Oι Πομάκοι της Θράκης

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Κωνσταντίνος Καλημερίδης
Υποστράτηγος ε.α.

Πρόσφατα, με αφορμή την επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών κ. Τσαβούσογλου στην Ελλάδα και την προσπάθειά του να προσεταιριστεί τους Πομάκους στη Θράκη γίναμε μάρτυρες μιας ακόμα έντονης διαμαρτυρίας των συλλόγων τους και της προσπάθειάς τους να τονίσουν την καταγωγή τους, την ιστορία τους και την πολιτιστική τους ταυτότητα.

«Δεν υπάρχει τουρκική μειονότητα – Είμαστε Έλληνες Πομάκοι», «Απολαμβάνουμε ως Μουσουλμάνοι της Θράκης όλες τις ελευθερίες της πατρίδας μας», «Είστε ανεπιθύμητος – Να ζητήσετε συγγνώμη για όσα έπραξε το Έθνος σας εναντίον της φυλής μας». Τα παραπάνω είναι μερικά από τα μηνύματα που απηύθυναν στον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας με ανακοινώσεις, μέσω των συνδέσμων τους, οι Πομάκοι.

Η λέξη «πομάκος», σύμφωνα με έγκυρα λεξικά, προέρχεται από τη βουλγαρική λέξη “pomak” που σήμαινε «βοηθός». Οι Πομάκοι κατοικούν για χιλιάδες χρόνια στη Βαλκανική, στην οροσειρά της Ροδόπης, κυρίως στη Βουλγαρία και την Ελλάδα. Στην Ελλάδα οι περισσότεροι κατοικούν στους Νομούς Ξάνθης και Ροδόπης. Ονομάζονταν Αγριάνες, μια Θρακική φυλή που διέμενε στο όρος Σκόμιο και στη Ροδόπη. Κατά μία εκδοχή απάρτιζαν το ιππικό του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Στα βυζαντινά χρόνια με την επικράτηση του Χριστιανισμού οι Αγριάνες έγιναν Χριστιανοί και χτίστηκαν πολλά Μοναστήρια και εκκλησίες.

Οι Βυζαντινοί τους χρησιμοποίησαν ως Ακρίτες, για την προστασία των συνόρων τους. Στις επιδρομές εναντίον του Βυζαντίου, προστατευόταν μέσα σε Μοναστήρια στα οποία συνδύαζαν τη θρησκευτική ζωή με την εκμάθηση της χρήσης των όπλων. Τόσα πολλά ήταν τα Μοναστήρια στην ορεινή Ροδόπη που οι Οθωμανοί αργότερα την ονόμασαν Ντεσπότ – Νταγ (Δεσποτοβούνι). Βόρεια της Ξάνθης υπάρχει βουνό με την ονομασία Παπίκιο, δηλαδή το βουνό με τους πολλούς παπάδες. Οι Οθωμανοί τρομοκρατούσαν τους Πομάκους και τον 17ο αιώνα μαζικά εξισλαμίστηκαν.

Ομαδικά οι προύχοντες των πομακικών χωριών παρουσιάστηκαν στον επίσης εξισλαμισθέντα Οθωμανό διοικητή της Φιλιππούπολης και αναγκάστηκαν να ασπαστούν τον Μωαμεθανισμό. Επέστρεψαν στα χωριά τους και επέβαλαν τη νέα Θρησκεία. Τότε κατεδαφίστηκαν 218 εκκλησίες και 336 παρεκκλήσια.

Ο Γάλλος αρχαιολόγος Albert Dumont που επισκέφθηκε την περιοχή το 1868, στο βιβλίο του «Βούλγαροι» γράφει: «οι κάτοικοι τους οποίους ονομάζουν Βούλγαρους Πομάκους, ομιλούν σλαβικά αλλά έχουν τύπο ο οποίος δεν ομοιάζει ούτε προς τους Βουλγάρους ούτε προς τους Σέρβους. Οι Πομάκοι εκλαμβάνονται ως Μουσουλμάνοι επειδή έχουν τζαμιά χωρίς να γνωρίζουν, το Κοράνιο και χωρίς να ασκούν τους νόμους, όπως αυτό περιλαμβάνει».

Πέρασαν πολλά χρόνια ανάμεσα στον εμφανή μουσουλμανισμό και στον κρυφό χριστιανισμό, κάτι που αποδεικνύουν και πολλά τοπωνύμια και κατάλοιπα βυζαντινών – Χριστιανικών εθίμων όπως είναι το σταύρωμα του ψωμιού που γίνεται μέχρι και σήμερα.

