Τριάντα χρόνια από το τριπλό τρομοκρατικό χτύπημα στην «καρδιά» της Ρόδου

Μιχάλης Μαστής

Καρέ καρέ οι δραματικές ώρες και πώς το νησί μας άντεξε των ασύμμετρων ενεργειών

Το ημερολόγιο έδειχνε 10 Ιουλίου 1994 κι η Ρόδος είχε μπει στη διαδικασία κορύφωσης της τουριστικής κίνησης, με τα ξενοδοχεία, τις παραλίες, τα κέντρα διασκέδασης σε κάθε γωνιά του νησιού να σφύζουν από κίνηση.

Ήταν Κυριακή μεσημέρι και κανείς δεν περίμενε, ούτε στον χειρότερο εφιάλτη, αυτό που εξελίχθηκε τόσο ραγδαία και τόσο βίαια μέσα σε 48 ώρες!

Στις 10 και 11 Ιουλίου 1994, τη Ρόδο συγκλόνισαν τρία απανωτά τρομοκρατικά χτυπήματα που είχαν σημειωθεί με αριστοτεχνικό τρόπο στην «καρδιά» του τουριστικού μας οικοδομήματος:

Το πρώτο, έξω από το ξενοδοχειακό συγκρότημα Grand Hotel, το δεύτερο δίπλα στο Έλλη και το τρίτο (μία μέρα αργότερα) στην κεντρική παραλία της Λίνδου μέσα σε μεταλλικό κάδο και σε απόσταση αναπνοής από χιλιάδες λουόμενους. Από τις τρεις αυτές εκρήξεις, που έγιναν μέσα σε μια χρονική περίοδο που η Ρόδος «βούλιαζε» από τουρισμό, ήταν θαύμα που δεν θρηνήσαμε θύματα.

Διότι, ο τρόπος, η μεθοδολογία, τα σημεία που επιλέχθηκαν, ήθελαν θύματα. Ο όλος σχεδιασμός παρέπεμπε σε αποστολή που στόχο είχε να προκαλέσει ένα χάος. Αντίστοιχο με εκείνο που είχαν δεχθεί τα τουριστικά παράλια της Τουρκίας λίγους μήνες νωρίτερα, το οποίο βύθισε τον τουρισμό και την οικονομία στα τάρταρα. Στη Ρόδο όμως, οι τρομοκράτες δεν τα κατάφεραν.

Πού έγιναν τα χτυπήματα
Οι τρομοκράτες, με επαγγελματικό τρόπο, παριστάνοντας τους τουρίστες, λειτούργησαν με οργανωμένο σχέδιο. Επέλεξαν τρεις κάδους σκουπιδιών σε τρία πολυσύχναστα σημεία:

Το πρώτο έξω ακριβώς από το ξενοδοχειακό συγκρότημα Grand Hotel, το δεύτερο δίπλα στο Έλλη και το τρίτο στην παραλία της Λίνδου.

Στην πρώτη περίπτωση, το ωστικό κύμα που προκλήθηκε έξω από το ξενοδοχείο Grand Hotel, παρέσυρε και προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε διερχόμενο ταξί της Ρόδου, που οδηγούσε ο Γ. Παπάζογλου. Ευτυχώς, δεν τραυματίστηκε κανείς. Το κομμάτι της πόλεως έκλεισε και αμέσως ξεκίνησαν έρευνες χωρίς δυστυχώς να εντοπιστούν οι δράστες.

Πανομοιότυπο ήταν και το δεύτερο χτύπημα που ακολούθησε: Έξω από το Έλλη, με υλικό που είχαν τοποθετήσει και είχαν πυροδοτήσει πιθανότατα με τηλεχειρισμό. Ευτυχώς και εκεί η τύχη ήταν με το μέρος μας κι έτσι οι ζημιές που προκλήθηκαν ήταν υλικές και περιορίστηκαν σε αυτοκίνητα που ήταν σταθμευμένα στη γύρω περιοχή.

Το τρίτο χτύπημα, έγινε 24 ώρες μετά και οι τρομοκράτες επέλεξαν τη Λίνδο, η οποία εκείνη την εποχή, όπως και κάθε χρόνο βουλιάζει από τουρισμό. Τοποθέτησαν την εκρηκτική ύλη μέσα σε κάδο σκουπιδιών. Μεταλλικό μάλιστα, ευελπιστώντας έτσι ότι από τα θραύσματά του, θα είχαμε θύματα.

