Μαρία Καρίκη: Όταν ο γονιός κάνει λάθος…

Rodiaki NewsRoom

Μαρία Καρίκη

Ψυχολόγος, Msc

Οι γονείς καθημερινά δίνουν έναν σπουδαίο αγώνα. Προσπαθούν να παρατηρούν και να αποκωδικοποιούν τα παιδιά τους, ώστε να τα καταλαβαίνουν περισσότερο και να μπορούν να αντιλαμβάνονται έγκαιρα τι τους συμβαίνει, τι τους απασχολεί. Ανάλογα με την ηλικία του κάθε παιδιού, αυτό άλλοτε είναι εφικτό κι άλλοτε αρκετά δύσκολο.

Υπάρχουν παιδιά που εκφράζονται και μοιράζονται τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους και παιδιά που είναι πιο εσωστρεφή και πιο «κλειστά». Οι γονείς ψάχνουν συνεχώς να βρουν τρόπους να προσεγγίσουν την αλήθεια των παιδιών τους, τους φόβους, τα άγχη, τις ανασφάλειές τους, αλλά και τις αμφιβολίες και τα διλήμματά τους.

Παρά την ξεκάθαρα καλοπροαίρετη πρόθεση των γονιών, τα αποτελέσματα δεν είναι πάντα τα καλύτερα. Παίζουν πολλοί παράγοντες ρόλο σε αυτή τη διεργασία προσέγγισης και κατανόησης του παιδιού: με ποιον τρόπο καταρχήν το κάνουν οι γονείς; Είναι ψύχραιμοι; Είναι εγκρατείς όταν δυσκολεύει ο διάλογος; Επιμένουν με τον δικό τους τρόπο ή αναζητούν τον τρόπο των ίδιων των παιδιών;

Επιλέγουν την κατάλληλη στιγμή ή ξεκινούν να μιλούν όταν το παιδί δεν έχει διάθεση να τους ακούσει; Τους μιλούν από θέση εξουσίας και αυθεντίας ή από θέση έγνοιας, εμπειρίας και προστασίας; Λαμβάνουν υπόψη την ηλικία του παιδιού, τον χαρακτήρα του και τις ανάγκες του ή απλά αναφέρονται στους κανόνες και τις υποχρεώσεις που πρέπει να τηρηθούν;

Τα παιδιά πολλές φορές μέσα τους νιώθουν φοβισμένα και μπερδεμένα μέσα σε κάθε εξελικτικό στάδιο που διανύουν. Έχουν να διαχειριστούν τις σκέψεις, τα συναισθήματά τους, το σχολείο, τις ομάδες των συνομηλίκων τους, τις επιδόσεις τους και την πίεση από το χρόνο προκειμένου να τα προλάβουν όλα.

Μέσα σε αυτά προσπαθούν να ανακαλύψουν τον εαυτό τους, τις ικανότητες και τις δυνατότητές τους, την αυτοπεποίθηση και την αυτοαξία τους. Μαθαίνουν να αντιμετωπίζουν τις αποτυχίες, τις απορρίψεις, τις απογοητεύσεις συγκρίνοντας δυστυχώς πολλές φορές τον εαυτό τους με άλλους. Τους απασχολεί πολύ η ατμόσφαιρά στο σπίτι, η αποδοχή από τις παρέες που τους ενδιαφέρουν, αλλά και η ερωτική τους εξερεύνηση.

Γυρνώντας σπίτι ένα παιδί έχει ανάγκη να νιώθει ηρεμία, ασφάλεια, αγάπη, κατανόηση και αποδοχή άνευ όρων από τους γονείς. Σίγουρα θα κάνει λάθη. Και παλιά και καινούρια λάθη. Είναι ακόμα ανώριμο, παρορμητικό και επιρρεπές σε διάφορες γύρω επιρροές. Θέλει να ακολουθεί τις τάσεις των συνομηλίκων του, χωρίς ακόμα να έχει αναπτύξει σε βάθος την κριτική του ικανότητα.