Ο καθηγητής γενετικής Κ. Τριανταφυλλίδης μετά από μελέτες DNA στους Πομάκους, κατέληξε ότι τα γενετικά στοιχεία αποδεικνύουν ότι ο πληθυσμός των Πομάκων είναι βαλκανικός γηγενής πληθυσμός με αιματολογική ομάδα η οποία έχει δημιουργηθεί πριν από 2.000 χρόνια, κάτι που απορρίπτει τους ισχυρισμούς των Τούρκων και των Βουλγάρων ότι έχουν τουρκογενή ή Σλαβική προέλευση.

Οι Βούλγαροι φέρθηκαν πολύ σκληρά στους Πομάκους τους οποίους προσπάθησαν, ακόμη από τα Βυζαντινά χρόνια, να εκβουλγαρίσουν. Στον Α’ παγκόσμιο πόλεμο οι Πομάκοι ήταν ενάντια στους Βουλγάρους και το 1918 οι βουλευτές τους στη Βουλγαρική Βουλή έστειλαν επιστολή στον Γάλλο Διοικητή των συμμαχικών δυνάμεων Franchet d’ Esperey που ζητούσαν προστασία από τις καταπιέσεις των Βουλγάρων. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο εκπρόσωποι των Πομάκων της Θράκης, προερχόμενοι από την Ελλάδα και τη Βουλγαρία πήγαν στις ΗΠΑ και σε επίσημες επαφές ζήτησαν βοήθεια για την ένωσή τους με την Ελλάδα.

Ο διευθυντής του μεγάλου ραδιοφωνικού σταθμού της Αμερικής “WOL” ανακοίνωσε προς τον Αμερικανικό λαό: «ένα ακόμα πρόβλημα μειονότητας παρουσιάσθει σήμερα στην Ουάσινγκτον στο πρόσωπο των Πομάκων η οποίοι είναι αρχαία Ελληνική φυλή ιστορούμενη από της προ του Μεγάλου Αλεξάνδρου εποχής. Οι Πομάκοι είναι Μουσουλμάνοι.

Εκ τούτων οι 150.000 κατοικούν εις την Ελληνικήν πλευράν και 550.000 διάγουν εις Βουλγαρίαν όπου υποβάλλονται εις συστηματικήν τρομοκρατίαν…». Μετά την κατάρρευση του Κουμουνιστικού καθεστώτος η Βουλγαρία σταμάτησε να ασκεί εμφανή πολιτική προσεταιρισμού των Πομάκων. Αντίθετα η Τουρκία, εκμεταλλευόμενη το θέμα της Μουσουλμανικής Θρησκείας, αλλά και τα εγκληματικά λάθη της Ελληνικής πολιτικής στο θέμα των Πομάκων κάνει μεγάλη προσπάθεια εθνικού προσεταιρισμού των Πομάκων. Η τουρκική πίεση πάνω στους πομακικούς πληθυσμούς είναι εντονότατη και απροκάλυπτη.

Η Ελληνική Πολιτεία οφείλει αποφασιστικά να απομονώσει όλες τις ξένες ανθελληνικές προσπάθειες επιρροής σε μειονοτικές ομάδες που θέτουν σε αμφισβήτηση την από αρχαιοτάτων χρόνων Ελληνικότητα της Θράκης και την ταυτότητα των κατοίκων της. Τέλος, πρέπει να αναφερθεί ότι αξιόλογη προσπάθεια στην καταγραφής της πολιτιστικής κληρονομιάς των Πομάκων έκανε ο εκπαιδευτικός Π. Θεοχαρίδης, που συνέταξε λεξικό και γραμματική της πομακικής γλώσσας. Επίσης με την υποστήριξη του Δ' Σώματος Στρατού, ο Πομάκος δάσκαλος Ριτβάν Καραχότζα, κυκλοφόρησε το 1995, το πρώτο Πομακο – Ελληνικό λεξικό. Αμφότεροι βραβευτήκαν από την Ακαδημία Αθηνών.

Πηγές
Π. Παπαχριστοδούλου, «Οι Πομάκοι», Αθήνα 1948
Π. Φωτέα, «Οι Πομάκοι στο Βυζάντιο», Κομοτηνή 1977
M.Στούκα, «Πομάκοι όνομα και ιστορία», Άρθρο 2018
Wikipedia.