναγκαστικά και χύνονται στο αχόρταγο Καρπάθιο πέλαγος που είναι πάντα χειμώνα-καλοκαίρι θυμωμένο!

Περιστοιχίζεται από τα γραφικά και αιωνόβια βουνά, του Καλλάρη, της Κορκολιάς και των Ταπεζιών και φυσικά από άλλους πολυάριθμους λοφίσκους, που κάποτε ήταν κατάφυτοι, χαρίζοντας στο χωριό μια πολύχρωμη και καταπράσινη φορεσιά.

Τα πολύχρωμα σπιτάκια, σε συνδυασμό με τα σύγχρονα μοντέρνα κτίσματα, αγκαλιασμένα με ξινόδεντρα και αρκετά καλλωπιστικά δεντράκια και η φιδίσια φορεσιά των δυο χειμάρρων, κάνουν το χωριό να φαίνεται από ψηλά, σαν μια άγρια μαργαρίτα με μπερδεμένους μίσχους και μισοκαμένα πέταλα.

Η Απολακκιά, τα τελευταία χρόνια ανήκε στο συγκρότημα χωριών με την ονομασία «Νότια Ρόδος», που την αποτελούσαν τα χωριά, η Αρνίθα με τα πανύψηλα δέντρα και το κρύο της νερό. Η Ίστριος, η Προφύλια και η Μεσαναγρός με την πανοραμική τους θέα, η Κατταβιά με τις ευρύχωρες πεδιάδες, το Γεννάδι και το Ασκληπειό, με τις πεντακάθαρες θάλασσές τους, και το Βάτι, όπως και η Απολακκιά, προτίμησε να κρυφτεί ανάμεσα σε καταπράσινες οροσειρές.

Απέναντι προς το δυτικό μέρος, ο/η Μονόλιθος και τα Σιάννα, ορθώνονται ψηλά, σαν ακοίμητοι φρουροί. Οι εξίσου αγνοί και υπέροχοι κάτοικοι των χωριών αυτών, με τους οποίους είτε στα πανηγύρια, είτε σε ανταλλαγές γεωργικών προϊόντων, ερχόντουσαν συχνότατα σε επικοινωνία και επαφή, δημιουργούσαν όλα μαζί μια τέτοια ατμόσφαιρα μέσα στην οποία έσβηναν στερήσεις και πόνοι και άνθιζαν το γέλιο και η χαρά.

Η απόσταση από τη Ρόδο, όταν κανείς έρχεται από το ανατολικό μέρος είναι περίπου ογδόντα (80) χιλιόμετρα. Ενώ όταν έρχεται από το δυτικό μέρος του νησιού είναι περίπου ενενήντα (90) χιλιόμετρα. Απέχει δεκαεπτά (17) χιλιόμετρα από την Κατταβιά, δώδεκα (12) χιλιόμετρα από την Μονόλιθο και τέσσερα (4) χιλιόμετρα από την Αρνίθα.

Για τον ξένο επισκέπτη που για πρώτη φορά έρχεται στο χωριό, θα έχει την ευκαιρία να απολαύσει το ωραίο θέαμα του χωριού, όταν φτάσει στην τοποθεσία «Κούλουρα», ερχόμενος από την πλευρά της Κατταβιάς. Σαν όμως έρχεται από τον Μονόλιθο, θα απολαύσει αυτή τη θέα, όταν πλησιάσει στην τοποθεσία «Ξελορήμη», μετά βέβαια τη στροφή του «Κήππα».

Από τα σημεία αυτά, όπου κάποτε υπήρχε πλούσια βλάστηση με εκατομμύρια πεύκους και κυπαρίσσια, πριν βέβαια η πύρινη λαίλαπα ισοπεδώσει τα πάντα, τα αγρίμια της περιοχής, παρέα με τα ελάφια και τα νυκτόβια πουλιά, τις νύχτες έστηναν το δικό τους παράξενο χορό, ο επισκέπτης θα γοητευθεί, ακόμη και σήμερα όπου όλα είναι καμένα, αντικρίζοντας το αμφιθεατρικό θέαμα του χωριού, που λες και κάποιο μαγικό χέρι, ενός πρωτομάστορα το τοποθέτησε σε αυτή τη σπάνια τοποθεσία!