Από την ισχυρότατη έκρηξη που συγκλόνισε ολόκληρη την περιοχή, τραυματίστηκαν δύο άτομα, ευτυχώς όχι σοβαρά, που βρίσκονταν στη φονική ακτίνα των θραυσμάτων: Ο Παρασκευάς Μανδάνης, 35 ετών τότε, που εκείνη την ώρα έφευγε από την παραλία με τη σύζυγο και το παιδί του και ο οποίος μεταφέρθηκε στην Αθήνα με ελικόπτερο του ΕΚΑΒ καθώς είχε υποστεί τραύμα στο γόνατο, και λιγότερο σοβαρά τραυματίστηκε ένας Ιταλός τουρίστας. Τα αυτοκίνητα που ήταν σταθμευμένα δίπλα στον κάδο, λειτούργησαν ως «ασπίδες». Και έσωσαν ζωές.

Ακολούθησε πανικός και τραυματισμοί
Το υλικό που είχε χρησιμοποιηθεί για τους εκρηκτικούς μηχανισμούς στις 10 και 11 Ιουλίου 1994, όπως προέκυψε από τα στοιχεία που συγκέντρωσαν τα επόμενα 24ωρα τα στελέχη των διωκτικών Αρχών της περιοχής μας και η Αντιτρομοκρατική Μονάδα που έφθασε στη Ρόδο, αντιστοιχούσε σε νέο υλικό τύπου C4 (ζελατίνη), το οποίο χρησιμοποιούνταν από στρατιωτικές κυρίως δυνάμεις.

Δημήτρης Τζανετάκος, (αστυνομικός διευθυντής) Παύλος Ρούμπης και Γιάννης Γεωργακόπουλος (αστυνομικοί υποδιευθυντές) Σπύρος Κόκκαλης (διοικητής Ασφάλειας Ρόδου) Δρόσος Μπουγούδης (υποδιοικητής), Ναπολέων Βλάσσης και Δημήτρης Λερογιάνης στην υποδιεύθυνση Ασφάλειας Ρόδου, ήταν ορισμένοι από τους αξιωματικούς που έζησαν τότε τις περιπτώσεις αυτές λεπτό προς λεπτό.

Οι έρευνες της Ασφάλειας Ρόδου και της Αστυνομικής Αρχής Γενικότερα, είχαν παγώσει ακαριαία την ημέρα των πρώτων εκρήξεων, όταν στη Ρόδο είχε έρθει κλιμάκιο της Αντιτρομοκρατικής και της ΕΥΠ που ανέλαβαν εξ ολοκλήρου την υπόθεση.

Η κινητοποίηση που έγινε στη Ρόδο εκείνη την εποχή, ήταν άνευ προηγουμένου. Μέχρι και σκοπιές μέσα στα δάση είχαν στηθεί από ομάδες αστυνομικών και στρατού. Οι δράστες πάντως, παρέμειναν ασύλληπτοι.

Η έρευνα της «Ροδιακής» έδειξε, ότι είχαν γίνει συλλήψεις και προσαγωγές το πρώτο βράδυ των εκρήξεων. Οι συλλήψεις αυτές αφορούσαν τουρίστες που είχαν έρθει στη Ρόδο μέσω Λονδίνου για διακοπές και διέμεναν σε ξενοδοχείο της Λάρδου.

Είχαν αγγλικό αλλά και τουρκικό διαβατήριο. Τα στοιχεία ήταν ανεπαρκή και δεν οδήγησαν πουθενά. Κανένας δεν θα μπορούσε να εντοπίσει μέσα σε 100.000 τουρίστες που εκείνο το τετραήμερο ήταν στη Ρόδο, ποιο ήταν το χέρι εκείνο που τοποθέτησε, όπλισε και πυροδότησε τους εκρηκτικούς αυτούς μηχανισμούς.

Υπήρξε προειδοποιητικό τηλεφώνημα σε αγγλική εφημερίδα;
Σε συνέντευξη που είχε παραχωρήσει στα μέσα ενημέρωσης της περιοχής μας λίγες ώρες αργότερα, ο τότε Νομάρχης Δωδεκανήσου, κος Γιάννης Παρασκευάς, είχε υποστηρίξει ότι από την ενημέρωση που έλαβε, είχε προηγηθεί τηλεφώνημα σε αγγλική εφημερίδα, σύμφωνα με το οποίο επρόκειτο να εκραγεί βόμβα στη Λίνδο. Μάλιστα η προειδοποίηση συνέπιπτε με τον χρόνο που έγινε η έκρηξη. Αρχικά είχε δοθεί η πληροφορία για τις 5:50 μ.μ. ενώ η έκρηξη έγινε στις 5:40 μ.μ.

Το κακό δεν σταμάτησε εκεί
Των εκρήξεων αυτών, που έθεσαν σε ετοιμότητα εμπόλεμης κατάστασης όλες τις αρμόδιες Αρχές της χώρας, ακολούθησε δύο μέρες μετά μεγάλη πυρκαγιά στο κέντρο του νησιού της Ρόδου.

Σύμφωνα με το αναλυτικό ρεπορτάζ της «Ροδιακής», η φωτιά αυτή ξέσπασε δύο ακριβώς 24ωρα (13 Ιουλίου 1994) μετά τις εκρήξεις που συγκλόνισαν ολόκληρο το νησί, σε δασική περιοχή ανάμεσα σε Ψίνθο και Αρχίπολη (περιοχή Στεφανιές).

