Αγαπητός Ξάνθης: Ένα βιβλίο ύμνος για την πολιτική αλλά και τις παγίδες της!

Rodiaki NewsRoom

Γράφει o
Αγαπητός Ξάνθης
Αρχιτέκτονας

Στην εποχή της απαξίωσης της πολιτικής και την ενίσχυση του ρόλου της οικονομίας υπάρχουν κάποια βιβλία που εμβαθύνουν την απώλεια ισχύος της πολιτικής θεωρίας σε σημείο ακόμη και της αποτυχίας της.

Ένα από αυτά είναι του Ben Ansell με τίτλο: «Γιατί η πολιτική αποτυγχάνει-πέντε παγίδες και πώς να τις αποφύγουμε», Μτφρ. Γ. Μαραγκός, (2023). Αθήνα: Μεταίχμιο.
Αυτές οι πέντε παγίδες που αναφέρονται στον τίτλο του βιβλίου αποτελούν και τη ραχοκοκαλιά του, σε μια συνδυαστική γραφή με την ασθμαίνουσα σημερινή πολιτική, που δεν πρόκειται όμως να τελειώσει παρά τα κτυπήματά της.

Οι παγίδες αφορούν πέντε σημαντικούς τομείς της πολιτικής έκφανσης του ατόμου στον σύγχρονο δυστοπικό κόσμο (σ.12):
• Η ποιότητα της δημοκρατίας.
• Τα ζητήματα της ισότητας.
• Τα ερωτήματα γύρω από την αλληλεγγύη.
• Το πρόταγμα της διεθνούς ασφάλειας.
• Η απειλή της συλλογικής μας ευημερίας.

Ουσιαστικά, μέσα από την ανάλυση αυτών των τομέων-με τα θετικά, τα αρνητικά αλλά και τις σχετικές παγίδες- ξεδιπλώνεται η ουσία της πολιτικής, η οποία καταγράφεται ως μια βαριά λέξη, που στο βάθος της είναι το πώς παίρνουμε τις συλλογικές αποφράσεις. Το εύρημα είναι ότι η πολιτική πολλές φορές είναι ένα δίκοπο μαχαίρι, που άλλοτε υπόσχεται λύσεις αλλά συνάμα δημιουργεί και προβλήματα (σ.13). Όμως η πολιτική είναι ο τρόπος με τον οποίο διαχειριζόμαστε τις παγίδες που προκαλούν διαφωνίες και κοινωνικές οξύνσεις.

Η παρομοίωση του συγγραφέα περί μείωσης της επιρροής της πολιτικής σε μια πλευρά, ανακαλύπτεται έξυπνα ότι ξεπετάγεται αυτόματα σε κάποια άλλη πλευρά σαν να πιέζουμε μια οδοντόκρεμα μέσα στο σωληνάριο. Και απευθυνόμενος ο συγγραφέας στον αναγνώστη/-στρια, διατυπώνει εύστοχα: «Είτε μισείτε την πολιτική, είτε τη λατρεύετε, η πολιτική ήρθε για να μείνει, εφόσον θέλουμε να πετύχουμε πράγματα που πάνε πέρα από το σπίτι μας» (σ.14).

Αυτοί οι πέντε προαναφερόμενοι άξονες κτίζουν τη δομή τού ευ ζην, όπως και συμπληρώνεται με την κλιματική αλλαγή ή και το ιδιωτικό συμφέρον που το συναντάμε σήμερα παντού προς τέρψη του πρόσκαιρου εγώ μας.

Φράσεις που μπορούν να ξεχωρίσουν για να αναδείξουν το ενδιαφέρον περιεχόμενο του βιβλίου είναι:
«Η ισότητα και τα ίσα δικαιώματα δεν είναι βέβαιο ότι οδηγούν σε ίσα αποτελέσματα και το αντίστροφο» (σσ.132,149,151), παρά μόνο όταν ακολουθούνται από ισχυρούς και αξιόπιστους θεσμούς και νόρμες, που μας επιτρέπουν να ορίζουμε προσδοκίες για το πώς θα συμπεριφερθούν οι άλλοι και πώς πρέπει εμείς να συμπεριφερθούμε ανάλογα (σ.456).

