Καρπαθιακοί Σύλλογοι στην Αμερική (Βωλάδα)

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Μανώλης Κασσώτης
στο anamniseis.net

Όπως συνέβη και με άλλους τοπικούς συλλόγους, η ανάγκη για την ανέγερση σχολικού κτηρίου έδωσε την αρχική ώθηση, προκειμένου ν’ αρχίσει η συλλογική δραστηριότητα των Βωλαδιωτών στην Αμερική. Οι Βωλαδιώτες μετανάστες, φεύγοντας από το χωριό τους, δεν μπορούσαν να ξεχάσουν πως η σχολική διδασκαλία γινόταν στον γυναικωνίτη, σ’ ένα δωμάτιο στην αυλή της εκκλησίας της Παναγίας ή σε διάφορα σπίτια.

Όπως και οι άλλοι Καρπάθιοι, οι περισσότεροι Βωλαδιώτες δούλευαν στα ανθρακωρυχεία και είχαν συγκεντρωθεί στις πολιτείες Ohio, Pennsylvania και West Virginia, απ’ όπου άρχισε η πρώτη συλλογική προσπάθεια των Βωλαδιωτών. Σύμφωνα με προφορικές πληροφορίες, ο πρώτος Βωλαδιώτικος Σύλλογος της Αμερικής ιδρύθηκε το 1926 και τον επόμενο χρόνο έκαμε έρανο για την ανέγερση σχολικού κτηρίου. Επίσημα, ο Σύλλογος ιδρύθηκε στις 18 Αυγούστου 1933, στο Steubenville OH, με την ονομασία «Παναγία η Πλαγιά».

Αργότερα, το 1935, ο Σύλλογος μετονομάστηκε σε «Άγιοι Ανάργυροι» γιατί υπήρχε σύλλογος Μεσοχωριτών με την ονομασία της Παναγίας που γιορτάζει την ίδια μέρα. Το 1940, ο Σύλλογος αναγνωρίστηκε από την πολιτεία της West Virginia, με το όνομα “Saint Anargiros Progressive Educational Association of Voladians of Karpathos Island”.

Η έδρα των «Αγίων Ανάργυρων» μεταφερόταν από πόλη σε πόλη μεταξύ Ohio, Pennsylvania και West Virginia ανάλογα με το που κατοικούσαν τα περισσότερα μέλη και οι αξιωματούχοι του Συλλόγου. Η σύνθεση του πρώτου Δ.Σ. είχε ως εξής: πρόεδρος Γεώργιος Οικονόμου, γραμματέας Γεώργιος Βενέτης (Παναγιώτης Χριστοδουλάκης), ταμίες Νικόλαος Μανωλιός και Παναγιώτης Βενέτης (Κωστής Χαλκιάς), εισπράκτορας Εμμανουήλ Παρός, σύμβουλοι Κωστής Χαλκιάς, Αντώνιος Βέργης και Ηλίας Καλαφάτης. Εκτός των ανωτέρω, στην Γ.Σ. παρευρέθηκαν οι Μιχαήλ Μανωλιός, Μηνάς Χρυσοφός και Ηρακλής Βέργης. Για την καλύτερη λειτουργία του Συλλόγου και την επιτυχία του εράνου που θα διενεργείτο, ορίστηκαν επιτροπές στο Charleston, Logan και Νέα Υόρκη.

Σχολείο
Το Δ.Σ. εργάστηκε οργανωμένα και εντατικά. Την πρώτη του μηνός, ο εισπράκτορας έκανε τη «βόλτα» του για να εισπράξει την καθιερωμένη μηνιαία συνδρομή, ένα δολάριο τον μήνα που ισοδυναμούσε με δυόμιση χρυσές λίρες τον χρόνο. Το Δ.Σ. με τις συνδρομές, τις χοροεσπερίδες (η πρώτη χοροεσπερίδα του Συλλόγου έγινε στις 16 Φεβρουαρίου 1935 στο Weirton WV), το λαχειοφόρο και τις εκδρομές (η πρώτη εκδρομή του Συλλόγου έγινε στις 13 Σεπτεμβρίου 1936 στο Harmarville PA) συγκέντρωσε σεβαστό χρηματικό ποσό. Η Γ.Σ διόρισε επιτροπή στην Κάρπαθο από τους: Μηνά Μηναΐδη (γραμματέα), Ιωάννη Β. Μακρή (ταμία) και Μηνά Καραμηνά (εργοδηγό), και μετά από συνεννόηση με το Δ.Σ., η Επιτροπή αγόρασε οικόπεδο, όπου τελικά κτίστηκε το σχολείο.