Εκεί που ο ήλιος έρχεται το πρωί να καλημερίσει το χωριό, υψώνεται το μεγαλόπρεπο καμπαναριό της πολιούχου «Αγίας Μαρίνας», που στέκει εκεί, ακοίμητος φρουρός σε πείσμα της λησμονιάς και του χρόνου!

Τα πεντακάθαρα σπιτάκια μπορούν να χωριστούν, αρχιτεκτονικά σε τρεις κατηγορίες. Τα παλιά, αλλά ανύπαρκτα, σχεδόν σήμερα, Απολακκιάτικα σπίτια τα λεγόμενα «Καμαρικά», τα νεότερα μεταπολεμικά με κεραμίδια και δωμάτια, περισσότερα του ενός και φυσικά τα σύγχρονα μοντέρνα σπιτάκια με όλες τις προδιαγραφές της εξέλιξης.

Έχει αρκετές, μικρές και μεγάλες πλατείες με ευρύχωρα πεντακάθαρα δρομάκια, που λάμπουν από τάξη και ομορφιά. Εκείνο που εντυπωσιάζει και μεταφέρει τον επισκέπτη σε κοσμοπολίτικους μαγευτικούς τόπους, είναι η θαυμάσια, η ξεχωριστή και μοναδική στα άλλα χωριά, κεντρική πλατεία, η λεγομένη στο χωριό «Η Βρύση».

Εδώ που κάποτε το βιολί, το μαντολίνο, το σαντούρι, το κλαρίνο και το ακορντεόν, συγκινούσαν και ράγιζαν τις καρδιές των χωρικών στα πανηγύρια και στις εκδηλώσεις, όπου το γέλιο, η χαρά και τα ειλικρινή συναισθήματα κρατούσαν σφιχτά τα χέρια των χορευτών, από τον «κουστιέρο», τον πρώτο στη σειρά χορευτή, μέχρι και τον τελευταίο του κύκλου του χορού, εδώ που το ούζο και το μελεκούνι έκαναν τους καθημερινούς, σε ξύλινες καρέκλες, θεατές και χορευτές, να μπερδεύουν τη νύχτα με την ημέρα, σήμερα υπάρχουν μοντέρνα καταστήματα και οικοδομήματα, με ηλεκτροδοτούμενες κολώνες, που σε υποχρεώνουν οι συνθήκες της μοντέρνας ζωής να απολαμβάνεις ετσιθελικά την παθητική ευτυχία του καθισιού, μέσα στο βασίλειο της παγωμένης σιωπής της μοντέρνας κοινωνίας! Δυστυχώς ή ευτυχώς έτσι είναι ,αγαπητέ μου αναγνώστη! Το ποτάμι της παραδοσιακής ζωής, δε γυρίζει πια πίσω!

Οι κήποι λοιπόν με τα ξινόδεντρα, τα καλλωπιστικά δεντράκια στους δρόμους και τις πλατειούλες τα ανθοστόλιστα παρτέρια, οι αιωνόβιες ακακίες στη Βρύση, οι σύγχρονες ταβέρνες και τα εστιατόρια γύρω-γύρω, το κλασικό κτίσμα του σχολείου, που χρησιμοποιούνταν κατά καιρούς για διάφορες ανάγκες, κυρίως διοικητικές και προ πάντων ο φαντασμαγορικός φωτισμός στα επίσημα γιορταστικά βράδια, έδιναν και δίνουν στον επισκέπτη Έλληνα και ξένο, την ψευδαίσθηση πως βρίσκεται σε κοσμοπολίτικούς μαγευτικούς τόπους ή στο κέντρο κάποιας μεγαλούπολης, που αξίζει τον κόπο να την επισκεφθεί κανείς.

