Ελλάδα, η Δανία του Νότου (;) (η περίπτωση της «πράσινης» μετάβασης)

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Αγαπητός Ξάνθης
Αρχιτέκτονας

Όταν στο τέλος της πρώτης δεκαετίας του νέου αιώνα που διατρέχουμε είχε επισημανθεί ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να γίνει μια ΔΑΝΙΑ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ, πολλοί το υποτίμησαν και άλλοι το λοιδόρησαν αναφερόμενοι και σε «πράσινα άλογα».

Σήμερα μετά από μια δεκαετία περίπου η κλιματική αλλαγή αλλά και τα περιβαλλοντικά δεινά έρχονται επιτακτικά στον δημόσιο διάλογο τόσο στη χώρα μας τόσο και στη Σύνοδο της Γλασκόβης –CO26 (την 26η κατά σειρά για το ίδιο αντικείμενο) του ΟΗΕ για την κλιματική κρίση. Ο στόχος είναι η κοινή προσπάθεια για τη μείωση των ρύπων όσο είναι απαιτητό από την επιστήμη και όχι από τα πολιτικά συμφέροντα.

Ο ίδιος περίπου με εκείνη του Παρισιού πριν από 6 χρόνια χωρίς βεβαία να διατυπωθεί κάποια σημαντική πρόοδος από τότε. Μάλιστα Κίνα και Ρωσία απουσιάζουν επιδεικτικά και (ευτχώς) οι ΗΠΑ παρουσιάζονται λόγω αλλαγής της κυβερνητικής πολιτικής.

Ο Γ.Γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτιέρες επισημάνει δυναμικά για την περιβαλλοντική υστέρηση του παλιού αναπτυξιακού μοντέλου καύσης άνθρακα η οποία οδηγεί στη θανατική καταδίκη των οικονομιών των χωρών και του πλανήτη συνάμα. Η απειλή είναι μπροστά μας συνεχίζει και οφείλουμε να μεταφέρουμε τη στήριξη των ορυκτών καυσίμων στις ΑΠΕ και να φορολογούμε λογιστικά τη ρύπανση και όχι τους ανθρώπους.

Μάλιστα ο Πατριάρχης μας, ο κ.κ. Βαρθολομαίος κατά όνομα και «πράσινος Πατριάρχης» από τις αρχές του ’90 μιλούσε για το περιβάλλον και τον άνθρωπο ως δύο σώματι ηνωμένα οντολογικώς, φυσικώς και υπαρξιακώς που συμμετέχουν και κυρίως το δεύτερο εις τη συμπαντική εξέλιξη. Υπογραμμίζει δε συνεχώς σαν σύνθημα ότι «η καταστροφή του περιβάλλοντος είναι αμαρτία».

Η Κίνα, η μεγαλύτερη παραγωγός ρύπων υπόσχεται ότι μέχρι 2060 θα πετύχει την ουδετερότητα από τον άνθρακα. Η Ε.Ε. επιδιώκει την ουδετερότητα αυτή μέχρι το 2050 και μέχρι το 2030 τη μείωση των εκπομπών κατά τουλάχιστον 50%, ενώ οι ΗΠΑ εφαρμόζουν νέες πολιτικές υπέρ της κλιματικής κρίση υπό την ηγεσία του νέου Πρόεδρου Μπάιντεν.

Είναι δεδομένο ότι ΗΠΑ, Ινδία και Ε.Ε. εκπέμπουν το 60% των ρύπων του πλανήτη. Η Ε.Ε. και οι ΗΠΑ που ευθύνονται ιστορικά για τους περισσότερους ρύπους, μειώνουν τώρα τις εκπομπές, ενώ η Κίνα και η Ινδία θα συνεχίσουν να ρυπαίνουν όλο και περισσότερο έως το 2030.

Η Ελλάδα με την ευάλωτη κλιματολογική κατάσταση αποφασίζει να στρέψει την ενεργειακή της επάρκεια με την απομάκρυνσή της από τον λιγνίτη και εξαγγέλλοντας τον νόμο περί κλιματικής κρίσης, όπως έχουν πραγματοποιήσει άλλες 12 χώρες της Ε.Ε.

Τα τραύματα από τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες είναι ακόμη νωπά και η χώρα μας απαιτεί άμεσα μέτρα πρόληψης αλλά και προστασίας στο κανονιστικό πλαίσιο της Ε.Ε. με πολιτική τόλμη για τη γεφύρωση λόγων και πράξεων.

Η επένδυση στις «πράσινες» πολιτικές στα νησιά αποτελούν κυρίαρχο στοιχείο για τη βιωσιμότητά τους.

