Η συντήρηση των ηλιακών θερμοσιφώνων

Τα τραγικά γεγονότα των δυο τελευταίων εβδομάδων, στη Ρωσία καύσωνες πυρκαγιές, στο Πακιστάν και την Κίνα πλημμύρες, στην Κεντρική Ευρώπη(Πολωνία, Γερμανία, Τσεχία κ.λ.π.) πλημμύρες, στην Πορτογαλία πυρκαγιές προέρχονται από την κλιματική αλλαγή.

Τα τραγικά γεγονότα των δυο τελευταίων εβδομάδων, στη Ρωσία καύσωνες πυρκαγιές, στο Πακιστάν και την Κίνα πλημμύρες, στην Κεντρική Ευρώπη(Πολωνία, Γερμανία, Τσεχία κ.λ.π.) πλημμύρες , στην Πορτογαλία πυρκαγιές προέρχονται από την κλιματική αλλαγή. Όλα αυτά μου δίνουν αφορμή να ασχοληθώ εκ νέου με ένα θέμα που είχα αναπτύξει και στο παρελθόν. Πρόκειται για την εξοικονόμηση ενέργειας που μπορούμε να κάνουμε με την εγκατάσταση αλλά και την σωστή συντήρηση και χρήση ηλιακών θερμοσιφώνων. Βρισκόμαστε σε μια εποχή που η ενέργεια είναι ένα απολύτως απαραίτητο αγαθό για όλες τις δραστηριότητες και για τον άνετο τρόπο ζωής μας.. Η ενέργεια γίνεται όμως καθημερινά ακριβότερη λόγω της υπερβολικής αύξησης των πρώτων υλών (τα κάθε μορφής καύσιμα) από τα οποία παράγεται, από το κόστος των εγκαταστάσεων, το κόστος εργασίας κ.λ.π. και η επιβάρυνση του κλίματος όλο και πιο έντονη. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν έχουν μπει ακόμα αρκετά στη ζωή μας για να προσφέρουν βοήθεια στη συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση. Οι αιτίες αυτής της αδράνειας είναι πολλές. Δεν πρόκειται όμως εδώ να τις αναλύσω. -Μοναδική εξαίρεση εύκολης χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη χώρα μας αποτελούν οι ηλιακοί θερμοσίφωνες. Η εγκατάστασή τους θα διευκολύνονταν ακόμα περισσότερο όταν δίνονταν κάποια κίνητρα με κάποια επιδότηση. Αυτό όμως είναι ένα πολύ μεγά- λο θέμα με το οποίο είχα ασχοληθεί στο παρελθόν με προτάσεις μου (ΤΕΕ 1999) για το πως θα μπορούσε η χώρα μας να εκμεταλλευθεί ευρωπαϊκά κονδύλια τα οποία μένουν σήμερα ανεκμετάλλευτα και να κάνει έτσι τους ηλιακούς θερμοσίφωνες προσιτούς και στα οικονο- μικά αδύναμα νοικοκυριά. -Παρά την έλλειψη κινήτρων η εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων στη χώρα μας θεωρείται ικανοποιητική. Υπάρχουν όμως ακόμα πολύ μεγάλες δυνατότητες. -Αλλά για τους ήδη εγκατεστημένους ηλιακούς θερμοσίφωνες υπάρχει έλλειψη ενημέρωσης όσον αφορά την σωστή και αποδοτική λειτουργία τους. -Ως γνωστό η χώρα μας έχει την μεγαλύτερη ηλιοφάνεια απ’ όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Έχει όμως και το μεγάλο μειονέκτημα ότι επί μήνες (ιδίως στα νότια διαμερίσματα και τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη) δεν βρέχει. Στην ατμόσφαιρα όμως υπάρχει σκόνη που σιγά-σιγά επικάθεται σε όλες τις επιφάνειες. Επομένως επικάθεται και στους ηλιακούς συλ- λέκτες με αποτέλεσμα να μειώνεται η διείσδυση της ηλιακής ακτινοβολίας. -Το αποτέλεσμα αυτής της μειωμένης διείσδυσης της ηλιακής ακτινοβολίας είναι η μείωση της αποδοτικότητάς τους. Όσο πιο πυκνό γίνεται το στρώμα της σκόνης (το στρώμα