Αγαπητός Ξάνθης: «Η ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ», ένα εγχειρίδιο για όλους και για όλα, της ΕΕ

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Αγαπητός Ξάνθης, αρχιτέκτονας

Είναι κάποια βιβλία που σου τραβάνε την προσοχή ακόμη και με τη μορφή που εκτίθενται. Ένα μικρό εγχειρίδιο της σύστασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) είναι των: Francois de Teyssier & Gilles Baudier, με τίτλο «Η ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ» (2026), Μτφρ. Κ. Περιστεράκη, Αθήνα: εκδόσεις Δαίδαλος-Ι. Ζαχαρόπουλος. Αποτελεί ένα αλφαβητάρι της Ένωσης από την προσυστάσεως εποχή, από τη γέννησή της έως και την ενηλικίωσή της που επέρχεται πλέον σήμερα.

Η εισαγωγή από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Σωτήρη Ντάλη, είναι γεμάτη ελπίδα για τη συνέχιση του εγχειρήματος που γεννήθηκε από τις στάχτες του Β’ ΠΠ με τους χιλιάδες νεκρούς Ευρωπαίους. Τα δύσκολα πρώτα βήματα από το 1950 μέχρι και σήμερα δείχνουν ένα φως πορείας για την ειρήνη και την ευημερία μέσα από δύσκολα μονοπάτια εδραίωσης. Λέξεις όπως: συμφιλίωση, ενοποίηση, ελευθερίες, συνειδητή κοινότητα, φεντεραλισμός σμιλεύουν ένα αφήγημα στέρεο και ειλικρινές, παρά την κριτική των ευρωπεσιμιστών για την ΕΕ. Μάλιστα, τονίζει ο καθηγητής το ανασφαλές βίωμα που διάγει σήμερα η Ένωση και ότι η νέα ισχυρή αμυντική της διάσταση που διαμορφώνεται σταδιακά, ώστε να μπορεί να υπερασπίσει την Ουκρανία αλλά και τον εαυτό της, αποτελεί πρόκληση. Έφτασε η ώρα, από μια «ευτυχισμένη υποτέλεια» κάτω από το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ, να αναπνεύσει η Ένωση τον δικό της αέρα, να ανακαλύψει τη δική της οικοδόμηση εντός ενός στέρεου περιγράμματος γύρω από την ασφάλεια και τη δημοκρατία και τις δέουσες διαστάσεις της, ήτοι: τον σεβασμό των συνόρων, τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου.

Η Ελλάδα, αναφέρει ο κ. Ντάλης, μπορεί και πρέπει να αποκτήσει τη σταθερή της ευρωπαϊκή προοπτική με τον χαρακτήρα της θέσης της στον σκληρό πυρήνα της μεγάλης οικογένειας της Ευρώπης. Εκεί ανήκει, γιατί αποτελεί και λειτουργεί ως εγγυητής της ειρήνης, της ασφάλειας και της συνεργασίας στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.

Ουσιαστικά, το ευανάγνωστο εγχειρίδιο που παρουσιάζεται απευθύνεται σε όλους, με ένα πλήθος αναστοχασμών και θέσεων, γεγονότων και γραμμών που εξελίσσονται εδώ και οκτώ μεταπολεμικές δεκαετίες, ώστε να αναδύεται τελικά η ΕΕ ως μια νησίδα ειρήνης και ευημερίας, αποκομίζοντας την υποστήριξη όλων των Ευρωπαίων πολιτών. Σήμερα, ειδικά που ο κόσμος κλυδωνίζεται, το ευρωπαϊκό οικοδόμημα οφείλει να μείνει ασφαλές μέσα από τη συστηματική γνώση μας, ώστε να μπορούμε να αξιολογήσουμε ορθά τους κινδύνους που διατρέχει ο βασικός στόχος, που είναι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

Το έργο χωρίζεται σε τρία μέρη, ώστε να επιτρέπουν τη συστηματική επισήμανση της Ευρώπης στις τρεις μεγάλες διαστάσεις της. Το πρώτο μέρος τιτλοφορείται: «Πολιτισμός και ιστορία», το δεύτερο μέρος με τίτλο: «Χώρος και οργάνωση» και το τρίτο μέρος παρουσιάζεται με τίτλο: «Η ευρωπαϊκή ισχύς». Ουσιαστικά, είναι ένα αλληλούχιο μείγμα θέσεων, γεγονότων αλλά και αποφάσεων που καθόρισαν και καθορίζουν τα βήματα της ΕΕ στον χρόνο αλλά και στον διεθνή χώρο.

