Σοφία Μαλιώρα: Το έθιμο με τα πολυσπόρια στα Εισόδια της Θεοτόκου

Rodiaki NewsRoom

Της
Σοφίας Μαλιώρα
Δασκάλας Αγγλικών Α’ βάθμιας Εκπαίδευσης

21Η Νοεμβρίου η χθεσινή και η Εκκλησία μας γιόρτασε τα Εισόδεια της Θεοτόκου.

Προτού γίνει αναφορά στο έθιμο, ας κάνουμε μια θρησκευτική αναδρομή.

Πατέρας της Παναγίας ήταν ο Ιωακείμ και μητέρα της, η Άννα. Ένα βιβλικό ζευγάρι πιστό στο Θεό. Ήταν αμφότεροι άνθρωποι καλόγνωμοι και ειρηνικοί, και η κοινή τους ζωή κυλούσε αρμονικά και ήρεμα.

Ωστόσο, μια μελαγχολία βάραινε τις ψυχές τους. Και στων δυο τις καρδιές φώλιαζε η ίδια λαχτάρα. Να γίνουν γονείς, να αποκτήσουν έστω κι ένα παιδί!

Η Άννα, με τις θερμές προσευχές της που καθημερινά έστελνε στο Θεό της είχε τάξει να προσφέρει, να αφιερώσει το παιδί που θα της χάριζε ο Κύριος στην υπηρεσία τη δική του.

Είχε διαβάσει πως η Άννα, η γυναίκα του Ελκανά, είχε αποκτήσει κι εκείνη τον ίδιο καημό να αποκτήσει ένα παιδί και ο Κύριος εισακούγοντας τις προσευχές της τής χάρισε ένα αγοράκι.

Αυτά σκεφτόταν η Άννα με την μεγάλη πίστη της στο Θεό και δεν έπαυε στιγμή να προσεύχεται και να ελπίζει. Κι ενώ τα χρόνια κυλούσαν, αφήνοντας το αποτύπωμά τους πάνω στην μεσήλικη Άννα, εκείνη δεν έπαψε στιγμή από το να προσεύχεται θερμά και να προσμένει το θαύμα.

Και να, το πλήρωμα του χρόνου φθάνει σε μια εποχή που οι ανθρώπινες ελπίδες είχαν σβήσει. Και τότε, στις 8 Σεπτεμβρίου, η Άννα γέννησε τη μονάκριβη θυγατέρα της, τη μικρή Μαρία, την εκλεκτή του Θεού, όταν το κεφάλι της ήταν άσπρο από τα γηρατειά.

Χαρά γέμισε το σπιτικό και τις ψυχές του πιστού ζευγαριού. Στη δύση της ζωή τους, ανέτειλε και για αυτούς ο ήλιος της χαράς.

Εν τούτοις, δεν ξέχασαν το τάμα τους και όταν η μικρή Μαρία έγινε 3 ετών οδηγήθηκε στο ναό, ντυμένη στα άσπρα, ανάμεσα στους γονείς της, να προχωρεί χαρούμενη στην αφιέρωση, σαν να μαντεύει τον ευλογημένο προορισμό της.

Εκεί την υποδέχθηκε ο Αρχιερέας Ζαχαρίας, οδηγώντας τη στον Ιερό του Ναού, στα Άγια των Αγίων. Δώδεκα χρόνια έμεινε η Παναγία μας στο Ναό.

Τη συγκεκριμένη ημέρα, σε πολλές περιοχές της Ελλάδος φτιάχνονται τα πολυσπόρια. Πρόκειται για ένα έθιμο, όπου τα αγροτικά νοικοκυριά κάνουν μια προσφορά στη γη, ακριβώς αυτή την εποχή που είναι ταυτισμένη με τη σπορά.

Είναι η συνέχεια ενός αρχαιοτάτου εθίμου που ονομαζόταν πανσπερπία, δηλαδή όλοι οι σπόροι, με άλλα λόγια πολυσπόρια.

Την ημέρα αυτή σε πολλές περιοχές της χώρας μας, όπως τη Θεσσαλία, τη Θράκη και την Ήπειρο, έβραζαν τα «πολυσπόρια» ή «μπόλια» ή «μπουρμπουρέλια». Έβραζαν σιτάρι στο οποίο πρόσθεταν ζάχαρη, σταφίδες και ξηρούς καρπούς, πανηγυρικά κόλλυβα, που τα μοίραζαν στον κόσμο.

Τα πολυσπόρια είναι βρασμένα δημητριακά ανακατεμένα με όσπρια, μια πανσπερμία από σιτάρι, κριθάρι, καλαμπόκι, κουκιά, ρεβίθια, φασόλια και φακές.

Την παραμονή της γιορτής τα πήγαιναν στην εκκλησία για να ευλογηθούν. Μετά την ευλογία της Παναγίας, ένα μικρό μέρος από τα όσπρια αυτά βράζονταν μαζί στην κατσαρόλα και αποτελούσαν το φαγητό εκείνης της ημέρας, ενώ την υπόλοιπη ποσότητα την έσπερναν οι γεωργοί στα χωράφια τους.

Αν γυρίσουμε το βλέμμα μας πίσω από αυτή τη γραμμή και αναζητήσουμε τη συμβολική διάσταση της «μισοσπορίτισσας», πέρα από την καθαρά θρησκευτική της διάσταση, θα ανακαλύψουμε ότι η γιορτή τοποθετείται στα μέσα περίπου της γεωργικής περιόδου, όταν οι πρώτοι καρποί-σημάδια για τη σοδειά έχουν αρχίσει να φαίνονται.

Ο γεωργός από την πλευρά του εκφράζει την ευγνωμοσύνη του για όσα μέχρι τότε του έχει δώσει η μάνα γη και την ελπίδα ότι οι καρποί που κρύβει μέσα της θα επαρκέσουν για το υπόλοιπο του χρόνου.

«Μισό ‘φαγα, μισό ‘σπειρα, μισό ‘χω να περάσω» είναι το λαϊκό σύνθημα της γιορτής.