Το εθνικό μήνυμα της τριήμερης επίσκεψης Μητσοτάκη

Rodiaki NewsRoom

Περισσότερο από μια τριήμερη περιοδεία σε ένα απομακρυσμένο νησιωτικό σύμπλεγμα ήταν η παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελόριζο, τη Ρω και τη Στρογγύλη από την Παρασκευή 11 έως την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου.

Ο τόπος, η χρονική συγκυρία, η μετάβαση του πρωθυπουργού στα δύο ακριτικά φυλάκια και η κορύφωση της επίσκεψης με τις εκδηλώσεις για την 83η επέτειο της Απελευθέρωσης του Καστελλόριζου συνέθεσαν ένα μήνυμα με σαφή εθνική διάσταση: ότι η ελληνική Πολιτεία είναι παρούσα μέχρι το ανατολικότερο άκρο της επικράτειας και ότι η παρουσία αυτή δεν είναι ούτε περιστασιακή ούτε διαπραγματεύσιμη.

Ήταν ένα μήνυμα που απευθυνόταν πρώτα στους ίδιους τους ακρίτες, στους στρατιώτες και στα στελέχη που υπηρετούν εκεί, αλλά ταυτόχρονα εξέπεμπε προς κάθε κατεύθυνση, σε μια περιοχή όπου η γεωγραφία, η ιστορία και οι ελληνοτουρκικές διαφορές προσδίδουν σε κάθε κίνηση της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας ιδιαίτερη βαρύτητα.

Η πρώτη επίσκεψη πρωθυπουργού τόσο στη Ρω όσο και στη Στρογγύλη έδωσε ακόμη μεγαλύτερο συμβολισμό στην περιοδεία. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισκέφθηκε τα επιτηρητικά φυλάκια, συνομίλησε με στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και οπλίτες θητείας και με την παρουσία του στα δύο μικρονήσια υπογράμμισε εμπράκτως τη σημασία που αποδίδει η Αθήνα στην αδιάλειπτη παρουσία στα ακριτικά σημεία της χώρας.

Στο Καστελόριζο τίποτε δεν είναι απλώς τυπικό. Η απόσταση από την ηπειρωτική Ελλάδα, η εγγύτητα στις τουρκικές ακτές και η ιδιαίτερη θέση του συμπλέγματος της Μεγίστης στην Ανατολική Μεσόγειο προσδίδουν σε κάθε επίσκεψη κορυφαίου κυβερνητικού στελέχους πολιτικό και γεωπολιτικό περιεχόμενο.

Πολύ περισσότερο όταν ο ίδιος ο πρωθυπουργός δεν περιορίζεται στη Μεγίστη, αλλά μεταβαίνει και στη Ρω και στη Στρογγύλη, επισκέπτεται στρατιωτικά φυλάκια και συνομιλεί με όσους υπηρετούν σε μερικά από τα πλέον απομακρυσμένα σημεία της ελληνικής επικράτειας.

Η εικόνα αυτή ήταν από μόνη της το ισχυρότερο μέρος του μηνύματος. Η Ελλάδα, χωρίς υψηλούς τόνους και χωρίς να μετατρέπει την επίσκεψη σε μία ανοιχτή αντιπαράθεση με την Τουρκία, κατέγραψε την παρουσία της στο πεδίο.

Το μήνυμα ήταν διπλό: ασφάλεια και κυριαρχία από τη μία, μόνιμη ανθρώπινη παρουσία από την άλλη. Διότι στα ακριτικά νησιά η εθνική διάσταση δεν εξαντλείται στη σημαία και στο στρατιωτικό φυλάκιο. Συνδέεται άμεσα με το αν υπάρχουν κάτοικοι, σχολείο, γιατρός, δημόσιες υπηρεσίες, υποδομές και λόγοι για να παραμείνει μια νέα οικογένεια στον τόπο της.

