Γιάννης Σαμαρτζής: Η συρρίκνωση των μικρών επιχειρήσεων και η κυριαρχία των μεγάλων αλυσίδων
ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΚΕ 438 ΦΟΡΕΣ
Γράφει ο Γιάννης Σαμαρτζής
Οικονομολόγος
Οι μικρές επιχειρήσεις αποτελούν διαχρονικά ένα σημαντικό κομμάτι της οικονομικής και κοινωνικής ζωής, καθώς συμβάλλουν στη δημιουργία θέσεων εργασίας, στην ενίσχυση της τοπικής οικονομίας και στην κάλυψη των καθημερινών αναγκών των καταναλωτών. Τα μικρά καταστήματα, τα οικογενειακά παντοπωλεία, τα τοπικά βιβλιοπωλεία και οι ανεξάρτητες εμπορικές επιχειρήσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της αγοράς. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σε πολλές αγορές μια τάση ενίσχυσης των μεγάλων εμπορικών αλυσίδων, οι οποίες διαθέτουν σημαντικά οικονομικά και οργανωτικά πλεονεκτήματα. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με το μέλλον των μικρών επιχειρήσεων, τον ανταγωνισμό και τις επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία.
Οι αιτίες της συρρίκνωσης των μικρών επιχειρήσεων
Μία από τις σημαντικότερες αιτίες που δυσκολεύουν τη λειτουργία των μικρών επιχειρήσεων είναι το αυξημένο λειτουργικό κόστος: Τα υψηλά ενοίκια των επαγγελματικών χώρων, οι λογαριασμοί ενέργειας, οι μισθοί, οι ασφαλιστικές εισφορές και το κόστος προμήθειας των προϊόντων αποτελούν σημαντικές οικονομικές υποχρεώσεις. Οι μεγάλες αλυσίδες, αντίθετα, έχουν συνήθως τη δυνατότητα να αγοράζουν μεγάλες ποσότητες προϊόντων σε χαμηλότερες τιμές, εξασφαλίζοντας καλύτερους όρους συνεργασίας με τους προμηθευτές. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να προσφέρουν ανταγωνιστικές τιμές, τις οποίες μια μικρή επιχείρηση δυσκολεύεται να ακολουθήσει.
Επιπλέον, οι μεγάλες επιχειρήσεις διαθέτουν συχνά περισσότερους οικονομικούς πόρους για διαφήμιση, τεχνολογικό εξοπλισμό και ανάπτυξη ηλεκτρονικών καταστημάτων. Η εξάπλωση του ηλεκτρονικού εμπορίου έχει αλλάξει σημαντικά τις καταναλωτικές συνήθειες, καθώς πολλοί καταναλωτές προτιμούν πλέον να συγκρίνουν τιμές και να πραγματοποιούν αγορές μέσω του διαδικτύου. Οι μικρές επιχειρήσεις που δεν έχουν προσαρμοστεί στις νέες τεχνολογικές συνθήκες ενδέχεται να χάσουν μέρος της πελατείας τους.
Παράλληλα, η περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση δυσκολεύει τον εκσυγχρονισμό πολλών μικρών επιχειρήσεων. Η δημιουργία ενός ηλεκτρονικού καταστήματος, η ανακαίνιση ενός επαγγελματικού χώρου ή η υιοθέτηση νέων συστημάτων διαχείρισης απαιτούν κεφάλαια που δεν είναι πάντοτε διαθέσιμα. Ως αποτέλεσμα, ορισμένες επιχειρήσεις αδυνατούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της σύγχρονης αγοράς και οδηγούνται σε περιορισμό της δραστηριότητάς τους ή ακόμη και σε οριστική διακοπή λειτουργίας.
Οι επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία
Η συρρίκνωση των μικρών επιχειρήσεων μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες στην απασχόληση. Πολλές μικρές επιχειρήσεις αποτελούν πηγή εισοδήματος για αυτοαπασχολούμενους, οικογένειες και εργαζομένους. Όταν ένα κατάστημα κλείνει, δεν επηρεάζεται μόνο ο ιδιοκτήτης του, αλλά ενδέχεται να επηρεαστούν και οι εργαζόμενοι, οι προμηθευτές και άλλες επιχειρήσεις που συνεργάζονταν μαζί του.