Από την Αστυπάλαια έως τη Χάλκη, από την Τήλο έως το μικρότερο νησί με την υποδειγματική ηλεκτροκίνηση των μεταφορών και η ανάγκη διαχείρισης των παραγόμενων προϊόντων κατανάλωσης μέσα από την κυκλική οικονομία καθιστούν τα νησιά ελκυστικότερα και σίγουρα οικολογικά υγιεστέρα στο πεδίο παραβάλλοντος μιας είναι ο ανταγωνιστικός παράγοντας μαζί με τον πολιτισμό.

Ουσιαστικά μιλάμε για την υιοθέτηση προσαρμογών, πολιτικών, δράσεων και ευθυγράμμισης με τους κλιματικούς στόχους τόσο σε εθνικό και διεθνές επίπεδο με την αναφορά της περικοπής χρηματοδότησης δημόσιων έργων που δεν ανακρίνονται στις σύγχρονες πράσινες προκλήσεις.

Οι εξαγγελίες του Πρωθυπουργού της χώρας μας για την απολιγνιτoποίηση μέχρι το 2028, για την επιτακτική χρήση των ΑΠΕ και των «έξυπνων» νησιωτικών εγκαταστάσεων αλλά παράλληλα της «πράσινης» ναυτιλίας μαζί με την προστασία των οικολογικών συστημάτων και σε συνδυασμό με την κεντρική επιλογή της χώρας ως κόμβο διεθνούς εμβέλειας για την «πράσινη» ενέργεια στην Ευρώπη με τις άλλες διασυνοριακές λεωφόρους αποτελεί ένα πακέτο υψηλών πολιτικών επιλογών που θα δοκιμαστεί όμως στην πράξη.

Η δύναμη για τη μεγάλη βιώσιμη στροφή στον τρόπο διαβίωσης περνάει μέσα από την κουλτούρα και την καλλιέργεια στάσεων και θέσεων για το παραγωγικό μοντέλο. Όσο οι πλούσιες χώρες επιμένουν στην υπερκατανάλωση εδώ και τώρα αφήνοντας χάσματα στις τρίτες με στοιχεία κοινωνικής ανισότητας και εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων τόσο οι «ευχές» των Συνόδων περιβάλλοντος θα πέφτουν στο κενό.

Απαιτεί η προσεδάφιση στη μητέρα Γη, με συνεργασία μεταξύ πλουσίων και μη αναπτυγμένων χωρών, με έναν άνθρωπο που εισπράττει την εγγενή αξία του άλλου και σεβόμενος τη Φύση λειτουργεί ως υπηρέτης και όχι ως ηγεμόνας με δεσποτικούς όρους.

Η σύνδεση του παγκόσμιου και του τοπικού είναι στην κατεύθυνση του μοναδιαίου εστιακού φακού δράσης ευθυγραμμίζοντας τις διαδοχικές θέσεις των δύο κατά μήκος της ίδιας διαδρομής, διαφορετικά δεν υπάρχει νόημα διαγενεακής ισότητας και αειφορίας1.

Ήρθε η ώρα οι ισχυροί να εγκαταλείψουν τις μεγαλοστομίες και να σκύψουν με ευλάβεια στα θέματα της κλιματικής αλλαγής. Γιατί, όπως και συμβαίνει και στο πλανητικό θέμα του COVID-19, όπου ο δυτικός κόσμος έχει εμβολιαστεί έστω και με μια δόση στο 70%, ο τρίτος κόσμος παραμένει στο 3%. Και έχοντας υπόψη ότι οι παγκόσμιες απειλές δεν γνωρίζουν χρώμα και φυλή, χώρους και χρόνους είμαστε αναγκασμένοι να αναθεωρήσουμε τις θέσεις μας.

Και όπως έλεγε και η Ράκελ Κάρσον στο πολυδιαβασμένο βιβλίο «Σιωπηρή Άνοιξη», έχουμε δύο δρόμους να διαλέξουμε μπροστά μας: τον γρήγορο, τον επικερδή που οδηγεί στην καταστροφή και τον λιγότερο ταξιδεμένο που μας προσφέρει τη μοναδική ευκαιρία να φτάσουμε σ’ έναν προορισμό που θα μας εξασφαλίσει τη διατήρηση της ζωής πάνω στη Γη μας.

►Από εμάς εξαρτιέται τι θέλουμε, από κανέναν άλλον (It depends on us what we want, on no one else).

1 Βλ. σχετ. Latour, B. «Το νέο κλιματικό καθεστώς». (2019), μτφρ. Α. Μουτάφης, Αθήνα: Πόλις, σ. 77.