Μαρία Καρίκη: Άνθρωποι που καταπατούν τα όρια σου…

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η
Μαρία Καρίκη
Ψυχολόγος, Msc

Οι ανθρώπινες σχέσεις αποτελούν πάντα μια πρόκληση.

Οι άνθρωποι που βρίσκονται ήδη στη ζωή μας και αυτοί που θα έρθουν δεν είναι απαραίτητα συμβατοί με εμάς. Έχουμε, φυσικά, ενδόμυχα την προσδοκία να είμαστε ταιριαστοί, με αλληλοκατανόηση και αλληλοϋποστήριξη, αλλά δυστυχώς δεν ισχύει αυτό σε όλες τις περιπτώσεις. Ο σεβασμός και η οριοθέτηση δεν είναι καθόλου αυτονόητα χαρακτηριστικά στις σχέσεις.

Πολλές φορές παρατηρούμε ότι τα όριά μας δεν γίνονται αντιληπτά και απόδεκτά από κάποιους γύρω μας. Ενώ μιλάμε, εξηγούμε τι μας ενοχλεί, τι μας πειράζει, παρατηρούμε ότι η συμπεριφορά και η στάση από κάποια συγκεκριμένα άτομα μπορεί να παραμείνει η ίδια. Και κάπου εδώ αναρωτιόμαστε αρχικά μήπως δεν έχουμε εκφράσει ξεκάθαρα την αντίθεση και την ένστασή μας σε αυτό που μας ενοχλεί. Μήπως δεν το έχουμε πει με τον τρόπο που μπορεί να το καταλάβει ο άλλος. Έπειτα, όμως, από επαναλαμβαμόμενες αναφορές και αναλύσεις, αρχίζουμε και απογοητευόμαστε και συνειδητοποιούμε ότι δεν είμαστε τελικά εμείς που δεν εκφραζόμαστε “σωστά”, αλλά ο άλλος άνθρωπος που “αρνείται” να ακούσει και να καταλάβει.

Κάπως, έτσι, αντιλαμβανόμαστε ότι υπάρχουν και εκείνοι γύρω μας, που ό,τι και να κάνουμε, δε σέβονται τα όρια που θέτουμε. Αυτό μας στεναχωρεί και μας θυμώνει. Κι αυτό δεν αφορά μόνο σε φίλους ή συντρόφους που είναι επιλογή μας, αλλά μπορεί να συμβεί με συγγενείς ή και σε επαγγελματικούς χώρους. Εκεί τα πράγματα είναι πιο δύσκολα, γιατί δεν μπορούμε εύκολα να φύγουμε. Η ανοχή μας και η υπομονή μας δοκιμάζονται και πολλές φορές μπαίνουμε σε δύσκολα ηθικά διλήμματα για το τι πρόκειται να κάνουμε!

Πώς καταλαβαίνουμε, όμως, ότι κάποιος καταπατά τα όριά μας; Μπορεί να κάνει επαναλαμβανόμενα ή και σκόπιμα πράγματα που μας ενοχλούν. Μπορεί να μας υποτιμά, να μας προσβάλλει ή να μας μειώνει. Μπορεί να μας αποδίδει ευθύνες που δεν μας αναλογούν ή να υπονοεί ότι με κάποιον τρόπο εμείς φταίμε για τη δική του αντίδραση. Μπορεί να μη μας δίνει το χώρο και το χρόνο που χρειαζόμαστε. Μπορεί να παρακάμπτει τη γνώμη μας και να επιβάλλει τη δική του. Κάθε φορά που συμβαίνει σκόπιμα και εγωιστικά η καταπάτηση των ορίων μας νιώθουμε ότι δεν έγιναν σεβαστά η προσωπικότητά μας, ο λόγος μας και ίσως και η αξιοπρέπειά μας.

Οι άνθρωποι που επανειλημμένα το κάνουν αυτό σε άλλους είναι άνθρωποι, συνήθως, χωρίς ενσυναίσθηση. Δεν μπαίνουν στη θέση του άλλου να σκεφτούν πώς άραγε μπορεί να νιώσει. Κυριαρχεί στο μυαλό τους η δική τους σκέψη μόνο και η δική τους οπτική! Πιστεύουν (πάντα) ότι εκείνοι έχουν δίκιο και ότι η αντίδραση των άλλων είναι υπερβολική ή προβληματική. Αρκετές φορές, μπορεί να χαρακτηρίσουν κιόλας το άτομο που παραπονιέται για τη συμπεριφορά τους: του απαντούν ότι συνέχεια μουρμουράει, γκρινιάζει κι πως είναι πολύ εύθικτο, υπονοώντας ότι εκείνο είναι “προβληματικό” και ότι δεν “αντέχει” να υπάρχει μέσα σε μια ρεαλιστική σχέση.

Οι άνθρωποι που καταπατούν τα όριά μας και δεν μπορούν να το κατανοήσουν είναι άτομα που από μικρή ηλικία ίσως δεν τους οριοθέτησε κανείς. Δεν μπόρεσε η οικογένεια να βάλει ένα φρένο στη συμπεριφορά τους κι έτσι αναπαράγουν μεγαλώνοντας την αίσθηση ότι πάντα μπορούν να κάνουν ότι θέλουν, αδιαφορώντας ή αγνοώντας το αντίκτυπο της στάσης τους στους άλλους! Ή ίσως από την άλλη, μπορεί να είναι άτομα που έχουν περάσει πολύ δύσκολα παιδικά χρόνια και σταδιακά ο θυμός τους και ο πόνος τους καλλιέργησε έναν εγωκεντρισμό τόσο έντονο (από άμυνα) που δεν αφήνουν περιθώριο για συναισθηματισμούς και ευαισθησίες απέναντι στους άλλους. Τέλος, μπορεί να είναι και άτομα που μεγάλωσαν έχοντας ως πρότυπο μια ανάλογη συμπεριφορά από κάποιον γονέα και τα βιώματα αυτά σταδιακά έγιναν μέρος και της δικής τους επικοινωνίας με τους γύρω τους.

Όπως και να εξηγείται, ωστόσο, το φαινόμενο της καταπάτησης των ορίων, ο άνθρωπος που το υφίσταται οφείλει να προστατεύσει τον εαυτό του! Καμία σχέση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί υγιής αν δεν σέβεται ο ένας τα όρια του άλλου. Με τον καιρό θα γίνει τοξική και κακοποιητική προς εκείνον που νιώθει να μην εισακούγεται. Μετά από κάποια προσπάθεια και αρκετές συζητήσεις, επισημάνσεις και παρατηρήσεις, αν δεν αλλάξει κάτι, τα πράγματα δεν είναι ευοίωνα. Όσο δύσκολο και να είναι, η αποχώρηση ή η αποστασιοποίηση από την εν λόγω σχέση μοιάζει να είναι η μόνη αυτοπροστατευτική λύση...