Επιπλέον, η αποδυνάμωση των μικρών καταστημάτων μπορεί να μεταβάλλει τον χαρακτήρα των τοπικών αγορών. Τα συνοικιακά καταστήματα προσφέρουν συχνά προσωπική εξυπηρέτηση, διατηρούν σταθερές σχέσεις με τους πελάτες και γνωρίζουν καλύτερα τις ανάγκες της περιοχής τους. Η παρουσία τους ενισχύει την κοινωνική συνοχή και συμβάλλει στη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας στις γειτονιές. Αντίθετα, η συγκέντρωση της εμπορικής δραστηριότητας σε λίγες μεγάλες επιχειρήσεις μπορεί να περιορίσει την ποικιλία των τοπικών επιλογών.
Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τον ανταγωνισμό. Η παρουσία πολλών ανεξάρτητων επιχειρήσεων μπορεί να ενθαρρύνει τη διαφοροποίηση των προϊόντων, τη βελτίωση της εξυπηρέτησης και την ανάπτυξη νέων ιδεών. Αν, όμως, η αγορά συγκεντρωθεί σε λίγες μεγάλες αλυσίδες, υπάρχει ο κίνδυνος να περιοριστούν οι ανταγωνιστικές πιέσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις οδηγούν πάντοτε σε αρνητικά αποτελέσματα, αλλά ότι χρειάζεται να διατηρούνται συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού.
Τα πλεονεκτήματα των μεγάλων αλυσίδων
Παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μικρές επιχειρήσεις, η ανάπτυξη των μεγάλων αλυσίδων έχει και ορισμένα σημαντικά πλεονεκτήματα. Χάρη στις οικονομίες κλίμακας, μπορούν συχνά να μειώνουν το κόστος ανά μονάδα προϊόντος και να προσφέρουν χαμηλότερες τιμές στους καταναλωτές. ( Οι οικονομίες κλίμακας είναι η μείωση του μέσου κόστους παραγωγής ενός προϊόντος, όταν μια επιχείρηση αυξάνει την ποσότητα που παράγει, μακροχρόνια. Με απλά λόγια, όσο περισσότερο παράγει μια επιχείρηση, τόσο λιγότερο μπορεί να της κοστίζει η παραγωγή κάθε μονάδας προϊόντος).
Επίσης, διαθέτουν οργανωμένα συστήματα διανομής, μεγαλύτερη ποικιλία προϊόντων και δυνατότητα επενδύσεων σε τεχνολογία και καινοτομία.
Οι μεγάλες επιχειρήσεις μπορούν ακόμη να δημιουργούν θέσεις εργασίας και να πραγματοποιούν επενδύσεις που ενισχύουν την οικονομική δραστηριότητα. Για τους καταναλωτές, η λειτουργία τους μπορεί να σημαίνει ευκολότερη πρόσβαση σε προϊόντα και περισσότερες επιλογές. Επομένως, το ζήτημα δεν είναι να θεωρηθούν οι μεγάλες αλυσίδες αποκλειστικά αρνητικός παράγοντας, αλλά να εξεταστεί πώς μπορούν να συνυπάρχουν με τις μικρές επιχειρήσεις σε μια ανταγωνιστική αγορά.
Ωστόσο, για να μπορέσουν οι μικρές επιχειρήσεις να παραμείνουν βιώσιμες, είναι απαραίτητο να προσαρμοστούν στις σύγχρονες οικονομικές και τεχνολογικές εξελίξεις. Η αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων, η δημιουργία ηλεκτρονικών καταστημάτων και η προβολή μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να τις βοηθήσουν να προσεγγίσουν νέους πελάτες και να ενισχύσουν την παρουσία τους στην αγορά.