αυτό γίνεται πυκνότερο με την πάροδο του χρόνου) τόσο χειρότερη γίνεται η αποδοτικότητα του ηλιακού θερμοσίφωνα. Εάν υπήρχαν βροχοπτώσεις κατά διαστήματα τότε θα γίνονταν αυτομάτως καθαρισμός των συλλεκτών από τη σκόνη. Επειδή όμως επί μερικούς μήνες δεν υπάρχουν βροχοπτώσεις είναι απαραίτητο 2-3 φορές τους καλοκαιρινούς μήνες να γίνεται καθαρισμός(εξωτερικό πλύσιμο) των συλλεκτών. Με τον τρόπο αυτό θα μειώνεται η χρήση της ηλεκτρικής αντίστασης του ηλιακού θερμοσίφωνα προκειμένου να μας εξασφαλισθεί η απαραίτητη ποσότητα ζεστού νερού. Όταν όμως χρησιμοποιούμε την αντίσταση ξοδεύουμε ηλεκτρική ενέργεια την οποία δεν θα ξοδεύαμε εάν καθαρίζονταν οι συλλέκτες. Επομένως με τον καθαρισμό των συλλεκτών εξοικονομούμε ηλεκτρική ενέργεια μειώνουμε τους λογαριασμούς της ΔΕΗ και την επιβάρυνση του περιβάλλοντος με αέρια του θερμοκηπίου που παράγονται με την παραγωγή της ηλεκτρ. ενέργειας. Ο καθαρισμός των ηλιακών συλλεκτών γίνεται ακόμα πιο αναγκαίος όταν μεταφέρεται σκόνη από την Αφρική προς τη χώρα μας οπότε η ρύπανση των συλλεκτών είναι πολύ μεγάλη. -Με την ευκαιρία αυτή θέλω να τονίσω ότι οι ηλεκτρικές αντιστάσεις των ηλιακών θερμοσιφώνων αλλά και των καθαρώς ηλεκτρικών θερμοσιφώνων παρακρατούν άλατα από αυτά που βρίσκονται μέσα στο νερό. Το πάχος αυτών των αλάτων γύρω από την αντίσταση αλλά και γύρω από το θερμοστάτη, αναλόγως με το χρόνο λειτουργίας της αντίστασης, γίνεται όλο και μεγαλύτερο. Επακόλουθο αυτής της κατάστασης είναι η καθυστέρηση θέρμανσης του νερού με αποτέλεσμα να χρειαζόμαστε περισσότερη ενέργεια για να το ζεστάνουμε. -Τα άλατα γύρω από το θερμοστάτη έχουν σαν αποτέλεσμα την καθυστέρηση διακοπής της ηλεκτρικής ενέργειας έστω και εάν η θερμοκρασία του νερού έχει φθάσει την επιθυμητή. Επομένως έχουμε ενεργειακή σπατάλη. Η συγκέντρωση αλάτων και η κακή λειτουργία του θερμοστάτη δημιουργεί κινδύνους έκρηξης του θερμοσίφωνα. Αυτό αφορά περισσότερο τους ηλεκτρικούς θερμοσίφωνες αλλά και τους ηλιακούς σε μικρότερη όμως κλίμακα επειδή οι αντιστάσεις των ηλιακών λειτουργούν λιγότερο. Για το λόγω αυτό πρέπει τουλάχιστον κάθε 5-6 χρόνια να γίνεται καθαρισμός και απομάκρυνση των αλάτων. -Εκτός όμως από την απόδοση του ηλιακού θερμοσίφωνα, που εξαρτάται από την σωστή τοποθέτηση(προσανατολισμός, κλίση των συλλεκτών κ.λπ.),από τα κατασκευαστικά του στοιχεία και από την καθαρότητα των συλλεκτών από τη σκόνη, υπάρχει ακόμα η λεγόμενη απολαβή του ηλιακού θερμοσίφωνα. -Απολαβή ενός ηλιακού θερμοσίφωνα, σε εκλαϊκευμένο ορισμό, είναι η ποσότητα του νερού που μπορεί να θερμανθεί από τον ήλιο κατά την διάρκεια της ημέρας. Όταν η μεγάλη χρήση του ζεστού νερού γίνεται στο μέσο της ημέρας από τις 9 το πρωί μέχρι το πολύ 4 - 5 το απόγευμα τότε το κρύο νερό που μπαίνει στον ηλιακό προλαβαίνει να ζεσταθεί εκ νέου και να είναι ζεστό στο δοχείο αποθήκευσης και κατά τις βραδυνές ώρες. Αυτό συμβαίνει επειδή το κρύο νερό που συμπληρώνει την κατανάλωσή μας κατά τις προαναφερθείσες