Ρω και Στρογγύλη: Η πιο ισχυρή εικόνα της περιοδείας

Το Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου αποτέλεσε την ημέρα με το μεγαλύτερο συμβολικό και εθνικό βάρος.

Ο πρωθυπουργός, συνοδευόμενος μεταξύ άλλων από τον πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη, τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ στρατηγό Δημήτριο Χούπη και τον περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιώργο Χατζημάρκο, τους βουλευτές Μάνο Κόνσολα και Βασίλη Υψηλάντη, επισκέφθηκε τα επιτηρητικά φυλάκια της Ρω και της Στρογγύλης.

Στη Ρω κατέθεσε στεφάνι στο μνημείο της Δέσποινας Αχλαδιώτη και επισκέφθηκε το σπίτι της Κυράς της Ρω, που έχει μετατραπεί σε χώρο μνήμης.

Η μορφή της Κυράς της Ρω έχει εδώ και δεκαετίες ξεπεράσει τα όρια μιας τοπικής ιστορίας. Η γυναίκα που ύψωνε καθημερινά την ελληνική σημαία στη μικρονήσο έγινε σύμβολο της ανθρώπινης παρουσίας στα σύνορα και της βαθιάς σχέσης των ακριτών με τον τόπο τους.

Από τη Ρω ο πρωθυπουργός πέρασε στη Στρογγύλη. Εκεί, στο νοτιοανατολικό άκρο του συμπλέγματος, συνομίλησε με το προσωπικό του φυλακίου και τους στρατεύσιμους.

Η συγκεκριμένη μετάβαση είχε ιδιαίτερη σημασία ακριβώς επειδή δεν συνοδεύτηκε από κάποια θεαματική λεκτική κλιμάκωση. Η παρουσία της πολιτικής ηγεσίας δίπλα στους ανθρώπους των Ενόπλων Δυνάμεων λειτούργησε η ίδια ως δήλωση συνέχειας και αποφασιστικότητας.

Το μήνυμα που συμπύκνωσε η κυβερνητική πλευρά στη φράση «κανείς δεν είναι μόνος» αφορούσε τόσο όσους φυλάσσουν τα σύνορα όσο και τις μικρές κοινωνίες που βρίσκονται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το κέντρο λήψης των αποφάσεων.

Η επίσκεψη ολοκληρώθηκε την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου με τις εκδηλώσεις για την 83η επέτειο της Απελευθέρωσης του Καστελλόριζου.

Ο πρωθυπουργός παρέστη στη δοξολογία στον Ιερό Ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, κατέθεσε στεφάνι στο Ηρώο και παρακολούθησε την παρέλαση.

Στην ομιλία του συνέδεσε ευθέως την ιστορική διαδρομή του νησιού με τη σημερινή θέση του στον εθνικό κορμό, κάνοντας αναφορά στις περιπέτειες του Καστελλόριζου, στην απελευθέρωση της 13ης Σεπτεμβρίου 1943 και στην ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα το 1948.

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του στη Μεγίστη ως μέρος του «εθνικού μας κορμού» και ως «ανατολική εσχατιά της πατρίδας μας και ολόκληρης της Ευρώπης».

Αυτή ακριβώς η διατύπωση αποτύπωσε και το ευρύτερο πλαίσιο της επίσκεψης: το Καστελόριζο δεν παρουσιάστηκε ως ένα απομονωμένο ακριτικό νησί, αλλά ως οργανικό κομμάτι της χώρας και ταυτόχρονα ως ευρωπαϊκό σύνορο στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το μήνυμα προς την Τουρκία χωρίς να κατονομάζεται

Η Αθήνα δεν επέλεξε να παρουσιάσει επισήμως την τριήμερη επίσκεψη ως «απάντηση» στην Άγκυρα. Ωστόσο, στην Ανατολική Μεσόγειο η γεωγραφία πολλές φορές μιλά δυνατότερα από τις δηλώσεις.

