Ο Ελαιώνας του «Κλεόβουλου του Λίνδιου» στο Βάτι αναγεννιέται

Βαρβάρα Μπογδάνου

Ο δήμος Ρόδου μέσου του Αναπτυξιακού Οργανισμού ΚΟΛΟΣΣΟΣ 2047 Α.Ε. προχωρά στην ανάδειξη και βιώσιμη αξιοποίησή του

Στην «καρδιά» της κοινότητας Βατίου, εκεί όπου η προφορική παράδοση συναντά την ιστορία της αρχαίας Λίνδου, δεσπόζει ένας μοναδικός φυσικός και πολιτιστικός θησαυρός, ο Ελαιώνας του «Κλεόβουλου του Λίνδιου», που έμεινε στην ιστορία ως ένας από τους επτά σοφούς της αρχαιότητας.

Σε μια έκταση 16,8 στρεμμάτων, με περισσότερα από 110 υπεραιωνόβια ελαιόδεντρα, ορισμένα με κορμούς που ξεπερνούν τα 12 μέτρα σε περίμετρο , αναβιώνει η μακραίωνη σχέση του ανθρώπου με την ελιά και την καλλιέργειά της, που ανάγεται σε βάθος άνω των 700 ετών.

Η περιοχή του Βατίου, που κατά την αρχαιότητα ανήκε στον δήμο των Καμυνδέων της Λινδιακής επικράτειας, φέρει εμφανή τα σημάδια μιας διαρκούς πολιτισμικής συνέχειας. Ο εγκαταλελειμμένος Ελαιώνας, αν και μέχρι πρότινος καλυμμένος από πυκνή βλάστηση και παραμελημένος, αποτέλεσε διαχρονικό φορέα συλλογικής μνήμης, γεωργικής παράδοσης και τοπικής ταυτότητας.

Ο δήμος Ρόδου μέσου του Αναπτυξιακού Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης ΚΟΛΟΣΣΟΣ 2047 Α.Ε., έχει σχεδιάσει ένα πρότυπο έργο ανάδειξης και βιώσιμης αξιοποίησης. Το έργο περιλαμβάνει πάρκο πολιτιστικής κληρονομιάς με ήπιες επεμβάσεις, περιπατητικές διαδρομές, υπαίθριο θέατρο, χώρους εκπαίδευσης, ξενάγησης και αγροτουριστικής εμπειρίας, που θα μετατρέψουν τον ιστορικό ελαιώνα σε πόλο έλξης για επισκέπτες, σχολεία και καλλιεργητές.

Αξίζει να σημειωθεί ότι πλέον το έργο είναι πλήρως ώριμο, έτοιμο για δημοπράτηση και αναμένεται η εξεύρεση πηγής χρηματοδότησης.

Β. Καλοπήτας πρόεδρος του «ΚΟΛΟΣΣΟΣ 2047 Α.Ε.: «Ένα ζωντανό τοπόσημο πολιτισμού, γνώσης και βιώσιμης ανάπτυξης για όλους»

Αναφορικά με το έργο, ο πρόεδρος του Αναπτυξιακού Οργανισμού Βάιος Καλοπήτας δήλωσε στη «Ροδιακή» τα εξής: «Πήραμε την αγάπη των κατοίκων του Βατίου για την πολιτιστική και ιστορική τους κληρονομιά και με πολλή δουλειά σχεδιάσαμε την αξιοποίηση του Ελαιώνα του Κλεόβουλου. Θέλουμε την αναβίωση ενός μνημείου ζωντανού ενός πάρκου που θα αγκαλιάζει τη μνήμη, την παράδοση, την παραγωγή και την παιδεία.

Σκεφτείτε μια μέρα στο πάρκο: μικροί μαθητές να περπατούν ανάμεσα στα υπεραιωνόβια δέντρα, να ακούνε ιστορίες για τον Κλεόβουλο τον Λίνδιο και τη σοφία των αρχαίων, να συμμετέχουν σε εργαστήρια ελαιοπαραγωγής, να γεύονται το λάδι του τόπου τους. Η παιδεία συναντά την παράδοση και η φύση μετατρέπεται σε τάξη, μουσείο και παιχνίδι. Αυτός είναι ο Ελαιώνας του Κλεόβουλου που οραματιστήκαμε: ένα ζωντανό τοπόσημο πολιτισμού, γνώσης και βιώσιμης ανάπτυξης για όλους.

Η καθοριστική συμβολή της Ιεράς Μητροπόλεως Ρόδου και του ιδίου του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου κ.κ. Κυρίλλου μέσα από τις άμεσες και ουσιαστικές ενέργειές τους, κατέστησε εφικτό όχι μόνο να οραματιστούμε το παρόν έργο αλλά και να υλοποιήσουμε την παραχώρηση του αγρού στον δήμο Ρόδου, ώστε να αξιοποιηθεί προς όφελος της τοπικής κοινωνίας». 

