Μαργαρίτης Σχοινάς από Ρόδο: Στο επίκεντρο η βιώσιμη αλιεία και υδατοκαλλιέργεια στη Μεσόγειο

Μιχάλης Μαστής

Με τη συμμετοχή εκπροσώπων κρατών-μελών, επιστημόνων, εμπειρογνωμόνων και στελεχών διεθνών οργανισμών ξεκίνησαν σήμερα, 3 Ιουνίου, στη Ρόδο οι εργασίες της 14ης Συνόδου της Επιστημονικής και Συμβουλευτικής Επιτροπής Υδατοκαλλιέργειας (CAQ) της Γενικής Επιτροπής Αλιείας για τη Μεσόγειο (GFCM) του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), οι οποίες θα διαρκέσουν έως τις 5 Ιουνίου.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται οι εξελίξεις, οι προκλήσεις και οι προοπτικές της υδατοκαλλιέργειας στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα, σε μια περίοδο κατά την οποία ο κλάδος καλείται να ανταποκριθεί στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, στην ανάγκη προστασίας της βιοποικιλότητας και στην ενίσχυση της βιώσιμης παραγωγής τροφίμων.

Κατά την έναρξη των εργασιών, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ανέδειξε τον διαχρονικό δεσμό της Ελλάδας με τη θάλασσα, υπογραμμίζοντας ότι η αλιεία δεν αποτελεί μόνο έναν σημαντικό παραγωγικό τομέα της οικονομίας, αλλά και αναπόσπαστο στοιχείο της ελληνικής ταυτότητας και ιστορίας.

Όπως τόνισε, η αλιεία και η υδατοκαλλιέργεια βρίσκονται σήμερα αντιμέτωπες με σύνθετες προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή, οι πιέσεις στα ιχθυαποθέματα, η θαλάσσια ρύπανση, η προστασία της βιοποικιλότητας και η εξάπλωση ξενικών ειδών. Για την αντιμετώπισή τους απαιτείται μια νέα προσέγγιση που θα συνδυάζει την οικονομική ανάπτυξη με τη βιωσιμότητα και την περιβαλλοντική ευθύνη.

Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η μετάβαση αυτή δεν μπορεί να επιτευχθεί αποκλειστικά μέσω κανονιστικών παρεμβάσεων ή κρατικών πολιτικών, αλλά απαιτεί τη συνεργασία τοπικών κοινωνιών, επαγγελματιών του κλάδου, επιστημονικών φορέων και οργανώσεων. «Χρειαζόμαστε συνέργειες, παραδείγματα και βέλτιστες πρακτικές που αποδεικνύουν ότι η προστασία του περιβάλλοντος και η παραγωγική αλιευτική δραστηριότητα μπορούν να συνυπάρχουν», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Στο πλαίσιο αυτό ανακοινώθηκε η καθιέρωση ενός νέου ετήσιου βραβείου για τη βιώσιμη αλιεία, το οποίο θα απονέμεται κάθε χρόνο στις 5 Ιουνίου, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος. Η νέα διάκριση θα αναγνωρίζει δράσεις και πρωτοβουλίες που συνδυάζουν την αλιευτική δραστηριότητα με μετρήσιμο θετικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο, αναδεικνύοντας παραδείγματα βιώσιμης ανάπτυξης και υπεύθυνης διαχείρισης των θαλάσσιων πόρων.

Πρώτος αποδέκτης του βραβείου αναδείχθηκε το «Αμοργόραμα», μια πρωτοβουλία αλιέων μικρής κλίμακας της Αμοργού, η οποία έχει εξελιχθεί σε πρότυπο συνεργασίας για την προστασία των τοπικών ιχθυαποθεμάτων και του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Οι αλιείς της Αμοργού αποφάσισαν εθελοντικά να περιορίσουν την αλιευτική δραστηριότητα κατά τις κρίσιμες περιόδους αναπαραγωγής των ψαριών και να αφιερώσουν χρόνο σε δράσεις περιβαλλοντικής προστασίας, όπως ο καθαρισμός ακτών και η υποστήριξη πρωτοβουλιών διατήρησης του θαλάσσιου οικοσυστήματος. Η προσπάθεια αυτή υποστηρίχθηκε από επιστημονικούς και περιβαλλοντικούς φορείς, μεταξύ των οποίων το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Cyclades Preservation Fund και το Blue Marine Foundation.

Απονέμοντας το βραβείο στον πρόεδρο του Αμοργοράματος, Μιχάλης Γρόσμαν, ο υπουργός χαρακτήρισε την πρωτοβουλία παράδειγμα προς μίμηση για ολόκληρη τη Μεσόγειο, τονίζοντας ότι οι τοπικές κοινωνίες και οι άνθρωποι της θάλασσας μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην προστασία των φυσικών πόρων και στη διαμόρφωση ενός βιώσιμου μέλλοντος για την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια.