Παράλληλα, συνεχίστηκε ο έρανος με το ίδιο ενδιαφέρον, και όπου υπήρχαν Βωλαδιώτες, το Δ.Σ. όρισε αντιπροσώπους. Στο Charleston και Logan, τους Παναγιώτη Μανωλιό, Μηνά Κομνηνάκη και Παναγιώτη Χριστοδουλάκη και στη Νέα Υόρκη, τους Μιχαήλ Μακρή και Γεώργιο Αντιμησιάρη. Όταν το 1939 άρχισε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, η επικοινωνία με την Κάρπαθο έγινε δύσκολη και κατόπιν, σταμάτησε τελείως. Ο έρανος όμως συνεχίστηκε.

Αν και τα χρήματα που συγκεντρώθηκαν ήταν αρκετά για να κτιστεί το σχολείο, η Γ.Σ. που συνήλθε στο Logan, στις 16 Δεκεμβρίου 1943, αναβάθμισε τα αρχικά σχέδια του σχολείου και αποφάσισε να συνεχιστεί ο έρανος. Η Ερανική Επιτροπή αποτελούμενη από τους Μηνά Σταυράκη, Νικόλαο Χαλκιά, Βασίλειο Μανωλιό, Ιωάννη Λαγωνικό, Αλέξανδρο Γεωργιάδη, Μηνά Βαρδαούλη, Παναγιώτη Χριστοδουλάκη, Μηνά Χρυσοφό, Νικόλαο Σταυράκη, Μηνά Μηναΐδη, Νικόλαο Κωστή, Γεώργιο Πετροπουλάκη, Μηνά Κούρουγλο, Μιχάλη Μανωλιό, Ιωάννη Βέργη, Μιχάλη Μακρή και Μανώλη Παπαμανώλη εργάστηκε με ενδιαφέρον. Χρειάστηκε να γίνουν αρκετές εξορμήσεις στις Καρπαθιακές παροικίες που έμεναν Βωλαδιώτες, υπήρξαν πολλοί που έδωσαν δυο και τρεις φορές, μέχρι να συγκεντρωθεί το απαιτούμενο ποσό από 100 περίπου Βωλαδιώτες και ορισμένους άλλους Καρπάθιους. Έτσι, μετά την απελευθέρωση, στην αρχή της δεκαετίας του 1950, υπήρχαν τα χρήματα για να κτιστεί το σημερινό σχολείο της Βωλάδας. Στις 12 Απριλίου 1952, ο Σύλλογος έστειλε στη Σχολική Επιτροπή $14.000.

Νέα Υόρκη και Νέα Ιερσέη
Στη δεκαετία του 1950, για οικονομικούς λόγους, πολλοί Καρπάθιοι, μεταξύ των οποίων και Βωλαδιώτες, μετακόμισαν από τις ανθρακοφόρες περιοχές του Ohio, Pennsylvania και West Virginia στις μεγάλες πόλεις και ιδιαίτερα στη Νέα Υόρκη, όπου συγκεντρώθηκαν οι περισσότεροι Βωλαδιώτες και μετέφεραν την έδρα των «Αγίων Αναργύρων» το 1956.
Αργότερα, στη δεκαετία 1965-75, με την ομαδική μετανάστευση των Καρπαθίων στην Αμερική, δημιουργήθηκε στο New Jersey, η μεγαλύτερη Βωλαδιώτικη παροικία στην Αμερική. Εκεί, το 1960, κατέληξε η έδρα των «Αγίων Αναργύρων», όπου βρήκε πρόσφορο έδαφος για να δράσει και να μεγαλουργήσει.

Εκτός από την αριθμητική τους υπεροχή, οι Βωλαδιώτες του New Jersey διακρίθηκαν για την επίδοσή τους στις επιχειρήσεις των εστιατορίων. Η οικονομική ευρωστία των Βωλαδιωτών σε συνδυασμό με τη γνωστή τους γαλαντομιά, έδωσε την ευκαιρία στους «Αγίους Αναργύρους» να αυξήσουν τα έσοδα και τις συλλογικές τους δραστηριότητες.

Αργότερα, ιδρύθηκε γυναικεία στοά με την ονομασία «Παναγία η Πλαγιά», που έδρασε για αρκετά χρόνια. Η σύνθεση του πρώτου Δ.Σ. είχε ως εξής: πρόεδρος Μαρία Πελεχρίνη, αντιπρόεδρος Κοκόνα Χαλκιά, γραμματέας Καλλιόπη Βενέτη, ταμίας Ρίνα Λιτού, μέλη Ευαγγελία Χρυσαφίνη, Παρασκευή Κασσιώτη, Ζωή Σακελλάρη. Αργότερα, η «Παναγία η Πλαγιά» ενώθηκε με τους «Άγιους Ανάργυρους», όπου το 2009, η Φανή Χρυσού εξελέγη η πρώτη γυναίκα πρόεδρος.

