Μουσείο ή Έκθεση για τον Κολοσσό στο κτιριακό συγκρότημα του Μεσαιωνικού Νομισματοκοπείου προτείνει η Μαρία Μιχαλάκη-Κόλλια

Βαρβάρα Μπογδάνου

«Όλοι έχουν ακούσει γι αυτόν, χωρίς ωστόσο να γνωρίζουν την ιστορική αλήθεια» αναφέρει η αρχαιολόγος και επίτιμη προϊσταμένη του τμήματος Μουσείων στην πρώην ΚΒ Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου

Με αφορμή τη συζήτηση που γίνεται το τελευταίο διάστημα για τον Κολοσσό της Ρόδου, η αρχαιολόγος και επίτιμη προϊσταμένη του τμήματος Μουσείων στην πρώην ΚΒ Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου Μαρία Μιχαλάκη-Κόλλια, προτείνει τη δημιουργία μουσείου ή έκθεσης σχετικής με τον Κολοσσό, στο κτιριακό συγκρότημα του Μεσαιωνικού Νομισματοκοπείου, ιδέα η οποία έχει κατατεθεί και στο υπουργείο Πολιτισμού.

Η κα Κόλλια παρουσιάζει τις θέσεις της σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης ορμώμενη από τις αναφορές του συμπατριώτη μας Δημήτρη Κούκουλα στο θέμα του Κολοσσού, τονίζοντας ότι, είναι αναγκαίο σήμερα να δημιουργηθεί ένας τέτοιος χώρος τόσο γιατί ήταν ο ένας από τους δυο σημαντικότερους σταθμούς της ιστορίας της Ρόδου, μαζί με την πολιορκία του Δημήτριου Πολιορκητή με την οποία συνδέεται, αλλά κυρίως γιατί όλοι έχουν ακούσει γι αυτόν, χωρίς ωστόσο να γνωρίζουν την ιστορική αλήθεια.

Αναφέρει σχετικά η κα Κόλλια τα εξής:

«Παρατηρήσαμε τις τελευταίες ημέρες ότι και πάλι ξεκίνησε η συζήτηση “περί Κολοσσού” από τον αγαπητό φίλο Δημήτρη Κούκουλα (με τις πάντα επίκαιρες απόψεις του) και -αν και είναι πολύ χρονοβόρο το FB και προσπαθώ να το αποφεύγω- αποφάσισα να αναφερθώ κι εγώ σχετικά, (και μακάρι να μπορούσα πιο σύντομα). Κατά αρχήν συμφωνώ με τον Δημήτρη ότι πρέπει να δημιουργηθεί ένας χώρος με μια Έκθεση, ή ένα θεματικό Μουσείο για τον Κολοσσό, όπου θα παρουσιάζεται με σοβαρή τεκμηρίωση το ιστορικό του, με την χρήση όλων των δυνατοτήτων που προσφέρει η σύγχρονη τεχνολογία.

Στην παλιά έκθεση “Ρόδος 2400” που υπάρχει ακόμη στο Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, (αν και είναι κλειστή το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου), είχε δημιουργηθεί ένας πίνακας, όπου παρουσιάστηκαν τότε, το 1993, κάποια στοιχεία που είχαμε συλλέξει, τα οποία ήδη προ ετών έπρεπε να είχαν εμπλουτιστεί. Πιστεύουμε ότι είναι αναγκαίο σήμερα να δημιουργηθεί ένας τέτοιος χώρος για πολλούς λόγους: πρώτα -πρώτα επειδή ο Κολοσσός ήταν ο ένας από τους δύο σημαντικότερους σταθμούς της ιστορίας της Ρόδου, μαζί με την πολιορκία του Δημήτριου Πολιορκητή με την οποία συνδέεται. Αλλά κυρίως, γιατί όλοι έχουν ακούσει γι αυτόν, χωρίς ωστόσο να γνωρίζουν την ιστορική αλήθεια.