Το μήνυμα που κυριάρχησε στην έναρξη της Συνόδου ήταν σαφές: η βιώσιμη διαχείριση των θαλάσσιων πόρων, η επιστημονική γνώση και η ενεργός συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας και της ανταγωνιστικότητας του τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα.

Στην ομιλία του, ο πρόεδρος του Αμοργογράματος Μιχάλης Γρόσμαν έστειλε, μεταξύ άλλων, ένα ηχηρό μήνυμα για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η ελληνική παράκτια αλιεία, παραλαμβάνοντας το πρώτο Βραβείο Βιώσιμης Αλιείας που απονεμήθηκε στο πλαίσιο της 14ης Συνόδου της Επιστημονικής και Συμβουλευτικής Επιτροπής Υδατοκαλλιέργειας (CAQ) της Γενικής Επιτροπής Αλιείας για τη Μεσόγειο (GFCM) του FAO, η οποία φιλοξενείται στη Ρόδο.

Εκ μέρους του Επαγγελματικού Αλιευτικού Συλλόγου Αμοργού, ο κ. Γρόσμαν ευχαρίστησε το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για τη βράβευση, υπογραμμίζοντας ότι το Αμοργόραμα δεν αποτελεί μια ατομική διάκριση, αλλά μια συλλογική προσπάθεια που ανήκει σε ολόκληρη την τοπική κοινωνία της Αμοργού.

«Το Αμοργόραμα είναι μια συλλογική και ομαδική πρωτοβουλία», τόνισε, αφιερώνοντας τη βράβευση σε όλους όσοι συνέβαλαν στην ανάπτυξη και την επιτυχία της δράσης, στους επαγγελματίες αλιείς του νησιού, στον δήμο Αμοργού, στους επιστημονικούς και περιβαλλοντικούς φορείς που στήριξαν την προσπάθεια, αλλά και στην τοπική κοινωνία που αγκάλιασε το εγχείρημα από την πρώτη στιγμή.

Ωστόσο, πέρα από τον συμβολισμό της βράβευσης, ο πρόεδρος του Αμοργοράματος επέλεξε να αναδείξει τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι επαγγελματίες αλιείς. Όπως σημείωσε, η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει ραγδαία το θαλάσσιο περιβάλλον, ευνοώντας την εξάπλωση ξενικών ειδών, όπως ο λαγοκέφαλος, που αποτελεί σοβαρή απειλή για τα θαλάσσια οικοσυστήματα και την αλιευτική δραστηριότητα.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στην αυξανόμενη γραφειοκρατία και στην ανεξέλεγκτη ερασιτεχνική αλιεία, ζητήματα που, όπως είπε, επιβαρύνουν ολοένα και περισσότερο το έργο των επαγγελματιών ψαράδων και καθιστούν δυσκολότερη τη διατήρηση της βιωσιμότητας του κλάδου.

«Η παράκτια αλιεία βρίσκεται σε σταυροδρόμι και χρειάζεται τη στήριξη της Πολιτείας», υπογράμμισε, επισημαίνοντας ότι οι επαγγελματίες αλιείς δεν ζητούν μόνο μέτρα προστασίας των θαλάσσιων πόρων, αλλά και ουσιαστική συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων που αφορούν το μέλλον τους.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές και στα νέα θαλάσσια πάρκα που σχεδιάζονται, τονίζοντας ότι η εφαρμογή περιορισμών στην αλιεία θα πρέπει να συνοδεύεται από ολοκληρωμένα διαχειριστικά σχέδια, στα οποία οι ίδιοι οι αλιείς θα έχουν ενεργό ρόλο. Όπως ανέφερε, μόνο μέσα από τη συνεργασία επιστημονικής κοινότητας, Πολιτείας και αλιευτικού κόσμου μπορεί να επιτευχθεί η ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων και να διασφαλιστεί η βιώσιμη αλιεία για τις επόμενες γενιές. Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο κ. Γρόσμαν ευχαρίστησε τους διοργανωτές για την αναγνώριση της προσπάθειας και ευχήθηκε καλή επιτυχία στις εργασίες της Συνόδου, εκφράζοντας την ελπίδα ότι ο διάλογος μεταξύ επιστημόνων, θεσμών και επαγγελματιών αλιέων θα συμβάλει στη διαμόρφωση ενός πιο βιώσιμου μέλλοντος για τη θάλασσα και τους ανθρώπους που ζουν από αυτήν.