Πώς θα αξιοποιηθεί ο ελαιώνας

Τα υπεραιωνόβια αυτά ελαιόδεντρα είναι κομμάτι της ιστορίας, της παράδοσης και της ταυτότητας της κοινότητας Βατίου και πρέπει να προστατευτούν και να παραδοθούν στις επόμενες γενιές, ως σπουδαία διατηρητέα μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς χιλιετιών.

Θα δημιουργηθεί λοιπόν ένα πάρκο ελιάς για την προστασία και ανάδειξη των υπεραιωνόβιων ελαιόδεντρων και αυτό θα συμβεί διαμορφώνοντας έναν ενιαίο, περιφραγμένο και επισκέψιμο χώρο πρασίνου και αναψυχής των δημοτών κάθε ηλικίας, με επεμβάσεις που επιδιώκουν να καταστήσουν τον χώρο ελκυστικό, συμβάλλοντας έτσι στη συντήρηση του και βελτιώνοντας την επισκεψιμότητα, τη λειτουργικότητα και την αισθητική.

Αυτό το πάρκο θα αποτελεί κέντρο πολιτιστικής κληρονομιάς, όπου ο ρόλος των ελαιόδεντρων θα είναι πρωταρχικός και πολυποίκιλος, καθώς και πολυχώρο για την πραγματοποίηση ποικίλων υπαίθριων πολιτιστικών δρώμενων. Ένα χώρο, που θα μπορεί να προσφέρει διάφορες ασφαλείς δραστηριότητες στους επισκέπτες, οι οποίες σήμερα εκλείπουν.

Παράλληλα όμως με την προστασία και ανάδειξη των φυσικών αυτών μνημείων, κρίνεται σημαντική στην εποχή μας η προώθηση της παραδοσιακής αυτής καλλιέργειας, καθώς εκτός από την ανάγκη σύνδεσης με την ιστορία, τον πολιτισμό και την παράδοση, λόγω οικονομικής κρίσης και αύξησης των τιμών, κυρίως στο ελαιόλαδο, είναι απαραίτητο να δοθεί μια δίοδος οικονομικής αξιοποίησης της περιουσίας και των εγκαταλελειμμένων εδαφών από τη νέα γενιά.

Η ελαιοκαλλιέργεια, εκτός από το ότι αποτελεί ίσως την πιο διαχρονική καλλιέργεια στην ιστορία του τόπου, είναι ανθεκτική και στην κλιματική αλλαγή και αποτελεί απάντηση σε εναλλακτικές καλλιέργειες που έχουν μεγαλύτερες απαιτήσεις.

Έτσι λοιπόν, στον χώρο του πάρκου, στόχος είναι να προωθηθεί παράλληλα και η καλλιέργεια της ελιάς και η ελαιοπαραγωγή, μια τέχνη και ενασχόληση που ενώ ήταν διαχρονική στην περιοχή, τα τελευταία χρόνια εγκαταλείπεται ιδιαίτερα από τη νεότερη γενιά.

Ανάλογα με την εποχή, για παράδειγμα, θα μπορούν να επισκέπτονται το πάρκο οργανωμένα γκρουπ και να προσφέρεται περιπατητική ξενάγηση, δυνατότητα συμμετοχής στις καλλιεργητικές εργασίες (κλάδεμα, συγκομιδή κ.λπ.) και να πραγματοποιούνται διαλέξεις και βιωματικά σεμινάρια σε καλλιεργητές και ενδιαφερόμενους.

Εξετάζεται και η δυνατότητα γευσιγνωσίας ελαιολάδου που θα έχει παραχθεί από τις αιωνόβιες ελιές του πάρκου ή από την ευρύτερη περιοχή της κοινότητας, αλλά και γνωριμίας άλλων τοπικών προϊόντων και παραγώγων. Έτσι, θα προωθείται ο πρωτογενής τομέας και θα προσφέρεται μια αγροτουριστική εμπειρία στους επισκέπτες που θα συμβάλλει στην ανάδειξή του σε χώρο πολιτισμού, εκπαίδευσης και ψυχαγωγίας και στον εμπλουτισμό της εμπειρίας των επισκεπτών.

Στον χώρο λοιπόν προβλέπεται να γίνουν τα εξής:

• Αποχωματώσεις, καθαρισμοί, απομάκρυνση χλωρίδας, επιχωματώσεις.
• Κατασκευή περίφραξης, κεντρικής πύλης εισόδου και δευτερευόντων εισόδων - εξόδων.
• Κατασκευή χώρου στάθμευσης στην πλευρά της επαρχιακής οδού.
• Κατασκευή κεντρικού μονοπατιού.
• Κατασκευή υπαίθριου θεάτρου.
• Ξύλινες αποθήκες και κιόσκια τοπικών προϊόντων.
• Τοποθέτηση αστικού εξοπλισμού: παγκάκια, infokiosks, κάδοι απορριμμάτων, κτιστά καθιστικά.