Το Καστελόριζο βρίσκεται εδώ και χρόνια στον πυρήνα της ελληνοτουρκικής διαφωνίας για τις θαλάσσιες ζώνες. Ελλάδα και Τουρκία διατηρούν εκ διαμέτρου διαφορετικές προσεγγίσεις για την επήρεια των νησιών στην οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, ενώ η Αθήνα επαναλαμβάνει σταθερά ότι ζητήματα ελληνικής κυριαρχίας δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού όχι μόνο στο Καστελόριζο αλλά και στη Ρω και στη Στρογγύλη αποκτά εκ των πραγμάτων ιδιαίτερη σημασία.

Χωρίς να χρειάζεται μια ρητορική αντιπαράθεση, η κίνηση εξέπεμψε ότι η Ελλάδα ασκεί κανονικά και ανεμπόδιστα τις αρμοδιότητές της στην επικράτειά της, ότι η πολιτική ηγεσία επισκέπτεται τα φυλάκιά της και ότι η εθνική παρουσία στα ακριτικά νησιά αποτελεί καθημερινή πραγματικότητα.

Η αντίδραση του τουρκικού Τύπου

Η σημασία που απέδωσε η άλλη πλευρά στην επίσκεψη αποτυπώθηκε και στις αντιδράσεις τουρκικών μέσων ενημέρωσης.

Δημοσιεύματα εφημερίδων όπως η Nefes, η Akşam και η Sözcü χρησιμοποίησαν ιδιαίτερα υψηλούς τόνους, επαναφέροντας τους τουρκικούς ισχυρισμούς περί αποστρατιωτικοποίησης και ασκώντας κριτική στην παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού στα ακριτικά φυλάκια.

Η Nefes έφτασε να χαρακτηρίσει την περιοδεία σειρά «παρανομιών», ενώ άλλα τουρκικά μέσα μίλησαν για «πολιτικό σόου» και «πρόκληση». Οι αντιδράσεις αυτές κατέδειξαν ότι η επίσκεψη και ιδιαίτερα οι σταθμοί σε Ρω και Στρογγύλη παρακολουθήθηκαν στενά στην Τουρκία.

Παρά τους υψηλούς δημοσιογραφικούς τόνους, άλλο είναι οι τοποθετήσεις μέσων ενημέρωσης και άλλο μια επίσημη διακρατική αντίδραση. Αυτή η διάκριση έχει σημασία, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου Αθήνα και Άγκυρα εξακολουθούν να διατηρούν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας παρά τις σταθερές διαφορές τους.

Η μεγάλη εικόνα της επίσκεψης ήταν εθνική. Το δεύτερο όμως σκέλος της ήταν βαθιά πρακτικό: πώς ένα ακριτικό νησί μπορεί όχι απλώς να παραμένει κατοικημένο, αλλά να προσελκύσει νέο μόνιμο πληθυσμό.

Ο πρωθυπουργός το έθεσε ευθέως, υποστηρίζοντας ότι ο στόχος δεν είναι μόνο να παραμείνουν οι σημερινοί Καστελλοριζιοί στον τόπο τους, αλλά να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε περισσότεροι πολίτες να επιλέξουν το νησί για μόνιμη εγκατάσταση.

Στο πλαίσιο αυτό ανακοίνωσε μόνιμο ετήσιο μισθολογικό κίνητρο 5.000 ευρώ για το προσωπικό των δημόσιων υπηρεσιών, των Σωμάτων Ασφαλείας και των Ενόπλων Δυνάμεων που υπηρετεί στο Καστελόριζο.

Παράλληλα, ανακοίνωσε ειδικό κίνητρο εγκατάστασης και παραμονής επίσης 5.000 ευρώ ετησίως ανά νοικοκυριό, αφορολόγητο και ακατάσχετο, με προσαύξηση 1.000 ευρώ για κάθε ανήλικο παιδί.