Βλέπουν τις λανθασμένες, ανιστόρητες και κακόγουστες αναπαραστάσεις του -με ανοιχτά τα σκέλη στην είσοδο του λιμανιού-, σε κάθε μαγαζάκι της Μεσαιωνικής Πόλης, που διαρκώς αναπαράγονται, πωλούνται και παραποιούν την ιστορία. Ο καθένας γράφει ότι του έρχεται, και οι περισσότεροι πολίτες επιθυμούν Διακαώς την ανακατασκευή του για τουριστικούς λόγους. Γι’ αυτό πρέπει να υπάρξει μια σωστή τεκμηρίωση, για να ενημερώσει τους πολίτες και τους επισκέπτες. Για να ενημερώσει ακόμη και τις Αρχές της πόλης, που ορισμένες φορές πίεζαν για την ανακατασκευή του φανταστικού αγάλματος, και κυρίως για να μην υπάρξουν ξανά Προτάσεις που θα ντροπιάζουν την πόλη, όπως αυτή μιας ομάδας νέων αρχιτεκτόνων προ 10 περίπου ετών, με ένα φαραωνικό μεγαθήριο 150 μέτρων ύψους, που θα σκίαζε για πάντα την πόλη του Ήλιου.

Απλώς, θεωρώ κάποια άλλη θέση από αυτή που προτείνει ο Δημήτρης, (το παλιό Ταχυδρομείο), ως καταλληλότερη, επειδή η θέση του Κολοσσού ήταν χωρίς αμφιβολία στην ευρύτερη περιοχή του Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου.

Με την ευκαιρία της διαμόρφωσης του Ρωμαϊκού Τετράπυλου (στην λεγόμενη “περβόλα” πρώην υπαίθρια αποθήκη της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, από την περίοδο της Ιταλοκρατίας) και όλων των άλλων χώρων και των κήπων στα ανατολικά του Παλατιού, πιστεύουμε ότι κάπου εκεί θα πρέπει να δημιουργηθεί το Μουσείο του Κολοσσού, και έχουμε ήδη κάνει προφορικές προτάσεις προς στο υπουργείο, ενώ με την πρόοδο των εργασιών αυτών το αναφέρουμε επανειλημμένα.

Ο κ Απόστολος Κυριατσούλης με ένα μεγάλο και εμπεριστατωμένο κείμενο, συγκεντρώνει σημαντικά στοιχεία και κάνει σοβαρές προτάσεις για το πώς πρέπει να πορευτούμε και να οργανώσουμε το εγχείρημα. Βέβαια παραθέτει μια πρόσφατη βιβλιογραφία, κάποιων νεώτερων ερευνητών που μπέρδεψαν κατά την άποψή μας τα ιστορικά στοιχεία και αποσιώπησαν ή δεν γνώριζαν τα αρχικά ανασκαφικά δεδομένα, δηλαδή: τους πρώτους ερευνητές: όπως Dittenberger, Jessen, van Gelder, Mommsen, Rohl, Hiller von Gaerrtringen και άλλους, καθώς και τους πρώτους Ιταλούς ανασκαφείς που έφεραν στο φως σημαντικά στοιχεία για την θέση του Ιερού του Ηλίου (όπου θα είχε στηθεί και ο Κολοσσός, πιστεύουμε), όπως τους Maiuri, Jacopi, Morricone και μετέπειτα τον Καρούζο και τον Γρηγόρη Κωνσταντινόπουλο, ο οποίος έχει γράψει ειδικά για το θέμα, με τα πιο πειστικά, ανασκαφικά και αδιαμφισβήτητα επιχειρήματα για την θέση του Κολοσσού και του Ιερού του Ηλίου, στην ευρύτερη περιοχή του Καστέλου.

Στα Δωδεκανησιακά Χρονικά του 2017, σελ. 130-155, Δημοσιεύουμε Άρθρο για τον Κολοσσό με τίτλο: “Ο Κολοσσός της Ρόδου από τις αρχαίες πηγές και τις εικονογραφικές παραστάσεις. Ή πώς η φαντασία υποσκελίζει την ιστορία”, (για όποιους ενδιαφέρονται βρίσκεται και στο Academia), όπου παρατίθενται όλα τα έως τουλάχιστον το 2015 ανασκαφικά δεδομένα, οι ιστορικές πηγές και η βιβλιογραφία, με πλούσια εικονογράφηση, ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΟΙ στα ανασκαφικά ευρήματα των πρώτων ανασκαφέων οι οποίοι βέβαια ασχολούνται κυρίως με το Ιερό ή Τέμενος του Ηλίου και όχι με τον Κολοσσό.