ώρες απορροφά μεγαλύτερες ποσότητες θερμότητας μέσω των συλλεκτών από το ήλιο απ’ ότι το ζεστό νερό που είναι θερμό μέσα στο δοχείο αποθήκευσης όταν δεν κάνουμε σωστή χρήση. Με το σωστό καταμερισμό της κατανάλωσης κατά τη διάρκεια της ημέρας θερμαίνουμε περισσότερο νερό και επομένως έχουμε μεγαλύτερη απολαβή. -Το θέμα του καθαρισμού των συλλεκτών και οι ώρες κατανάλωσης του ζεστού νερού κατά την διάρκεια της ημέρας δεν αφορά μόνο τους οικιακούς ηλιακούς θερμοσίφωνες αλλά και όλες τις ηλιακές εγκαταστάσεις ζεστού νερού που συναντούμε σε ξενοδοχεία, συγκροτήματα ενοικιαζόμενων διαμερισμάτων, βιομηχανικές – βιοτεχνικές εγκαταστάσεις και αλλού. Χρήσιμες πληροφορίες για τους ηλιακούς θερμοσίφωνες -Από στατιστικά στοιχεία είναι γνωστό ότι η μέση κατανάλωση ζεστού νερού ανά άτομο και ημέρα είναι 40 λίτρα την ημέρα. Για μια τετραμελή οικογένεια χρειαζόμαστε για όλες τις χρήσεις (ντους, πλύσιμο πιάτων, πλύσιμο ρούχων κ. ά.) 155-165 λίτρα νερού (ζεστού και κρύου) την ημέρα. Εάν θερμάνουμε το απαιτούμενο ζεστό νερό (160 λίτρα την ημέρα για τη τετραμελή οικογένεια) με ηλεκτρική ενέργεια από την μέση θερμοκρασία των 15°C (το χειμώνα είναι ψυχρότερο και το καλοκαίρι θερμότερο από τους 15°C) μέχρι την θερμοκρασία των 50-55°C που είναι συνήθως η θερμοκρασία του ζεστού νερού θα καταναλώσουμε περίπου 6,5κιλοβατώρες/ημέρα. Για όλο το έτος καταναλώνουμε για το ζεστό νερό περίπου 2490 κιλοβατώρες Εάν χρησιμοποιήσουμε ένα καλό ηλιακό θερμοσίφωνα με αποθηκευτικό δοχείο 160-180 λίτρων μπορούμε να ζεστάνουμε από τον ήλιο περίπου το 70% του νερού που χρειάζεται η οικογένεια για το έτος. Η κατανάλωση της ηλεκτρικής ενέργειας μειώνεται από 2490 κιλοβατώρες στις 746 κιλοβατώρες. Εάν δεν έχουμε ηλιακό θερμοσίφωνα θα πληρώσουμε στη ΔΕΗ για ένα χρόνο ανάλογα με τη συνολική κατανάλωση ρεύματος του σπιτιού ανά τετράμηνο το λιγότερο 900-1000 ευρώ. Με ηλιακό θερμοσίφωνα λόγω της προαναφερθείσας μείωσης της κατανάλωσης ηλεκτρ. ρεύματος ο λογαριασμός της ΔΕΗ θα μειωθεί τουλάχιστο κατά 240 ευρώ ετησίως. Σε μια τέτοια περίοδο οικονομικής κρίσεως το ποσόν αυτό είναι πολύ σημαντικό. Για την παραγωγή μιας κιλοβατώρες εκπέμπουμε στην ατμόσφαιρα κατά μέσον όρο, ανάλογα με το καύσιμο (άνθρακας, πετρέλαιο κ.λ.π.) και το βαθμό αποδόσεως των εγκαταστάσεων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, περίπου 1 χιλιόγραμμο διοξειδίου του άνθρακα (CO2). Αυτό σημαίνει ότι χωρίς ηλιακό θερμοσίφωνα σε ένα χρόνο η οικογένεια αυτή επιβαρύνει την ατμόσφαιρα με 2490 χιλιόγραμμα διοξειδίου του άνθρακα (CO2) μόνο από τις ανάγκες της σε ζεστό νερό. Η αντίστοιχη μείωση του διοξειδίου του άνθρακα από τη χρήση του ηλιακού θερμοσίφωνα είναι 1744 χιλιόγραμμα το χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι αντί για 2490 χιλιόγραμμα διοξειδίου του άνθρακα εκπέμπουμε μόνο 747 χιλιόγραμμα το χρόνο. Συμπεράσματα: Με τη χρήση ηλιακού θερμοσίφωνα, τη σωστή συντήρησή του ( καθαρισμός των συλλεκτών, αφαίρεση