Οι παρεμβάσεις αυτές έρχονται να απαντήσουν σε ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα των μικρών νησιών: το πώς θα εξασφαλιστεί ότι γιατροί, εκπαιδευτικοί, στελέχη υπηρεσιών και νέες οικογένειες θα μπορούν πραγματικά να ζήσουν εκεί και όχι απλώς να μετακινούνται προσωρινά για να καλύπτουν ανάγκες.

Στο Καστελόριζο ακόμη και έργα που σε μία μεγάλη πόλη θα θεωρούνταν αυτονόητες δημοτικές ή κρατικές υποχρεώσεις αποκτούν διαφορετική διάσταση.

Το λιμάνι, η ύδρευση, οι μονάδες αφαλάτωσης, το αποχετευτικό δίκτυο, ο βιολογικός καθαρισμός και η στέγαση εργαζομένων δεν αφορούν μόνο την ποιότητα ζωής. Αφορούν τη δυνατότητα ενός νησιού να παραμείνει βιώσιμο και κατοικημένο.

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε συγκεκριμένα στην αποκατάσταση του κεντρικού λιμανιού, στις νέες μονάδες αφαλάτωσης, στο νέο δίκτυο αποχέτευσης, στον βιολογικό καθαρισμό και στο δίκτυο ύδρευσης, θέτοντας ως στόχο να κλείσουν οι βασικές εκκρεμότητες των υποδομών τα επόμενα χρόνια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν κατά την επίσκεψη, προβλέπεται συνολικό πλέγμα δεκάδων έργων για υποδομές, ενεργειακή μετάβαση, διαχείριση πόρων, περιβάλλον, επιχειρηματικότητα και ανθρώπινο δυναμικό.

Το πραγματικό νόημα του «κανείς δεν είναι μόνος»

Για τους ανθρώπους που ζουν στο Καστελόριζο, η εθνική σημασία του τόπου τους είναι καθημερινό βίωμα. Δεν χρειάζονται μια πρωθυπουργική επίσκεψη για να γνωρίζουν πού βρίσκονται στον χάρτη.

Εκείνο που χρειάζονται είναι το κράτος να βρίσκεται κοντά τους όχι μόνο στις επετείους, αλλά όλο τον χρόνο.

Να υπάρχει γιατρός όταν χρειαστεί. Εκπαιδευτικός όταν ανοίξει το σχολείο. Αξιόπιστη σύνδεση με τη Ρόδο. Νερό, αποχέτευση και λιμενικές εγκαταστάσεις. Κατοικίες για όσους καλούνται να υπηρετήσουν εκεί. Και, κυρίως, πραγματικές δυνατότητες για τους νέους ανθρώπους που θέλουν να δημιουργήσουν ζωή και οικογένεια στο νησί.

Εκεί βρίσκεται ίσως και το βαθύτερο νόημα της τριήμερης επίσκεψης.

Η Ρω και η Στρογγύλη έστειλαν την εικόνα της εθνικής παρουσίας και της αποτροπής. Η επέτειος στο Καστελόριζο συνέδεσε το παρελθόν με το παρόν. Οι ανακοινώσεις για κίνητρα και υποδομές επιχείρησαν να δώσουν περιεχόμενο στην επόμενη ημέρα.

Γιατί στα σύνορα η εθνική πολιτική δεν μετριέται μόνο με φρεγάτες, φυλάκια και σημαίες. Μετριέται και με ανθρώπους. Με οικογένειες που μένουν. Με παιδιά που πηγαίνουν σχολείο. Με υπηρεσίες που λειτουργούν. Με σπίτια που κατοικούνται όλο τον χρόνο.

Και αυτό ήταν τελικά το κεντρικό μήνυμα που εξέπεμψε από το ακριτικό σύμπλεγμα η τριήμερη παρουσία του πρωθυπουργού: η Ελλάδα είναι παρούσα στο Καστελόριζο, τη Ρω και τη Στρογγύλη όχι μόνο επειδή αποτελούν τα σύνορά της, αλλά επειδή αποτελούν ζωντανό κομμάτι της ίδιας της χώρας.