Επίσης, επειδή θεωρεί ο συγγραφέας την πολιτική ως μια κοινωνική κατασκευή (σ.34) που κόπτεται ιδιαίτερα για τις κοινωνικές σχέσεις εμπιστοσύνης παρά να τις αθετούμε προς το συμφέρον της όποιας υπόσχεσης απ’ όπου και να προέρχεται αυτό (σ.405). Η αστάθεια ως επίσης η ανασφάλεια του κόσμου περνάει δυναμικά στα νοήματα του βιβλίου στις προκλήσεις που προκαλούν μανία και πανικό (σ.423). Η έξοδος από την παγίδα της συνεχούς μεγέθυνσης και άμετρης ανάπτυξης του πλανήτη μας εξελίσσεται μέσα από τη δέσμευση για ένα μακροπρόθεσμο μέλλον, φέροντας μόνοι μας τα όρια ώστε να μην υποκύπτουμε στους βραχυπρόθεσμούς πειρασμούς και επιθυμίες.

Ίσως αυτές οι μακροπρόθεσμες υποσχέσεις και σχεδιασμοί των συλλογικών οργάνων να είναι δύσκολοι στην τήρησή τους αλλά η αξιοπιστία αυτών των κανόνων εφαρμογής βρίσκεται στην καρδιά της ευημερίας που όλοι σχεδόν επιδιώκουμε (σ.446).

Το βιβλίο «ξεμπροστιάζει» τις αδυναμίες και τις παγίδες που εξελίσσονται γύρω μας στην εστίαση των όποιων λανθασμένων πολιτικών που μπορούν να μας φέρουν ακόμα πιο μακριά από τα όνειρά μας για ένα βιώσιμο μέλλον (σ.447). Ακόμη και στον χώρο της υψηλής τεχνολογίας, η πολιτική μπορεί να θέτει περιορισμούς εάν οι ψηφοφόροι και πολιτικοί αποφασίζουν από κοινού να το θέλουν.

Η καινοτομία δεν μπορεί να απαλείψει την πολιτική και αντίστροφα! (σ.448).
► Συνεπώς, καταλήγει το παρόν βιβλίο, η πολιτική είναι αναπόφευκτη, δημιουργώντας θεσμούς και κανόνες, οδηγίες και νόμους που μπορούν να εκσυγχρονίζονται, να βελτιώνονται με νέες πολιτικές υποσχέσεις ξανά και ξανά. Ζούμε σ’ ένα ατελή κόσμο, αλλά αυτές οι ατέλειες είναι συχνά και η συγκολλητική κόλλα που τα συνδυάζει όλα για την προσπάθεια (σ.456).

Οι υπό προϋποθέσεις υποσχέσεις της πολιτικής είναι καλύτερες από τις δημαγωγίες των λαϊκιστών και της κρυφής τεχνολογίας που ισχυρίζονται ότι θα τα λύσουν όλα την άλλη ημέρα της εξουσίας τους. Η διαφωνία είναι γόνιμη. Γιατί έτσι μπορούμε να βρούμε λύσεις στα πολυδαίδαλα προβλήματα, τα οποία οφείλουμε να τα αποδεχτούμε με αίσθημα ευθύνης και όχι βέβαια να τα αγνοήσουμε εσκεμμένα, κρύβοντάς τα.

Η πολιτική θα υπάρχει στον χωροχρόνο και από εμάς εξαρτάται εάν αυτή αποτύχει! (σ.457).
Το βιβλίο υμνεί ουσιαστικά «την πολιτική», ως βάθρο της ανάπτυξης και της προόδου του ανθρώπινου είδους. Η κάθε απαξίωσή της, υποτίμησή της δεν βοηθάει τις σχέσεις μας. Η όποια αντικατάστασή της από την ολιγαρχία του πλούτου και της ισχύος του ενός ηγέτη είναι καταδικασμένη να αποτύχει, γιατί έτσι απλά δεν θα διαθέτουμε τη δύναμη να στοχαζόμαστε, να εκφραζόμαστε, να διαφωνούμε ή και να κάνουμε κάτι για την όποια διαφωνία μας.
Καλοδιάβαστο, αξίζει!