Δημήτρης Προκοπίου & Φώτης Αναστασιάδης: Φαρικό δίκτυο Ρόδου

Rodiaki NewsRoom

Γράφουν οι Δημήτρης Προκοπίου & Φώτης Αναστασιάδης

Οι φάροι ή φανοί ή φανοδοκοί ή φανάρια είναι οι τεχνητές φωτεινές πηγές στα λιμάνια ή στους θαλάσσιους δρόμους. Ξεκίνησαν απο δαυλοί ή πυρσοί με λάδι λάμποντας μέσα στη νύχτα, τοτε που οι πλόες το βράδυ δεν ήταν εύκολοι.

Η Ιστορία των Φάρων αναφέρεται στην ανάπτυξη της χρήσης πύργων, κτιρίων ή άλλων τύπων κατασκευών ως βοήθημα στην πλοήγηση για τους ναυτικούς πιλότους στη θάλασσα ή σε εσωτερικές πλωτές οδούς

Για κάθε ναυτικό, «φάρος» σημαίνει ελπίδα, αισιοδοξία και ασφάλεια της ρότας του. Για τον υπόλοιπο κόσμο είναι ένα θέμα, που θέλοντας και μη, αγγίζει πάντα κάποιες λεπτές χορδές της ψυχής μας.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι οι Φάροι από μόνοι τους είναι ένα θέμα που ελκύει το ενδιαφέρον όλων των ειδών τέχνης, όχι μόνο της ζωγραφικής αλλά και της λογοτεχνίας, της ποίησης και του κινηματογράφου, γιατί πίσω από τους επιβλητικούς πέτρινους τοίχους τους, τούς διαβρωμένους από την αλμύρα, κρύβουν δύναμη, μυστήριο, μοναξιά, περιπέτεια και συγχρόνως απέραντη γαλήνη. Μέχρι και παιχνιδια εμπνέονται απο τους φάρους.

Οι πρώτοι φάροι σε όλον τον κόσμο έκαναν την εμφάνισή τους περίπου 2000 χρόνια πριν: o Κολοσσός της Ρόδου στην Ελλάδα και ο Φάρος της Αλεξάνδρειας στην Αίγυπτο. Ο πρώτος φάρος στην καταγεγραμμένη ιστορία ήταν ο Φάρος της Αλεξάνδρειας στην Αίγυπτο. Χτισμένο γύρω στο 280 π.Χ., η πηγή φωτός ήταν μια τεράστια ανοιχτή φωτιά στην κορυφή του. Εκτός του ότι ήταν ο πρώτος στον κόσμο, ήταν επίσης ο ψηλότερος που κατασκευάστηκε ποτέ, με ύψος κολοσσιαίο 450 πόδια.

Ιδιαίτερο κεφάλαιο στην ιστορία του ελληνικού φαρικού δικτύου αποτελούν οι πέτρινοι παραδοσιακοί φάροι και φανοί. Σήμερα, μετά από προσπάθειες πολλών ετών, είναι καταγεγραμμένοι 144 πέτρινοι παραδοσιακοί φάροι και φανοί, από τους οποίους οι 58 είναι επανδρωμένοι, ή επιτηρούμενοι από φαροφύλακες. Οι φάροι στα χρόνια των δορυφόρων και των ραντάρ βοηθουν ακομη και σήμερα τους ναυτικούς εξάλλου και η πρώτη εικόνα της ξηράς.

Οι πέτρινοι φάροι και φανοί, κατασκευάστηκαν κυρίως στα τέλη του 19ου με αρχές του 20ου αιώνα. Οι περισσότεροι εξ αυτών υπέστησαν ζημιές- καταστράφηκαν και επισκευάστηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αποτελούν παραδοσιακά «βιομηχανικά μνημεία» με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική κατασκευή και εξακολουθούν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη και ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στον Ελλαδικό χώρο, όντας συνδεδεμένοι με τη ναυτική παράδοση της χώρας και αποτελώντας σημείο αναφοράς για τους ναυτικούς.

Προστατεύονται από τον Ν.3028/02 «Για την προστασία των Αρχαιοτήτων και εν γένει της Πολιτιστικής Κληρονομιάς», καθώς επίσης και από τον Ν.2038/92 «περί Κύρωσης της Σύμβασης για την Προστασία της Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς της Ευρώπης».

Μέχρι σήμερα έχουν χαρακτηριστεί με αποφάσεις του υπουργείου Πολιτισμού ως Νεότερα Διατηρητέα Ιστορικά Μνημεία 46 πέτρινοι Φάροι εκ των 144 που προαναφέρθηκαν, δηλαδή το 1/3 περίπου του συνολικού αριθμού τους, ενώ από την Υπηρεσία Φάρων αιτείται ο χαρακτηρισμός από το ΥΠΠΟΤ, ως Ιστορικών Μνημείων, όσο το δυνατόν περισσοτέρων εξ αυτών.

Η συντήρηση των 58 επανδρωμένων ή επιτηρούμενων από φαροφύλακες, φάρων και φανών, εκτελείται με μέριμνα και συντονισμό της Υπηρεσίας Φάρων.

Το φαρικό δίκτυο της Ρόδου αποτελείται από δύο ιστορικούς φάρους που κατασκευάστηκαν κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής περιόδου και εντάχθηκαν στο ελληνικό φαρικό δίκτυο το 1947, όταν τα Δωδεκάνησα ενώθηκαν με την Ελλάδα. Αυτοί οι φάροι συνεχίζουν να λειτουργούν και αποτελούν σημαντικά ναυτιλιακά σημεία αναφοράς, ενώ παράλληλα αποτελούν και τουριστικά αξιοθέατα.​

Φάρος Αγίου Νικολάου (Πόλη Ρόδου)

Τοποθεσία: Στην άκρη του λιμανιού της πόλης, πάνω στο φρούριο του Αγίου Νικολάου που χτίσθηκε από τους Ιππότες.

Κατασκευή: Το 1863 από τη Γαλλική Εταιρεία Οθωμανικών Φάρων.

Χαρακτηριστικά: Κυκλικός πύργος ύψους 6 μέτρων, με εστιακό ύψος 25 μέτρα. Αρχικά ήταν φάρος Δ' τάξεως με λευκή αναλαμπή κάθε ένα λεπτό και φωτοβολία 14 ναυτικών μιλίων. Εντάχθηκε στο Ελληνικό φαρικό δίκτυο το 1947 με την προσάρτηση των Δωδεκανήσων. Το 2007 αποκαταστάθηκε και επαναλειτούργησε με οπτικό 300mm της εταιρείας Tideland, εκπέμποντας δύο λευκές αναλαμπές κάθε 12 δευτερόλεπτα.​

Φάρος Πρασονήσι (Νότια Ρόδος)

Τοποθεσία: Στο νοτιότερο άκρο της Ρόδου, στο Πρασονήσι.

Κατασκευή: Το 1890 από τη Γαλλική Εταιρεία Οθωμανικών Φάρων.

Χαρακτηριστικά: Πύργος ύψους 14 μέτρων, με εστιακό ύψος 40 μέτρα.

Εντάχθηκε στο Ελληνικό Φαρικό δίκτυο το 1947 και ανακατασκευάστηκε το 1996. Εξυπηρετεί τη ναυσιπλοΐα μεταξύ Ρόδου και Καστελόριζου.

Αυτοί οι φάροι, εκτός από τη λειτουργική τους σημασία, αποτελούν και πολιτιστικά μνημεία, αποτυπώνοντας την ιστορία και την αρχιτεκτονική των φάρων στην περιοχή.