«Κραυγή αγωνίας» από τη «Δίοδο» για το αβέβαιο μέλλον των Κέντρων Πρόληψης

Rodiaki NewsRoom

«Η πρόληψη των εξαρτήσεων δεν είναι προϊόν με ημερομηνία λήξης», διατρανώνουν οι εργαζόμενοι στα 75 Κέντρα Πρόληψης της χώρας, ανάμεσά τους και η «Δίοδος» της Ρόδου, καθώς στις 31 Δεκεμβρίου 2027 λήγει η προγραμματική τους σύμβαση και το μέλλον τους είναι πλέον αβέβαιο.

Ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας κατά των Ναρκωτικών, όπως έχει καθιερωθεί η 26η Ιουνίου, χθες το πρωί παραχώρησαν συνέντευξη Τύπου τα στελέχη του Κέντρου «Δίοδος» της Ρόδου, πλαισιωμένα και από τον αντιδήμαρχο Επικοινωνίας Γιώργο Πάττα, ο οποίος και γνωστοποίησε το σχετικό ψήφισμα του Δημοτικού Συμβουλίου για τη στήριξή του.

Από πλευράς της «Διόδου» παρόντες ήταν, βέβαια, η επιστημονικά υπεύθυνη του Κέντρου Ιωάννα Μαρίνου, ο ψυχολόγος του Σπύρος Στογιάννης, καθώς και η κοινωνική λειτουργός Σωτηρία Κρητικού. Αρχικά, η κ. Μαρίνου ενημέρωσε για αυτό που πάει να γίνει και γιατί κινδυνεύει το μέλλον της «Διόδου» μετά από 32 χρόνια λειτουργίας και προσφοράς στην κοινωνία, όχι μόνο της Ρόδου αλλά και μικρότερων νησιών της περιοχής μας. Ενημέρωσε αρχικά:

«Η φετινή 26η Ιουνίου έχει ιδιαίτερο βάρος για τα 75 Κέντρα Πρόληψης. Είμαστε ακόμα εδώ και συνεχίζουμε να εργαζόμαστε μέσα στις κοινότητες, στα σχολεία, στις οικογένειες, στους συλλόγους, στους δήμους, στα νησιά, στα χωριά και στις μεγάλες πόλεις. Είμαστε ακόμα εδώ, σχεδόν δύο χρόνια μετά την υλοποίηση του Νόμου για την «Ψυχιατρική μεταρρύθμιση» και τη δημιουργία του Ε.Ο.Π.Α.Ε. και δουλεύουμε σε όλο και πιο δυσμενείς συνθήκες: αφενός ο ΕΟΠΑΕ, αντί να ενισχύσει το ήδη υπάρχον δίκτυο των Κέντρων Πρόληψης, στα οποία παραμένουν 130 κενές θέσεις εργασίας, δημιουργεί παράλληλες – βραχυπρόθεσμες δομές μέσω ΕΣΠΑ, αφετέρου εντείνονται διαρκώς τα κοινωνικά ζητήματα που καθιστούν όλο και μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, κυρίως νέους, σε συνθήκες ευαλωτότητας ως προς την υιοθέτηση εξαρτητικών συμπεριφορών (όπως δείχνουν και τα στοιχεία της «Ευρωπαϊκής Έκθεσης για τα Ναρκωτικά 2026»).

Την ίδια στιγμή, τα Κέντρα Πρόληψης εξακολουθούμε να βρισκόμαστε σε καθεστώς αβεβαιότητας για τη μελλοντική βιωσιμότητα, την εύρυθμη και αποτελεσματική λειτουργία μας, κι εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για το πόσο διασφαλίζεται ή όχι η συνέχεια, ύστερα από περισσότερα από 30 χρόνια λειτουργίας, καθώς το 2027 λήγει η προγραμματική σύμβαση και δεν έχει υπάρξει σαφής διαβεβαίωση για τη συνέχιση του έργου μας».

Παρουσιάζοντας τον απολογισμό των δράσεων για το σχολικό έτος 2025-2026, επεσήμανε ότι υλοποιήθηκαν συνολικά 158 προγράμματα σε σχολικές μονάδες της Ρόδου και των γύρω νησιών, όλων των βαθμίδων, με τη συμμετοχή περισσότερων από 4.000 μαθητών. Οι παρεμβάσεις επικεντρώθηκαν στη διαχείριση συγκρούσεων, την ενδοσχολική βία, την ψυχική ανθεκτικότητα, τις διαπροσωπικές σχέσεις και την πρόληψη των εξαρτήσεων.

Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν δράσεις για γονείς, εκπαιδευτικούς και εργαζόμενους κοινωνικών δομών, ενώ το Κέντρο ανέπτυξε παρεμβάσεις και σε απομακρυσμένα νησιά της Δωδεκανήσου, όπως η Κάρπαθος, η Κάσος, η Χάλκη, η Σύμη και η Τήλος.

Πιο αναλυτικά, πραγματοποιήθηκαν 78 προγράμματα στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση με τη συμμετοχή 1.980 μαθητών, με βασικές θεματικές το «σχολείο που ονειρεύομαι», τη διαχείριση συγκρούσεων και την ομαλή μετάβαση από το δημοτικό στο γυμνάσιο.

Παράλληλα, υλοποιήθηκαν 67 προγράμματα σε γυμνάσια και λύκεια με τη συμμετοχή 1.650 μαθητών, δίνοντας έμφαση στην προσωπική ανάπτυξη, τις διαπροσωπικές σχέσεις, την ψυχική ανθεκτικότητα και την πρόληψη των εξαρτήσεων, ενώ ακόμη 13 παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν σε ειδικές δομές εκπαίδευσης με τη συμμετοχή 375 μαθητών.

Το έργο της «Διόδου», ωστόσο, δεν περιορίζεται στη μαθητική κοινότητα. Κατά τη διάρκεια της χρονιάς εκπαιδεύτηκαν περίπου 60 εκπαιδευτικοί, πραγματοποιήθηκαν οκτώ συναντήσεις και ομιλίες για γονείς με συμμετοχή περίπου 250 ατόμων, ενώ αναπτύχθηκαν προγράμματα για εργαζόμενους κοινωνικών υπηρεσιών, μέλη των ΚΑΠΗ και άλλες ομάδες του γενικού πληθυσμού.

Τα στελέχη του Κέντρου ξεκαθάρισαν ότι οι δράσεις πρόληψης δεν αποτελούν απλές ενημερωτικές παρουσιάσεις ή διαλέξεις, αλλά πολυήμερες παρεμβάσεις που βασίζονται στην ανάπτυξη δεξιοτήτων ζωής, στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και της συναισθηματικής ανθεκτικότητας των παιδιών και των εφήβων. Όπως σημείωσαν χαρακτηριστικά, η πρόληψη δεν αφορά μόνο την αποτροπή της χρήσης ουσιών, αλλά τη δημιουργία ανθρώπων και κοινοτήτων με περισσότερα εφόδια απέναντι στις δυσκολίες της ζωής.

Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασαν τα στελέχη της «Διόδου» για τις νέες κοινωνικές τάσεις που καταγράφονται μέσα από την καθημερινή παρουσία τους στα σχολεία και στις οικογένειες.

Όπως ανέφεραν, το άγχος και η μοναξιά εμφανίζονται πλέον με ιδιαίτερη ένταση στις νεότερες ηλικίες, ενώ αυξητική πορεία παρουσιάζουν η χρήση αλκοόλ και κάνναβης, ο διαδικτυακός εθισμός, ο τζόγος και τα περιστατικά βίας μέσα στο σχολικό περιβάλλον.

Σημαντικές δυσκολίες καταγράφονται επίσης στις διαπροσωπικές σχέσεις των μαθητών, με τους εκπαιδευτικούς να ζητούν ολοένα και συχνότερα υποστήριξη για τη διαχείριση συγκρούσεων, τη σχολική βία και την έλλειψη συνοχής μέσα στις σχολικές τάξεις.

Αντίστοιχα, οι γονείς αναζητούν καθοδήγηση σε ζητήματα οριοθέτησης των παιδιών, διαχείρισης του άγχους και προσαρμογής στις νέες κοινωνικές και οικογενειακές συνθήκες.

Την ίδια στιγμή, το Κέντρο Πρόληψης καλείται να καλύψει τις ανάγκες όχι μόνο της Ρόδου αλλά και πέντε ακόμη νησιών της Δωδεκανήσου, μεταξύ των οποίων η Κάρπαθος, η Κάσος, η Χάλκη, η Σύμη και η Τήλος.

Παρά το γεγονός ότι η περιοχή ευθύνης περιλαμβάνει χιλιάδες μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς, η «Δίοδος» λειτουργεί σήμερα με μόλις τρία επιστημονικά στελέχη και έναν διοικητικό υπάλληλο, γεγονός που, σύμφωνα με τους εργαζόμενους, καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την κάλυψη των συνεχώς αυξανόμενων αναγκών.

Παράλληλα, έγινε λόγος για αυξημένη γραφειοκρατία και περιορισμούς στις δράσεις μετά τη δημιουργία του νέου οργανισμού για τις εξαρτήσεις, με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται η υλοποίηση πρωτοβουλιών που επί χρόνια αποτελούσαν θεσμό για την τοπική κοινωνία.