των αλάτων) και την ορθολογική κατανάλωση του ζεστού νερού επιτυγχάνουμε τα εξής αποτελέσματα: 1. Μειώνουμε την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και επομένως θα έχουμε μεγάλη μείωση στους λογαριασμούς της ΔΕΗ. 2. Μειώνουμε τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου(δημιουργεί τις κλιματικές αλλαγές) και επομένως συνεισφέρουμε στη προστασία του περιβάλλοντος. Σημείωση: Όπως ανέφερα και στην αρχή του άρθρου μου τα ακραία καιρικά φαινόμενα που συμβαίνουν τις τελευταίες εβδομάδες οφείλονται στην κλιματική αλλαγή. Η κλιματική αλλαγή δημιουργείται από την μεγάλη κατανάλωση ενεργείας και κυρίως από το διοξείδιο του άνθρακα που είναι υποπροϊόν της παραγωγής ενεργείας από καύσιμα. Ενώ λοιπόν θα πρέπει όλοι μαζί να μειώσουμε τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα υπάρχουν κάποιοι που για να εξυπηρετήσουν δικές τους σκοπιμότητες σταμάτησαν επί δυο χρονιά την εγκατάσταση των ηλεκτροπαραγωγών ζευγών στον ΑΗΣ Σορωνής. Τα ηλεκτροπαραγωγά ζευγή είναι μηχανήματα με μικρή κατανάλωση καυσίμου. Τα θεάρεστο!! έργο που προσέφεραν στο περιβάλλον και την οικονομία οι προαναφερόμενοι είναι το παρακάτω: 1.Πετάχθηκαν στην ατμόσφαιρα 29.000 τόνοι περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα(αέριο του θερμοκηπίου που επηρεάζει την κλιματική αλλαγή) επειδή λειτούργησαν αναγκαστικά μονάδες ηλεκτροπαραγωγής παλαιάς τεχνολογίας που καταναλώνουν διπλάσια ποσότητα καυσίμου από τα ηλεκτροπαραγωγά ζεύγη για την ίδια παραγωγή ενέργειας. Οι 29.000 τόνοι περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα αντιστοιχούν στη μείωση του διοξειδίου του άνθρακα που κάνουν 16.500 ηλιακοί θερμοσίφωνες σε ένα χρόνο!!!!!! Πάντως αυτοί οι ίδιοι που επιτυγχάνουν!! τέτοια αποτελέσματα δεν διστάζουν να αυτοπροσδιορίζονται ως προστάτες του περιβάλλοντος και να δίνουν οδηγίες μέσω των τοπικών εφημερίδων για εξοικονόμηση ενεργείας!!! 2. Το επιπλέον καύσιμο που καταναλώθηκε κόστισε στη ΔΕΗ 11εκατομμύρια ΕΥΡΩ. 3.Λόγω μη εγκατάστασης των ζευγών λειτουργούσαν συνεχώς οι δυο μονάδες παλαιάς τεχνολογίας(αεριοστρόβιλοι) με αποτέλεσμα η μια εκ των δυο να υποστεί σοβαρή ζημία και απ΄ότι γνωρίζω δεν πρόκειται σύντομα να επισκευασθεί. Πάντως η επισκευή της θα κοστίσει κάποια εκατομμύρια. 4. Μετά την ζημία η ΔΕΗ δήλωσε αδυναμία να καλύψει την ζήτηση ενέργειας χωρίς τα ηλεκτροπαραγωγά ζεύγη με ότι αυτό συνεπάγεται για τον τουρισμό και την οικονομία του νησιού. Ευτυχώς ο κ. εισαγγελέας που αντιλήφθηκε τη σοβαρότητα του προβλήματος πήρε την πρωτοβουλία και την ευθύνη να δώσει το πράσινο φως στη ΔΕΗ να εγκαταστήσει τα ζεύγη. Παρόλα ταύτα οι ψηφοθήρες της περιοχής σαν να μην πήραν είδηση για τίποτα από τα παραπάνω προσέφυγαν με ασφαλιστικά μέτρα στη δικαιοσύνη. Ευτυχώς η δικαιοσύνη λειτούργησε και πάλι σωστά και απέρριψε τα ασφαλιστικά μέτρα. * Του Αθανασίου Δηλανά Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός, πρώην Διευθυντής ΔΕΗ Σορωνής