Αυτή η συνάθροιση ιστορικών δεδομένων, οικονομικών εννοιών και πρακτικών παρουσιάσεων αποδίδει ένα σύνολο της όλης εικόνας της Ένωσης, από τη σύστασή της μέχρι και σήμερα, χωρίς να υπεκφεύγει επίσης από μια σειρά προτάσεων για τη μελλοντική ισχυροποίηση της Ευρώπης στο παγκόσμιο μεταβλητό στερέωμα.

Η αφήγηση της ιστορίας της Ένωσης, από τους μυθικούς χρόνους με την αρπαγή της Ευρώπης από τον Δία μέχρι το «θαύμα» της Ένωσης στη βάση των τεσσάρων μεγάλων ελευθεριών της, δείχνει το πάθος μερικών πεφωτισμένων τότε ανδρών για μια Ευρώπη ειρηνική, συνεργατική, φεντεραλιστική. Η Ευρώπη γέννησε το σύγχρονο «κράτος» μέσα από το μπαρούτι και την κάπνα του πολέμου και παρέδωσε τον Διαφωτισμό. Άρα, καταλήγει το πρώτο μέρος με τις κουβέντες του μεγάλου ιστορικού Φερνάν Μπρωντέλ, ο οποίος μιλάει για την Ευρώπη της κοινής ιστορίας και παράδοσης που εκ των πραγμάτων οφείλει να διεκδικήσει και επιμέρους ιστορίες και εθνικές ταυτότητες. Η οικοδόμηση της Ευρώπης, επισημαίνει, οφείλει να πραγματοποιηθεί στη βάση της διπλής αναγνώρισης.

Στο δεύτερο και τρίτο μέρος εξετάζεται η σημασία του χώρου αλλά και η οργάνωσή του, ώστε να αποτυπωθούν οι αρχές και οι αξίες της Ένωσης μέσα από τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη, την ελευθερία και την ισότητα, και σήμερα στην κοινή πολιτική άμυνας και ασφάλειας. Επίσης, αναπτύσσεται το σχήμα κύριων πολιτικών με κοινές γραμμές στη στόχευση για μια ενιαία και ισχυρή Ευρώπη στο πλαίσιο των αναγνωστικών τάσεων που υπάρχουν από άλλες ισχυρές δυνάμεις του πολυμερούς, ψηφιακού κόσμου.

Στο συνοδευτικό ΕΠΙΜΕΤΡΟ του πονήματος, ο Σωτήρης Ντάλης τολμά να ανοίξει τη σχολιαστική βεντάλια του χρόνου για τη γέννηση του «σώματος» της ΕΕ, από την πρώτη ιδέα για τις Ενωμένες Πολιτείες της Ευρώπης από τον Βίκτωρ Ουγκώ (1849) μέχρι και το 2026, με τις αλλοπρόσαλλες αποφάσεις του κ. Τραμπ για τους δασμούς που θέλει να επιβάλλει ανάλογα με τα συμφέροντα των ΗΠΑ…

Το πόνημα είναι χρήσιμο, γιατί σε ένα εύχρηστο «βιβλιαράκι» μαθαίνουμε για το μεγάλο μας «Σπίτι». Και όπως είπε ο Ζακ Ντελόρ, «η ΕΕ επιτρέπει στα κυρίαρχα κράτη να εργάζονται μαζί σε πνεύμα κατανόησης και σεβασμού των διαφορών τους» (σ. 117).

Και κλείνοντας, ως επιμύθιο, επαναφέρουμε την αξία της χώρας μας για την Ευρώπη: «Χωρίς την Ελλάδα, η Ευρώπη δεν θα είχε την ίδια ταυτότητα» (Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν).

Καλοδιάβαστο.