Τι ισχύει για την προστασία της ακίνητης περιουσίας και τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά
Pοδούλα Λουλουδάκη
ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΚΕ 3708 ΦΟΡΕΣ
Πληροφορίες για τις δυνατότητες που έχουν οι πολίτες για τη ρύθμιση των οφειλών τους, δίνει η κ. Δέσποινα Ζιώγα, δικηγόρος τράπεζας
Πως θα σώσεις το σπίτι και ό,τι απέκτησες τα χρόνια της ευμάρειας! Αυτό είναι το ζητούμενο σήμερα για τους περισσότερους οι οποίοι έχουν φορτωθεί δάνεια, έχουν ανεβάσει στον ουρανό τα ποσά των πιστωτικών καρτών και δεν έχουν να πληρώσουν. Ο ευεργετικός νόμος Κατσέλη αυτό που κάνει στην πραγματικότητα είναι ένα είδος πτώχευσης του ιδιώτη ο οποίος δεν χρειάζεται να πληρώσει μέχρι να εκδικαστεί η αίτησή του, κάτι που μπορεί να συμβεί χρόνια μετά. Αν δεν δικαιωθεί θα πάθει τα χειρότερα, αλλά αυτό είναι μια ιστορία που θα την αντιμετωπίσει τότε.
Όλοι προσφεύγουν, και αυτοί που το δικαιούνται και οι απατεώνες που εκ πεποιθήσεως δεν πληρώνουν. Τι όφελος έχουν αυτοί που από το υστέρημά τους πληρώνουν κανονικά, ακόμα και δανειζόμενοι από τους γύρω, από τον παππού και τη γιαγιά, ας πούμε; Κανένα! Αντίθετα το κόστος των κόκκινων δανείων το οποίο τραπεζικοί κύκλοι ανεβάζουν στο 25%, έχει μετακυλιστεί στο επιτόκιο χορηγήσεων.
Απαντήσεις σε καίρια ερωτήματα που απασχολούν τους πολίτες δίνει σήμερα η κ. Δέσποινα Ζιώγα, δικηγόρος τράπεζας, εξειδικευμένη στο τραπεζικό και εμπορικό δίκαιο.
Τι ισχύει έως τις 31 Δεκεμβρίου για τους πλειστηριασμούς;
Υπάρχουν δύο βασικές ρυθμίσεις που αφορούν στην αναστολή των πλειστηριασμών. Η μία είναι για πλειστηριασμούς που επισπεύδονται από πιστωτικά ιδρύματα ή εταιρείες παροχής πιστώσεων για απαιτήσεις που δεν υπερβαίνουν τις 200.000 ευρώ. Αυτό ισχύει μέχρι 31-12-2013, κι αφορά όλα τα ακίνητα, όχι μόνο την πρώτη κατοικία. Η δεύτερη ρύθμιση αφορά αποκλειστικά την α΄ κατοικία για την οποία έχει προβλεφθεί αναστολή των πλειστηριασμών όταν η αξία της δεν υπερβαίνει το όριο αφορολόγητης απόκτησης α΄ κατοικίας, προσαυξημένο κατά 50%. Για παράδειγμα το όριο αφορολόγητης απόκτησης α΄ κατοικίας είναι 200.000 ευρώ για τον άγαμο. Προστατεύει συνεπώς την κύρια κατοικία του όταν η αξία της δεν υπερβαίνει τις 300.000 ευρώ. Η βασική διαφορά από την προηγούμενη ρύθμιση είναι ότι η αναστολή των πλειστηριασμών για την α΄ κατοικία καταλαμβάνει και δανειστές που δεν είναι τράπεζες, δηλαδή τον οποιονδήποτε ιδιώτη είτε φυσικό πρόσωπο είτε νομικό, αλλά όχι το Δημόσιο. Επίσης η κύρια κατοικία προστατεύεται ανεξάρτητα από το ποσό της οφειλής. Κάποιος μπορεί να χρωστάει ας πούμε και 400.000 ευρώ.
Ποια σχέση έχουν οι σημερινές ρυθμίσεις για την αναστολή των πλειστηριασμών με την προστασία της κύριας κατοικίας που παρέχουν τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά;
Είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Οι δύο ρυθμίσεις για την αναστολή των πλειστηριασμών που ισχύουν μέχρι 31-12-2013 έχουν καθαρά προσωρινό χαρακτήρα και ισχύουν για όλους, χωρίς εισοδηματικά κριτήρια. Δηλαδή προστατεύεται κι ο πάμπλουτος χωρίς να εξετάζονται άλλου είδους προϋποθέσεις. Ο νόμος για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά δίνει μια οριστική, κι όχι προσωρινή λύση σε ανθρώπους που μέσα από μία δικαστική διαδικασία αποδεικνύεται ότι έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο, επιβάλλοντας τους ωστόσο την υποχρέωση να καταβάλλουν σημαντικό μέρος των οφειλών τους το οποίο είναι σε συνάρτηση με την αντικειμενική αξία του ακινήτου που αποτελεί την κύρια κατοικία τους. Η μόνη ομοιότητα που υπάρχει είναι ότι και σε αυτή την περίπτωση ο νομοθέτης έχει επιλέξει να μην προστατεύσει υπερπολυτελείς πρώτες κατοικίες, αφού ισχύουν κι εδώ τα όρια της αφορολόγητης πρώτης κατοικίας προσαυξημένης κατά 50%.
