Γ. Ζαχαριάδης: Οι Έλληνες κρατούμενοι στη Μεσαιωνική Τάφρο της Ρόδου

Rodiaki NewsRoom

Το ιστορικό κοντσεντραμέντο στον πόλεμο

Γράφει ο δημοσιογράφος
Γιώργος Ζαχαριάδης

Το μνημείο αυτό (άγνωστο στο ευρύ κοινό) βρίσκεται στην είσοδο της Μεσαιωνικής Πόλης από την πλευρά του Αγίου Φραγκίσκου. Ανεγέρθηκε τον Οκτώβριο του 1996 (με πρωτοβουλία του συμπολίτη μας Στέφανου Σελλά) από τον Σύνδεσμο Εφέδρων Αξιωματικών Δωδεκανήσου με τη συνεργασία της Ροδιακής Λέσχης.

Είναι αφιερωμένο στους Έλληνες υπηκόους από τη Ρόδο και τα άλλα νησιά της Δωδεκανήσου που συνελήφθησαν με την κήρυξη του πολέμου στις 28 Οκτωβρίου 1940 και κλείστηκαν στην Τάφρο κάτω ακριβώς όπου βρίσκεται το μνημείο, στο περίφημο κοντσεντραμέντο, όπως έμεινε στην ιστορία. Δεν είναι γνωστός ο αριθμός των συλληφθέντων, αλλά εκτιμάται ότι ξεπερνούσε τους 500, ηλικίας από 20 μέχρι 60 χρόνων.

Οι κρατούμενοι έμεναν σε αντίσκηνα κάτω από άθλιες συνθήκες μέσα στο κρύο και τη βροχή και το κοντσεντραμέντο αποτελούσε όνειδος για τον πολιτισμό.
Όταν ανέλαβε καθήκοντα κυβερνήτη ο Ετόρε Μπάστικο (αντικαστάτης του ονομαστού Ντε Βέκκι) και ύστερα από πολλές πιέσεις οι κρατούμενοι μεταφέρθηκαν στους στάβλους που βρίσκονταν πίσω από το σημερινό Δημαρχείο, όπου νεαροί Ιταλοί φασίστες στάυλιζαν μικρά άλογα.

Τα άλογα μεταφέρθηκαν στον Καλαμώνα (τότε Πεβεράνιο) και οι συνθήκες των κρατούμενων ήταν καλύτερες, παρά το γεγονός ότι παρέμεναν εκτεθειμένοι στις επιδρομές των βρετανικών πολεμικών αεροπλάνων στη Ρόδο.

Οι συνθήκες διατροφής τους ήταν τραγικές. Οι ιταλικές Αρχές επέτρεψαν στους συγγενείς των κρατούμενων να τους μεταφέρουν τρόφιμα τα οποία με δυσκολία μπορούσαν να προμηθευτούν. (Μέσα στα τρόφιμα έβαζαν και σημειώματα με τα οποία τους ενημέρωναν για τις εξελίξεις στο αλβανικό μέτωπο).

Πάντως οι Ιταλοί επέτρεψαν στα Θεοφάνεια του 1941 να τελεστεί η Θεία Λειτουργία στο στρατόπεδο από τον εφημέριο της εκκλησίας του Νιοχωριού Παπά-Αναστάση Κυριατσούλη και τον τότε διάκονο Απόστολο Παπαϊωάννου (αργότερα Μητροπολίτη Καρπάθου-Κάσου).

Ο εγκλεισμός στο στρατόπεδο διήρκησε μέχρι την επέμβαση της Γερμανίας στα Βαλκάνια, οπότε οι κρατούμενοι επέστρεψαν εξαθλιωμένοι στα σπίτια τους. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς εντάχθηκαν αργότερα σε αντιστασιακές οργανώσεις που άρχισαν να συγκροτούνται στα Δωδεκάνησα.

(Υ.Γ. Θα το επαναλάβω για πολλοστή φορά. Στα σχολεία δεν διδάσκεται η τοπική μας Ιστορία. Θα μιλήσουν στα παιδιά για το Ιστορικό «ΟΧΙ», τον Μεταξά, τη Σοφία Βέμπο και όλα τα γνωστά που βλέπουμε κάθε χρόνο στην τηλεόραση).