Tα σπουδαιότερα κτίσματα του χωριού είναι η πανάρχαια εκκλησία της Αγίας Μαρίνας το τσιμεντόκτιστο οίκημα του σχολείου, Ιταλικής κατασκευής, όπου στα χρόνια της Ιταλοκρατίας αποτελούσε το διοικητήριο όλης της Νότιας Ρόδου, (γι’ αυτό πιθανόν να ονομάστηκε, πρωτεύουσα των Βαλακανίων), το κοινοτικό κατάστημα με τον πάντα φιλόξενο του ξενώνα και όλα τα σύγχρονα κεντράκια, στα οποία οι κάτοικοι και οι ξένοι επισκέπτες, ψυχαγωγούνται τους καλοκαιρινούς μήνες καθημερινά.

Οι κλιματολογικές συνθήκες, είναι σχεδόν άριστες, εκτός από τη λίγη μεσημεριανή ζέστη του καλοκαιριού, που γρήγορα όμως παραχωρεί τη θέση της στο ψυχρό θαλασσινό αεράκι του «Ανεμόμυλου», το βραδάκι οπότε χρειάζεται κάποια ζακέτα ή σακάκι μόλις σουρουπώσει.

Η διαμονή στο χωριό είναι ευχάριστη και πλούσια σε εντυπώσεις, διότι τέτοια καθαριότητα, εξωτική ομορφιά, φιλοξενία και καλοσύνη των κατοίκων του, ξαφνιάζουν τον επισκέπτη, χαρίζοντάς του περισσότερα απ’ όσα του υπόσχεται η φήμη του. Θα μπορύσαμε άνετα να χαρακτηρίσουμε την Απολακκιά ως μια αναδυόμενη Αφροδίτη, της στεριάς.

1. Ψυχολογία των κατοίκων
O Aπολακκιάτης ανήκει στον τύπο εκείνον του ανθρώπου που δύσκολα μπορείς να τον χαρακτηρίσεις με λίγο χρόνο συντροφιάς. Εύκολα διακρίνει κανείς το αγέρωχο ύφος της Δωρικής φυλής στο βάδισμα και γενικά στην όλη συμπεριφορά, γεγονός που κάνει τον Απολακκιάτη να ξεχωρίζει από τους άλλους κατοίκους του νησιού.

Διακρίνεται εύκολα για τον τοπικισμό του και αλίμονο στον ξένο, οποιοσδήποτε και να είναι αυτός, που θα τολμήσει να θίξει, τα Απολακκιάτικα συμφέροντα και το γόητρο του χωριού ή ακόμη όταν προσπαθήσει να αφαιρέσει μέρος από τα δικαιώματά του. Αυτό εύκολα διαπιστώνεται ακόμη και σε ποδοσφαιρικές συναντήσεις, στα πανηγύρια, στις διεθνείς συμμετοχές και γενικά σε καθετί το οποίο έχει σχέση με την προβολή και τη δικαίωση του χωριού του.

Χαρακτηρίζεται για τη μεγάλη φιλοτιμία και γενναιοδωρία του, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για κοινωφελή έργα, όπως για το Σχολείο, την Εκκλησία, την αλληλοβοήθεια κ.λπ. ή κυρίως για την παροχή οικονομικής βοήθειας, σε κάποιον που αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας και επιβίωσης. Για τον λόγο αυτό τα μεγαλύτερα και σπουδαιότερα κοινωφελή κτίσματα του χωριού είναι αποτέλεσμα συλλογικής εργασίας όλων των κατοίκων, η δωρεά φιλότιμων κι ευγενών συγχωριανών.