Τι συμβαίνει με τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά;
Ο νόμος ισχύει ήδη από το 2010 και τροποποιήθηκε σε βασικά σημεία πρόσφατα. Δίνει τη δυνατότητα σε φυσικά πρόσωπα που πληρούν συγκεκριμένες, αυστηρά καθοριζόμενες από το νόμο προϋποθέσεις, να ρυθμίσουν τα χρέη τους και να διασώσουν από τη ρευστοποίηση την κύρια κατοικία τους.
Ποιοι μπορούν να υπαχθούν σ΄ αυτό το νόμο;
Αποκλειστικά φυσικά πρόσωπα τα οποία δεν είναι έμποροι και έχουν περιέλθει χωρίς δόλο σε μόνιμη και γενική αδυναμία πληρωμής. Οι οφειλές οι οποίες μπορούν να ρυθμιστούν βάσει του νόμου αυτού είναι κάθε είδους: πιστωτικές κάρτες, δάνεια στεγαστικά, καταναλωτικά, οφειλές σε εταιρείες κινητής τηλεφωνίας ή άλλες παροχές υπηρεσιών. Ο νόμος δεν ισχύει για φόρους, τέλη προς το δημόσιο, προς ΟΤΑ, προς Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης. Ο νόμος αυτός από το 2010 δίνει μία ανάσα σε ανθρώπους που συσσώρευσαν χρέη και αδυνατούν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους ανυπαίτια. Πρέπει ωστόσο να πούμε ότι ο νόμος αυτός δεν είναι πανάκεια. Αποτελεί όμως την ύστατη λύση διότι ουσιαστικά συνιστά μία πτώχευση ιδιώτη.
Παρόλα αυτά προσφεύγουν σωρηδόν
Έχει κατατεθεί πολύ μεγάλος αριθμός αιτήσεων και από ανθρώπους που πραγματικά πληρούν τις προϋποθέσεις και τον σκοπό για τον οποίο ψηφίστηκε αυτός ο νόμος, αλλά και από ανθρώπους που συνειδητά προσπαθούν να καπηλευτούν τη δυνατότητα αυτή γνωρίζοντας και οι ίδιοι ότι σε καμία περίπτωση δεν πληρούν τις προϋποθέσεις.
Ένα φυσικό πρόσωπο μπορεί από μόνο του, χωρίς δικηγόρο να κάνει χρήση αυτού του νόμου;
Νομικά φαίνεται να παρέχεται αυτή η δυνατότητα αν και έχει βγει και αντίθετη δικαστική απόφαση. Ωστόσο λόγω της πολυπλοκότητας της διαδικασίας και των συγκεκριμένων προϋποθέσεων που πρέπει να πληρούνται η πράξη έχει δείξει ότι απαιτείται νομική συνδρομή.
Τι είναι αυτό που τους δελεάζει και προσφεύγουν στο νόμο Κατσέλη;
Ο νόμος, στην αρχική του μορφή μέχρι και τον Ιούνιο του 2013, παρείχε ουσιαστικά τη δυνατότητα χορήγησης στον αιτούντα προσωρινής διαταγής από το δικαστήριο για την προστασία του συνόλου της περιουσίας του, μέχρι τη συζήτηση της αίτησης η οποία προσδιοριζόταν αρκετά χρόνια μετά και επειδή ο όγκος των αιτήσεων ήταν πρωτοφανής ακόμα και για τα ίδια τα Ειρηνοδικεία, έφτασε να προσδιορίζεται στη Ρόδο για τέσσερα-πέντε χρόνια μετά και στην Αττική, για παράδειγμα, για οκτώ χρόνια μετά. Για το συγκεκριμένο διάστημα δε, δεν υπήρχε υποχρέωση καμίας καταβολής.
Δηλαδή δεν πλήρωναν τίποτα γι αυτό το διάστημα;
Ακριβώς, και πρέπει να πούμε ότι αυτή η πρακτική έχει αποβεί πολλές φορές και εις βάρος των ίδιων των αιτούντων. Δηλαδή έχουν υπάρξει πολλές περιπτώσεις που οι αιτήσεις έχουν απορριφτεί, με αποτέλεσμα οι οφειλές να αναβιώνουν αναδρομικά με τόκους.
Υπάρχουν πολλές πιθανότητες να απορριφθούν αυτές οι αιτήσεις;
Είναι πολύ πιθανόν η αίτηση στην εκδίκασή της να απορριφθεί, κι επειδή ακριβώς έχουν καταθέσει αίτηση κι αυτοί που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις η απόρριψη των αιτήσεων είναι συχνή.