Το άρθρο μας αυτό ήρθε ως απάντηση στην τότε εξωπραγματική και ατεκμηρίωτη πρόταση των νεαρών αρχιτεκτόνων, μετά από μια παρουσίαση στο Εμπορικό Επιμελητήριο, που διοργανώσαμε με τον Σύλλογο Αρχιτεκτονικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς, με την παρουσία των Αρχών της πόλης, όπου με τα επιχειρήματα και με τις σοβαρές παρεμβάσεις που ακλούθησαν από τους παριστάμενους, πιστεύουμε ότι είχαμε αποτρέψει εκείνη την πρόταση.

Αν λοιπόν βασιστούμε στα ευρήματα των Ιταλών ανασκαφέων και στους πρώτους μελετητές της Ρόδου, (όταν σώζονταν ακόμη διάσπαρτα τα αρχαία υπολείμματα της πόλης κατά τους περασμένους αιώνες), Θεωρούμε ότι ιδανική θέση για την δημιουργία ενός Μουσείου ή έστω μιας Έκθεσης για τον Κολοσσό, θα ήταν το κτιριακό συγκρότημα του Μεσαιωνικού Νομισματοκοπείου, που βρίσκεται μεταξύ Παλατιού του Μεγάλου Μαγίστρου και Τετραπύλου. Είναι πολύ εύκολο Άμεσα να δημιουργηθεί, θα λέγαμε μάλιστα ότι επείγει, για τους λόγους που αναφέρθηκαν.

Τέλος, Πιστεύουμε ότι το υπουργείο Πολιτισμού πρέπει να πάρει την πρωτοβουλία για την οργάνωση ενός τέτοιου χώρου στην ιδανική αυτή θέση, την οποία -ύστερα από πολλή σκέψη- προτάσσουμε. Άμεσα βέβαια θα πρέπει να διενεργηθεί προκαταρκτική Γεωμαγνητική Μελέτη σε όλη την Περιοχή: ιδανικά από το Τετράπυλο και την αρχαία οδό Ρ31 έως την οδό Ορφέως δυτικά, και έως την οδό Θεοφιλίσκου νότια, περιοχή που πρέπει να καταλάμβανε την “ευρυχωρία” την αφιερωμένη στο Ιερό- Τέμενος του Πολιούχου θεού της Ρόδου, (σύμφωνα με τη θεωρία του Ι. Κοντή για τις Ευρείες αυτές ζώνες διαστάσεων 200Χ 200 ή κατά άλλη άποψη 200 Χ 280), οι οποίες είχαν προβλεφτεί στον σχεδιασμό του Ιπποδάμειου συστήματος , μάλλον από τον ίδιο τον Ιππόδαμο, για τα Ιερά και τα Δημόσια οικοδομήματα της πόλης.

Η Γεωμαγνητική έρευνα είναι ακόμη πιο αναγκαία, επειδή θα έδινε τέλος και στις διάφορες δημοσιεύσεις των σύγχρονων ερευνητών, αφού καμία ανασκαφική έρευνα δεν έχει γίνει έως σήμερα στην περιοχή αυτή, με σκοπό την ταυτοποίηση της θέσης του Ιερού του Ηλίου και του Κολοσσού, και για τον λόγο αυτό, κάθε τόσο ο καθένας γράφει και προτείνει ό,τι φαντάζεται. Η Πρόταση του κ. Κυρατσούλη, για την οργάνωση ενός Συνεδρίου για τον Κολοσσό και το Ιερό του Ηλίου είναι σωστή και ενδιαφέρουσα. Θα προσθέταμε μάλιστα ως θέμα: ολόκληρη την πόλη της Ρόδου. Η οικονομική κρίση και η πανδημία του κορωνοϊού, τα τελευταία χρόνια μάς απομάκρυνε πολύ από την επιστήμη.»