Παράλληλα, η συνεργασία μεταξύ μικρών επιχειρήσεων μπορεί να μειώσει ορισμένα λειτουργικά έξοδα. Για παράδειγμα, η κοινή προμήθεια προϊόντων ή η δημιουργία τοπικών δικτύων διανομής μπορεί να βελτιώσει τη διαπραγματευτική τους θέση απέναντι στους προμηθευτές. Σημαντικό ρόλο μπορούν επίσης να διαδραματίσουν η επαγγελματική κατάρτιση, η πρόσβαση σε χρηματοδότηση και τα κατάλληλα προγράμματα στήριξης της επιχειρηματικότητας.
Από την πλευρά τους, οι καταναλωτές μπορούν να συμβάλλουν στη διατήρηση των μικρών επιχειρήσεων, επιλέγοντας, όπου είναι εφικτό, τοπικά καταστήματα και προϊόντα. Η προσωπική εξυπηρέτηση, η ποιότητα, η εξειδίκευση και η γνώση των αναγκών της τοπικής κοινωνίας, αποτελούν σημαντικά πλεονεκτήματα που μπορούν να διαφοροποιήσουν μια μικρή επιχείρηση από μια μεγάλη αλυσίδα.
Συμπερασματικά, η συρρίκνωση των μικρών επιχειρήσεων και η ενίσχυση των μεγάλων αλυσίδων αποτελούν ένα σύνθετο οικονομικό ζήτημα, το οποίο συνδέεται με το κόστος λειτουργίας, την τεχνολογική εξέλιξη, τις καταναλωτικές συνήθειες και τις συνθήκες ανταγωνισμού. Οι μεγάλες αλυσίδες προσφέρουν οικονομίες κλίμακας, χαμηλότερες τιμές σε πολλές περιπτώσεις και σημαντικές δυνατότητες επενδύσεων. Ωστόσο, οι μικρές επιχειρήσεις εξακολουθούν να διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στην απασχόληση, στην τοπική ανάπτυξη και στην κοινωνική συνοχή. Η πρόκληση για το μέλλον είναι η δημιουργία μιας αγοράς που θα επιτρέπει την ανάπτυξη των μεγάλων επιχειρήσεων, χωρίς να στερεί από τις μικρές τη δυνατότητα να ανταγωνίζονται με δίκαιους όρους. Η ενίσχυση της καινοτομίας, της συνεργασίας και της επιχειρηματικότητας, μπορεί να συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας πιο ισορροπημένης και βιώσιμης οικονομίας.
Παραθέτω τα 10 μεγαλύτερα σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα, με βάση το τζίρο τους και με βάση τα δημοσιευμένα οικονομικά στοιχεία για το 2024, που είναι η πιο πρόσφατη πλήρης συγκρίσιμη κατάταξη για τις δέκα μεγαλύτερες επιχειρήσεις του κλάδου. Τα ποσά είναι σε ευρώ και αφορούν ετήσιο κύκλο εργασιών, όχι καθαρά κέρδη.
ΠΙΝΑΚΑΣ
Κατάταξη των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ με βάση τον ετήσιο τζίρο τους
|
|
Αλυσίδα σούπερ μάρκετ |
Τζίρος 2024 |
|
1 |
Σκλαβενίτης |
4,651 δισ. € |
|
2 |
Lidl Ελλάς |
Πάνω από 2 δισ. €* |
|
3 |
ΑΒ Βασιλόπουλος |
1,936 δισ. € |
|
4 |
METRO / My market |
1,621 δισ. € |
|
5 |
Μασούτης |
1,141 δισ. € |
|
6 |
ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός |
777,7 εκατ. € |
|
7 |
Γαλαξίας (Πέντε Α.Ε.) |
514,3 εκατ. € |
|
8 |
The Mart |
444,9 εκατ. € |
|
9 |
Market In |
418,6 εκατ. € |
|
10 |
Bazaar |
248,4 εκατ. € |
Πηγές: Καθημερινή, Ναυτεμπορική και οικονομικά στοιχεία εταιρειών για το 2024.

Ακολουθήστε τη Ροδιακή στο Google News