Η τροποποίηση που έγινε τον Ιούνιο του 2013 τι περιλαμβάνει;
Τον Ιούνιο του 2013 επήλθε μια σημαντική τροποποίηση βάσει της οποίας όποιος καταθέτει αίτηση υποχρεούται να καταβάλλει στους δανειστές του τουλάχιστον το ποσόν που αντιστοιχεί στο 10% των δόσεων που θα έπρεπε να καταβάλλει κανονικά, με ελάχιστο ποσό τα 40% ευρώ το μήνα. Σε εξαιρετικές μόνο περιπτώσεις έχει τη δυνατότητα μηδενικών καταβολών είτε μέχρι τη συζήτηση της αίτησης είτε για ένα συγκεκριμένο διάστημα όπως για παράδειγμα στην περίπτωση της χρόνιας ανεργίας, ή εξαιρετικά σοβαρών ασθενειών. Μία ακόμα σημαντική τροποποίηση αφορά τη διαδικασία που προϋποτίθεται πριν την κατάθεση της αίτησης στο δικαστήριο η οποία ουσιαστικά καταργήθηκε.
Η παράμετρος αυτή έχει ανακόψει το ρυθμό που κατατίθενται οι αιτήσεις;
Δεν έχει ανακόψει καθόλου το ρυθμό γιατί το ποσόν που τελικά καλείται να πληρώσει ο αιτών εξακολουθεί να είναι πολύ μικρό και δυσανάλογο σε σχέση με τις οφειλές του. Ωστόσο είναι μια πιο δίκαιη λύση στην οποία συμπεριλαμβάνονται με εύλογο τρόπο τόσο τα συμφέροντα των ανθρώπων που έχουν βρεθεί σε οικονομική αδυναμία όσο και των δανειστών-τραπεζών στις οποίες συσσωρεύονται οφειλές για έτη, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να ικανοποιηθούν, με αποτέλεσμα να μεγαλώνουν οι επισφάλειές τους.
Οι συνεπείς, οι ενήμεροι δανειολήπτες έχουν κάποια ελάφρυνση ή τελικά ο νόμος προστατεύει μόνο τους ασυνεπείς;
Την ασυνέπεια, τη συνειδητή και συστηματική κάποιων και δεν μιλάω για τους ανθρώπους που έχουν πραγματικά ανάγκη, αλλά για τους εκ πεποιθήσεως κακοπληρωτές, την πληρώνουν τελικά οι συνεπείς. Για παράδειγμα, για τη διαμόρφωση του ύψους του επιτοκίου από την τράπεζα, για μια συγκεκριμένη κατηγορία δανείων όπως ένα καταναλωτικό δάνειο, λαμβάνεται υπ όψιν αυτός ακριβώς ο κίνδυνος και η πιθανότητα της μη αποπληρωμής, με αποτέλεσμα ο συνεπής δανειολήπτης να επιβαρύνεται τελικά από την ασυνέπεια του κακοπληρωτή. Και άλλωστε όλοι συμμετέχουμε στην ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών.
Έχουν παρατηρηθεί κρούσματα με διαφόρους να τάζουν ότι μπορούν να διαγράψουν το δάνειο όποιου απευθυνθεί σ΄ αυτούς! Μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο;
Σε κάθε περίπτωση οι πολίτες που σκέφτονται να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες αυτού του νόμου πρέπει να συμβουλεύονται τον δικηγόρο τους γιατί έχουν παρατηρηθεί πανελλαδικά απόπειρες εκμετάλλευσής τους από επιτήδειους οι οποίοι υπόσχονται θαύματα, δεν είναι δικηγόροι ώστε να μπορούν να τους εκπροσωπήσουν στο δικαστήριο ή δεν συνεργάζονται με δικηγόρο και τους παίρνουν τα λεφτά χωρίς πολλές φορές καν να καταθέτουν αιτήσεις στα δικαστήρια. Και πρέπει σε κάθε περίπτωση να επαναλάβουμε ότι για τη ρύθμιση των οφειλών απαιτείται η εξόφληση μέρους τους χρέους, ανάλογα με τις δυνάμεις του καθενός, με αποτέλεσμα να μην υφίσταται η ολική διαγραφή που κάποιοι υπόσχονται.
Τι βλέπετε να γίνεται με τις αλλαγές που ακούμε ότι θα επέλθουν μετά τις 31-12-2013; Θα αποφασιστεί η απελευθέρωση των πλειστηριασμών;
Εφόσον αποφασιστεί τελικά η απελευθέρωση των πλειστηριασμών το κράτος θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να προστατεύσει αυτούς που έχουν πραγματικά ανάγκη σε αντιδιαστολή με τις περιπτώσεις εκείνες που καταχρηστικά έχουν κάνει χρήση της δυνατότητας αυτής. Εκτιμάται ότι η απελευθέρωση των πλειστηριασμών θα γίνει σταδιακά, θέτοντας είτε εισοδηματικά είτε κοινωνικά κριτήρια προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος για τους πολίτες και για τα ίδια τα πιστωτικά ιδρύματα, από τις συνέπειες που θα είχε μία μαζική εκποίηση ακινήτων.