Ο Απολακκιάτης είναι πολυλογάς και πολύξερος διαθέτοντας τρομερά ηγετικά προσόντα με αποτέλεσμα να καταλαμβάνει πάντοτε ηγετικές θέσεις στις συλλογικές του συναλλαγές και συμμετοχές. Είναι παθητικά τοπικιστής και διακρίνεται από τα άλλα χωριά για την πρωτοφανή φιλοξενία του κι ακόμα περισσότερο για τη βοήθεια και περίθαλψη οποιουδήποτε ξένου ξωμείνει στο χωριό, επιβεβαιώνοντας τη φήμη ότι ο «Ξένιος Δίας» διαχείμαζε συχνά στον λόφο του Καλλάρη!

Μεγάλη επίσης ικανότητα έχει στο να κατορθώνει να διακρίνει τις αρετές και τα ελαττώματα κάποιου ξένου, ο οποίος έρχεται για να κατοικήσει στο χωριό. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι αν ο ξένος δείξει καλή και σωστή συμπεριφορά, σίγουρα περιβάλλεται από ειλικρινή αγάπη κι εκτίμηση, μέχρι σημείου που να αισθάνεται πιο άνετα και από αυτήν ακόμη την ιδιαίτερή του πατρίδα.

Το αντίθετο όμως θα γίνει αν ο ξένος είναι πονηρός, ανειλικρινής και υστερόβουλος, γι’ αυτό είναι καλύτερα να μετοικήσει, γιατί θα περάσει ζωή μαρτυρική. Στις συζητήσεις του που αναφέρονται σε διάφορα θέματα, ακόμη κι επιστημονικά της σύγχρονης τεχνολογίας, είναι πειστικός σε μεγάλο βαθμό, ώστε να κατορθώνει να πείθει οποιονδήποτε συνομιλητή κυρίως με τη φιλαλήθεια, την ντομπροσύνη του και την εμπειρία του.

Έχει έντονο σε μεγάλο βαθμό το θρησκευτικό συναίσθημα, εκκλησιάζεται συχνά και ιδιαίτερα κατά τις μεγάλες γιορτές της Χριστιανοσύνης. Ο Απολακκιάτης όπου και αν βρεθεί τις Άγιες ημέρες των Χριστουγέννων, του Πάσχα και προπάντων της Αγίας Μαρίνας, προσπαθεί με κάθε τρόπο, κάνοντας τα αδύνατα δυνατά, όπως συνηθίζουν να λένε, να βρεθεί στο χωριό για να γιορτάζει σωστά, γιατί λέει «Μόνο στο χωρίο μυρίζουν οι Άγιες μέρες»! Μάλιστα το έχει σε κακό να απουσιάσει από τις εορταστικές εκδηλώσεις, κυρίως της πολυούχου «Αγίας Μαρίνας» και φοβάται για τούτο μην τυχόν και του συμβεί κάποιο κακό!

Είναι από τις περιοχές που εκκλησιάζεται τόσο ο Απολακκιάτης και ιδιαίτερα οι γυναίκες, τιμά με ευλάβεια εκτός τις μεγάλες γιορτές και τις μνήμες των αγίων του χωριού, προσφέροντας τα απαραίτητα θρησκευτικά δώρα στα σκηνώματά τους. Η θρησκεία, η οικογένεια και η πατρίδα ήταν και είναι, μέχρι σήμερα οι τρεις πόλοι έλξης των Απολακκιατών.

Σε αυτόν τον τόπο, όπου οι χωριανοί έχουν τον Θεό ως πρώτο τους μέλημα, όπου το θρησκευτικό συναίσθημα κατέχει την πρωταρχική θέση στη ζωή τους, όπου ο άνθρωπος υπολογίζεται ως το τελειότερο πλάσμα του Δημιουργού και όπου η διδασκαλία του Χριστού και ο λόγος του Ευαγγελίου αποτελούν το καθημερινό μοτίβο ενδιαφέροντος στη ζωή τους, είχα την ευλογία να γεννηθώ κι εγώ! Αξίζει στ’ αλήθεια αυτό το πανέμορφο χωριό να το επισκεφτεί κανείς!!!