Τα έργα συνεχίζονται
Μετά την αποπεράτωση του Σχολείου, οι «Άγιοι Ανάργυροι» συνέχισαν τη φιλανθρωπική τους δράση με έργα κοινής ωφέλειας στη Βωλάδα: ποδοσφαιρικό γήπεδο, νεκροταφείο, μεταφορά νερού από την πηγή του Αγίου Νικολάου, κατασκευή υδραγωγείου, δικτύου ύδρευσης και υπονόμων, διάνοιξη δρόμων στη Λάστο, στην Κυρά Παναγιά και στον Άγιο Σάββα στο Κούρι, κατασκευή μεγάρου στον Αρχιστράτηγο στη Λάστο και εξωραϊστικά έργα στην Κυρά Παναγιά. Από την ίδρυσή του, ο Σύλλογος διέθεσε περισσότερα από $640.000, σημερινής αξίας εκατομμυρίων δολαρίων για διάφορα έργα στη Βωλάδα και στην Αμερική.

Από την αρχή, ο Σύλλογος, σε συνεργασία με άλλους Καρπαθιακούς και Δωδεκανησιακούς συλλόγους, έδειξε ενδιαφέρον για την απελευθέρωση και την ενσωμάτωση των νησιών μας με την Ελλάδα και στις 24 Οκτωβρίου 1943, συμμετέσχε στο Πανδωδεκανησιακό Συνέδριο της Νέας Υόρκης. Ανάλογο ενδιαφέρον έδειξε και μετά την απόβαση των Τούρκων στην Κύπρο το 1974, υποστηρίζοντας τους φιλέλληνες πολιτικούς του New Jersey. Οι «Άγιοι Ανάργυροι» υπήρξαν από τα ιδρυτικά μέλη της Καρπαθιακής Ομοσπονδίας και αργότερα πρόσφερε $10.000 και έγινε μέλος του Παγκαρπαθιακού Ιδρύματος, όπου η προσφορά για το «Καρπάθικο Σπίτι» έφτασε σε $18,500. Μεταξύ των άλλων, ο Σύλλογος εξέδωσε ιστορικά λεύκωμα για τα 50 και 75 του χρόνια από της ιδρύσεώς του, και πρόσφατα για τα 90.

Μεταξύ των προέδρων που υπηρέτησαν πρόεδροι των «Αγίων Αναργύρων» και με πλούσια Παν-Καρπαθιακή συλλογική δράση συγκαταλέγονται οι Νικόλαος Λαδής, Γιώργος Μανωλιός, Γιάννης Σακελλάρης και Ανδρέας Διάκος, οι οποίοι υπηρέτησαν ως πρόεδροι της Καρπαθιακής Ομοσπονδίας ή και του Παν-Καρπαθιακού Ιδρύματος.

Προσκύνημα
Στις 8 Φεβρουαρίου 1998, οι «Άγιοι Ανάργυροι» οργάνωσαν εκδρομή στο Steubenville OH για να τιμήσουν τα αείμνηστα μέλη του και τον τόπο που «γεννήθηκε» ο Σύλλογος. Με την ευκαιρία, έγινε επίσκεψη στα νεκροταφεία της περιοχής που βρίσκονται στο Ohio, West Virginia και Pennsylvania για να προσκυνήσουν και να αποθέσουν λουλούδια στους τάφους των πρωτοπόρων Βωλαδιωτών μεταναστών και ιδρυτών του Συλλόγου.
Στις 23 Μαΐου 1999, οι «Άγιοι Ανάργυροι» ίδρυσαν την πολιτιστική επιτροπή «Ξαστεριά», με σκοπό την αναβάθμιση των πολιτιστικών δραστηριοτήτων του Συλλόγου, με διαλέξεις και επισκέψεις σε ιστορικούς τόπους και άλλα αξιοθέατα της Αμερικής. Μεταξύ των άλλων επισκέφθηκαν την Αμερικανική πρωτεύουσα, Βαλτιμόρη, Βοστώνη, Las Vegas, τους καταρράκτες του Νιαγάρα και το Hoover Dam.

«Απόλλων»
Το 1979, μέσα από τους «Αγίους Αναργύρους» γεννήθηκε ο αθλητικός σύλλογος «Απόλλων», με στόχο την καλλιέργεια αθλητικού πνεύματος μεταξύ των νέων. Ο «Απόλλων» συνεργάζεται και συμπληρώνει το έργο των «Αγίων Αναργύρων». Τον πρώτο χρόνο συμμετέσχε στο τοπικό πρωτάθλημα και κατέκτησε την πρώτη θέση στο πρωτάθλημα της Βης κατηγορίας. Στη συνέχεια αγωνίστηκε με καλές επιδόσεις στο πρωτάθλημα της Αης κατηγορίας. Από τα έσοδα των εκδηλώσεών του, ο «Απόλλων» ενίσχυσε οικονομικά τον ομώνυμο Σύλλογο στη Βωλάδα και πολλοί αθλητές του αγωνίζονται με τα χρώματά του, τα καλοκαίρια στην Κάρπαθο. Επίσης, με το ποσό των $10.000 βοήθησε στην αποπεράτωση του γηπέδου στη Βωλάδα.