Στο πλευρό του Κέντρου τάσσεται το δημοτικό συμβούλιο Ρόδου, το οποίο ενέκρινε ομόφωνα ψήφισμα υπέρ της συνέχισης και ενίσχυσης της λειτουργίας της «Διόδου».

Στο ψήφισμα που διάβασε ο κ. Πάττας, αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι η πρόληψη και η ψυχική υγεία αποτελούν βασικές προτεραιότητες της τοπικής αυτοδιοίκησης και χαρακτηρίζεται η «Δίοδος» πολύτιμος κοινωνικός θεσμός για τη Ρόδο και τα γύρω νησιά.

Το Δημοτικό Συμβούλιο Ρόδου ζητά τη θεσμική κατοχύρωση της λειτουργίας των Κέντρων Πρόληψης, τη διασφάλιση σταθερής και επαρκούς χρηματοδότησης, την κάλυψη των κενών θέσεων προσωπικού και την άμεση υπογραφή νέας προγραμματικής σύμβασης πριν από τη λήξη της σημερινής το 2027.

«Η πρόληψη δεν αποτελεί πολυτέλεια αλλά επένδυση στην υγεία, την παιδεία και την κοινωνική συνοχή», υπογραμμίζεται στο ψήφισμα, με τον δήμο Ρόδου να προειδοποιεί ότι η αποδυνάμωση των δομών πρόληψης δεν εξαφανίζει τα κοινωνικά προβλήματα, αλλά τα μεταθέτει στο μέλλον με μεγαλύτερο κοινωνικό και οικονομικό κόστος.

Οι εργαζόμενοι της «Διόδου» ξεκαθάρισαν ότι ο αγώνας τους δεν αφορά μόνο τη διατήρηση των θέσεων εργασίας ή μιας δομής, αλλά την υπεράσπιση ενός δικτύου πρόληψης που έχει χτιστεί με τις τοπικές κοινωνίες εδώ και περισσότερα από τριάντα χρόνια και αποτελεί σημείο αναφοράς για χιλιάδες παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικούς σε ολόκληρη τη Δωδεκάνησο.

Το ψήφισμα

Αναφέρουν στο ψήφισμά τους οι εργαζόμενοι/ες στη «Δίοδο»:

Σε μια εποχή όπου οι κοινωνικές, ψυχολογικές και εκπαιδευτικές προκλήσεις για τα παιδιά, τους εφήβους και τις οικογένειες γίνονται ολοένα και πιο σύνθετες, η πρόληψη αποτελεί ίσως την πιο ουσιαστική κοινωνική επένδυση που μπορούμε να κάνουμε. Η πρόληψη δεν αφορά μόνο την αποτροπή των εξαρτήσεων. Αφορά την ενδυνάμωση των ανθρώπων, την καλλιέργεια δεξιοτήτων ζωής, την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας και τη δημιουργία κοινοτήτων που μπορούν να στηρίζουν τα μέλη τους.

Το Κέντρο Πρόληψης «Δίοδος», σε συνεργασία με τον Ε.Ο.Π.Α.Ε., συνεχίζει με συνέπεια να βρίσκεται δίπλα στη σχολική κοινότητα και την τοπική κοινωνία της Ρόδου, υλοποιώντας παρεμβάσεις που απαντούν στις πραγματικές ανάγκες των μαθητών, των εκπαιδευτικών, των γονέων και των πολιτών.

Τα στοιχεία των τελευταίων ετών επιβεβαιώνουν ότι η πρόληψη δεν είναι μια θεωρητική προσέγγιση, αλλά μια ζωντανή διαδικασία που αγγίζει χιλιάδες ανθρώπους. Μέσα από προγράμματα σε σχολεία, δράσεις για γονείς και εκπαιδευτικούς, παρεμβάσεις στην κοινότητα και συνεχή παρουσία στις εκπαιδευτικές δομές του νησιού, καταφέραμε να δημιουργήσουμε ευκαιρίες διαλόγου, συνεργασίας και προσωπικής ανάπτυξης για περισσότερους από 2.700 μαθητές, εκατοντάδες γονείς και δεκάδες εκπαιδευτικούς.

Σήμερα παρουσιάζουμε όχι μόνο αριθμούς και στατιστικά στοιχεία, αλλά κυρίως το αποτύπωμα μιας συλλογικής προσπάθειας που έχει ως στόχο να διαμορφώσει ένα ασφαλέστερο, πιο υποστηρικτικό και πιο ανθρώπινο περιβάλλον για τα παιδιά και τους νέους του τόπου μας. Γιατί η πρόληψη είναι η βάση πάνω στην οποία χτίζεται το μέλλον μιας υγιούς κοινωνίας.