Ο γονιός έχει δίκιο πολλές φορές να ανησυχεί. Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του γονέα σε αυτή την περίπτωση είναι να είναι παρόν: και κυριολεκτικά και συναισθηματικά. Να παρατηρεί, να εξηγεί άλλοτε ευθέως, άλλοτε με το παράδειγμά του, να κάνει συμφωνίες με το παιδί και να του δείχνει με κάθε τρόπο ότι αναγνωρίζει τις ανάγκες του και ότι το αγαπάει πάντα, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι μπορούμε να συμφωνούμε σε όλα.

Οι αμοιβαίες υποχωρήσεις, οι μικρές και με ασφάλεια ελευθερίες, η κατανόηση των επιθυμιών της κάθε ηλικίας, η επιβράβευση, η στήριξη, η συνέπεια στον λόγο και στις υποσχέσεις, αλλά και η τήρηση των συνεπειών όταν κάτι δεν γίνεται όπως είχε συμφωνηθεί είναι μερικά εργαλεία που μπορούν να φανούν πολύ χρήσιμα στους γονείς.

Τι γίνεται, όμως όταν ο γονέας κάνει από τη μεριά του λάθος; Γιατί άνθρωπος είναι και αυτός... Όταν γίνεται υπερβολικός, επικριτικός, καυστικός; Όταν παρεκτρέπεται, όταν εκρήγνυται, όταν με τα λόγια του και τους χαρακτηρισμούς του προς το παιδί, το πληγώνει, το μειώνει; Όταν προσπαθεί να ταρακουνήσει το παιδί για καλό σκοπό, αλλά με πολύ λάθος τρόπο; Ακόμα και όταν συμβαίνει αυτό, το πιο σημαντικό είναι τι γίνεται μετά από αυτές τις αντιδράσεις.

Ζητάει ο γονιός συγγνώμη; Προσπαθεί να εξηγήσει στο παιδί τη λάθος συμπεριφορά του; Παραδέχεται ότι δεν μπόρεσε να ελέγξει τον εαυτό του και ζητάει από το παιδί να τον καταλάβει και να τον συγχωρέσει; Ή κάνει σαν να μη συμβαίνει τίποτα; Ή επιπλέον ρίχνει τις ευθύνες για τη δική του αντίδραση στο παιδί; Ότι εκείνο ευθύνεται για όσα βιώνει ο γονιός και ότι αν πάθει κάτι, θα το έχει βάρος στη συνείδησή του. Ούτε η σιωπή, ούτε οι ενοχές είναι φυσικά η λύση. Επιβαρύνουμε, έτσι, επιπλέον τα παιδιά ψυχικά.

Οι γονείς είναι εκείνοι που δίνουν το παράδειγμα. Και στα καλά και στα δύσκολα. Οι γονείς ως πιο μεγάλοι έχουν πάντα τη μεγαλύτερη ευθύνη. Αυτό ισχύει για κάθε προηγούμενη προς την επόμενη γενιά. Φυσικά, κανείς μας δεν είναι τέλειος. Αλλά ας είμαστε διαθέσιμοι να κάνουμε εμείς οι μεγάλοι την αυτοκριτική μας, ας προσπαθήσουμε να βελτιωνόμαστε συνεχώς κι ας μην ξεχνάμε ότι το πιο σημαντικό από όλα είναι να κρατήσουμε πάση θυσία ακέραιη τη σχέση με τα παιδιά μας.

Αν την φθείρουμε τόσο πολύ, αν τη χάσουμε αυτή την επικοινωνία, δυστυχώς θα απομακρυνθούν από εμάς και τότε είναι εξαιρετικά δύσκολο να μπορέσουμε να προστατεύσουμε και να βοηθήσουμε. Τα παιδιά θα αποκοπούν και θα αναζητήσουν άλλους που υποτίθεται θα τους καταλαβαίνουν περισσότερο... Και τότε είναι που τα πράγματα μπορούν να γίνουν αρκετά πιο επικίνδυνα...