Μαρία Καρίκη: «Συγκρούσεις μέσα στην Οικογένεια»

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η
Μαρία Καρίκη
Ψυχολόγος, MSc

Κάθε οικογένεια είναι μια μικρή, κλειστή ομάδα με διαφορετικής ηλικίας και ιδιοσυγκρασίας μέλη.

Πρόκειται για μια δυναμική ομάδα που συνεχώς αλλάζει και αναδιαμορφώνεται. Δε μένει ποτέ στατική. Αυτό είναι και το δύσκολο έργο των γονέων. Καλούνται να διαχειριστούν μια ομάδα διαφορετικών ανθρώπων που συνεχώς αλλάζει. Μπροστά σε αυτή την καθημερινή πρόκληση είναι φυσικό και επόμενο να προκύπτουν διαφωνίες και συγκρούσεις.

Οι συγκρούσεις αυτές είναι αναπόφευκτες μέσα στην αλληλεπίδραση της κάθε ημέρας. Το ερώτημα είναι αν παραμένουν μέσα σε ένα λογικό πλαίσιο κι αν μαθαίνουμε από αυτές! Ο τρόπος που διαχειριζόμαστε την ένταση, τις αντιπαραθέσεις θα παίξει πολύ μεγάλο ρόλο στην έκβαση της σύγκρουσης. Αν ξεφύγει το ένα μέλος και το ίδιο και το άλλο, τα πράγματα θα καταλήξουν εκτός ελέγχου.

Δεν διορθώνεται τίποτα με αυτό τον τρόπο. Ίσα ίσα μπορεί να γίνουν και χειρότερα τα πράγματα. Αν επαναλαμβάνεται αυτό πολλές φορές, κινδυνεύει να γίνει το κυρίαρχο μοντέλο επικοινωνίας μεταξύ των μελών της οικογένειας: φωνές, καβγάδες και ανεξέλεγκτες αντιδράσεις.

Οι γονείς διαμαρτύρονται ότι τα παιδιά τους δεν τους καταλαβαίνουν. Σε αυτό έχουν δίκιο. Τα παιδιά τους δεν μπορούν να τους καταλάβουν, γιατί δεν έχουν ούτε την ηλικία, ούτε την εμπειρία, ούτε τη γνώση που έχουν οι ίδιοι. Είναι αναμενόμενο, λοιπόν, κάτι τέτοιο. Δεν μπορούμε να έχουμε, επομένως, αυτή την απαίτηση από τα παιδιά.

Μπορούμε, όμως, να συζητάμε ξανά και ξανά κάποια θέματα που θεωρούμε σημαντικά, προσπαθώντας να εξηγήσουμε με επιχειρήματα τη θέση μας ως γονείς: για την ασφάλειά τους, για τους πιθανούς κινδύνους, για το μέλλον τους, για τις παρέες τους. Κάποιες φορές θα είναι αποτελεσματικός ο διάλογος και κάποιες όχι. Χρειάζεται να οπλιστούμε με υπομονή και επιμονή για να καταφέρουμε να περάσουμε κάποια σημαντικά «μηνύματα» στα παιδιά.

Από την άλλη, και τα παιδιά παραπονιούνται ότι οι γονείς τους δεν τους καταλαβαίνουν. Έχουν κι αυτά δίκιο. Ως ενήλικες πια, οι γονείς δυσκολεύονται να δουν τον κόσμο όπως τον έβλεπαν ως παιδιά και ως έφηβοι. Και είναι λογικό αυτό. Τα περισσότερα παιδιά αναφέρονται στον τρόπο που οι γονείς τους μιλούν κι όχι τόσο στο περιεχόμενο του λόγου τους.

Δεν τους αρέσει ο τρόπος! Πολλές φορές υπάρχουν φωνές, απειλές, εκβιασμοί, συγκρίσεις με άλλα συνομήλικα παιδιά και πολύ σκληρά λόγια και χαρακτηρισμοί. Με αυτό τον τρόπο τα παιδιά φορτίζονται πολύ συναισθηματικά και οι αντιδράσεις τους μπορούν να απομακρυνθούν κατά πολύ από το επιθυμητό αποτέλεσμα!

Ο διάλογος μέσα στην οικογένεια δεν είναι μια εύκολη υπόθεση! Ο συντονισμός γίνεται καταρχήν από τους γονείς. Οι πιο μεγάλοι είναι περισσότερο υπεύθυνοι για την ομαλή διεξαγωγή του διαλόγου, όχι τα μικρότερα μέλη. Πρώτα απ' όλα θα πρέπει οι γονείς να βρουν πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για να μιλήσουν στο παιδί. Είναι ήρεμο εκείνη τη στιγμή; Πιο θετικό; Ένας καλός διάλογος δεν μπορεί να γίνει ποτέ σε μια κακή στιγμή. Θα γίνει άδικα αν το παιδί είναι θυμωμένο, εκνευρισμένο ή δεν έχει καθόλου όρεξη για συζήτηση.

Απαραίτητη προϋπόθεση για μια θετική έκβαση στη συζήτηση είναι η παρουσία ενσυναίσθησης. Να μπούμε στη θέση του παιδιού, όσο «λάθος» κι αν είναι. Αντί να μείνουμε μόνο στη συμπεριφορά ή στην αντίδραση, να αναρωτηθούμε: γιατί το κάνει αυτό; Τι άλλο κρύβεται πίσω από αυτό που κάνει; Ποια ανάγκη ή ποια ανασφάλειά του;

Μόνο αν κατανοήσουμε το παιδί σε βάθος, πίσω από τις λέξεις και πίσω από τις συμπεριφορές, θα μπορέσουμε να βρούμε και την πραγματική αιτία των όσων κάνει. Και τότε θα μπορέσουμε να κινηθούμε προς τη σωστή κατεύθυνση της επίλυσης του ζητήματος. Έχει σημασία να αποκωδικοποιήσουμε τη στάση του παιδιού, να μη μείνουμε μόνο στις πράξεις του. Γιατί άραγε το κάνει αυτό;

Οι σχέσεις μέσα στην οικογένεια περνούν διάφορες διακυμάνσεις, ανάλογα με τις ηλικίες και τις φάσεις του κάθε μέλους. Μέσα στη σχέση μεταξύ γονέα και παιδιού ή μεταξύ των γονέων συμμετέχουν κι άλλες μεταβλητές: οικονομικά ζητήματα, εφηβεία, απώλειες, χωρισμοί, κλιμακτήριος, απολύσεις, σπουδές, σύντροφοι των παιδιών και πολλά άλλα. Υπάρχουν συνεχώς παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν το κλίμα μέσα στην οικογένεια. Παρ' όλα αυτά, υπάρχει κάτι που παραμένει ακλόνητο: η αγάπη προς τα παιδιά, ό,τι κι αν μπορεί να έχει συμβεί.

Με βάση αυτή τη σταθερά καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε τις δοκιμασίες και τις προκλήσεις που προκύπτουν μέσα στην οικογενειακή ζωή. Είναι η αγάπη που οπλίζει τους γονείς με δύναμη και υπομονή για να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων. Λάθη κάνουμε όλοι μας, και γονείς και παιδιά. Το ζήτημα είναι να τα αναγνωρίζουμε και να μαθαίνουμε από αυτά. Χωρίς αυτοκριτική και χωρίς σεβασμό, δυστυχώς θα επικρατούν ο εγωισμός, οι φωνές και οι ατέρμονες φαύλοι κύκλοι άλυτων συζητήσεων και προβλημάτων.