Το αξιοπερίεργο της όλης υπόθεσης, είναι ότι η φωτιά επεκτάθηκε σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα σε μέτωπο 2,5 περίπου χιλιομέτρων. Ξεκίνησε την ώρα που είχε αρχίσει να σκοτεινιάζει και στη γύρω περιοχή, βρισκόταν μεγάλος αριθμός στρατοπέδων μονάδων των ΤΕΑ.

Στη Ρόδο, για πρώτη ίσως φορά στη νεότερη ιστορία της, είχε εγκατασταθεί «λόχος» από επίλεκτα στελέχη της Αντιτρομοκρατικής Υπηρεσίας και της τότε Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, επιδιώκοντας να συγκεντρώσουν στοιχεία που θα έδειχναν τον δρόμο για τους δράστες.

Τα στοιχεία συγκεντρώθηκαν, αποτέλεσαν αποχρώσες ενδείξεις, αλλά επειδή δεν υπήρξαν συλλήψεις (ύποπτοι προσήχθησαν και εξετάστηκαν) το θέμα παρέμεινε στα... ανεξιχνίαστα.

Ένα από τα βασικά στοιχεία της εποχής, που φανερώνει ίσως για ποιους λόγους έγιναν αυτά τα χτυπήματα, ήταν το γεγονός ότι μόλις ένα μήνα νωρίτερα, τα τουριστικά θέρετρα της Τουρκίας είχαν αδειάσει από τουρίστες και είχαν ακυρωθεί όλες οι προγραμματισμένες αφίξεις, εξαιτίας των εμπρηστικών και εκρηκτικών μηχανισμών που είχαν εκραγεί από ομάδες Κούρδων σε διάφορες περιοχές της Τουρκίας.

Η κυνική ομολογία Γιλμάζ, η οποία μετά τον σάλο που προκάλεσε, αναδιατυπώθηκε
Δεκαεπτά χρόνια αργότερα, με δήλωσή του, ο πρώην πρωθυπουργός της Τουρκίας, Γιλμάζ, με μια κυνική δήλωσή του, είχε παραδεχθεί δημόσια, ότι πίσω από τις φωτιές της Ρόδου λίγα χρόνια νωρίτερα, βρίσκονταν πράκτορες της χώρας του.
Μετά τον σάλο που προκλήθηκε, ο ίδιος χρειάστηκε εκ των πραγμάτων να αναδιπλωθεί.

Τα «χτυπήματα» αυτά που παραδέχθηκε ότι έγιναν με εντολές του παρακράτους της Τουρκίας, ο πρώην πρωθυπουργός, ο κ. Γιλμάζ (τα οποία όπως διευκρίνισε μάλιστα, χρηματοδοτήθηκαν και μέσω των μυστικών κονδυλίων του υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας επί πρωθυπουργίας Τσιλέρ) δεν αφορούσαν μόνο φωτιές που ξέσπασαν την συγκεκριμένη χρονική περίοδο στα νησιά μας.

Για τον λόγο αυτό μάλιστα, είχε ξεκινήσει έρευνα από τον Εισαγγελέα Εφετών Δωδεκανήσου, βάσει των εντολών που έδωσε ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου ο κ. Ιωάννης Τέντες.

Ο κ. Τέντες είχε ζητήσει από τους προϊστάμενους των Εισαγγελιών Εφετών όλης της χώρας να ανασύρουν από το Αρχείο τους, όσες δικογραφίες είχαν σχηματιστεί για εμπρησμούς δασών κατά άγνωστων δραστών την περίοδο αυτή.

Σύμφωνα με την εισαγγελική παραγγελία, στο πλαίσιο του νέου κύκλου των ερευνών επρόκειτο να αξιολογηθούν οι δηλώσεις του Τούρκου πρώην πρωθυπουργού, προκειμένου να διαπιστωθεί αν μπορούν να οδηγήσουν στην αποκάλυψη των φυσικών και ηθικών αυτουργών των εμπρησμών.

Δύο ημέρες μετά τον σάλο που προκλήθηκε ο ίδιος ο πρώην πρωθυπουργός της Τουρκίας, δήλωσε, ότι παρερμηνεύθηκαν οι δηλώσεις του και ότι οι Έλληνες έκαιγαν τουρκικά δάση.

Όλα αυτά, 30 χρόνια πριν. Τόσο μακριά (χρονικά) μα τόσο κοντά στις σκέψεις όλων όσοι είχαμε βιώσει τον εφιάλτη εκείνων των ημερών. Τις ασύμμετρες απειλές και ενέργειες, κανείς μας δεν πρέπει να ξεχάσει. Γιατί η οχύρωση και η θωράκιση του τόπου μας, είναι υπόθεση όλων μας.