Θάνος Ζέλκας: Η Ελλάδα που περιμένει τον καιρό

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Θάνος Ζέλκας

Το δελτίο καιρού στην Ελλάδα δεν έχει την ίδια σημασία για όλους τους κατοίκους της.

Κάποιοι απλά το κοιτούν για να τακτοποιήσουν μικροεργασίες, για να γνωρίζουν τι θα φορέσουν την επόμενη ημέρα, για το αν θα σχεδιάσουν κάποια μικρή απόδραση. Υπάρχουν όμως κι εκείνοι που κοιτούν το δελτίο με πραγματική αγωνία, γιατί από τον καιρό θα εξαρτηθεί αν θα συνδεθούν με την υπόλοιπη χώρα με ένα πλοίο. Αν θα μπορέσουν να ταξιδέψουν για ένα σοβαρό θέμα υγείας ή για μια υπόθεση που στην ηπειρωτική χώρα είναι απλά διεκπεραιωτική.

Αυτό είναι κάτι που συχνά το ξεχνάμε όταν αναφερόμαστε στα μικρά νησιά. Τα νησιά προβάλλονται περισσότερο ως εικόνες για διαφημιστικές καμπάνιες. Ως καλοκαίρι. Ως γαλάζιο, ασβέστης, θάλασσα και ησυχία. Πίσω όμως από την εξιδανικευμένη αυτή εικόνα υπάρχουν άνθρωποι που ζουν εκεί και τον Νοέμβρη, τον Γενάρη, τον Μάρτη. Άνθρωποι που μεγαλώνουν παιδιά, που γερνούν, που αρρωσταίνουν, που ανησυχούν, που επιμένουν να κρατούν ζωντανούς αυτούς τους δύσκολους τόπους.

Η νησιωτικότητα αποτελεί πλούτο για την Ελλάδα. Είναι όμως και μια μεγάλη ευθύνη. Δεν μπορεί να αποτυπώνεται μόνο ως λέξη σε τουριστικές καμπάνιες ή σε επίσημες ομιλίες. Για τον κάτοικο ενός μικρού νησιού δεν είναι απλά μια έννοια. Είναι καθημερινή συνθήκη. Είναι η απόσταση από το νοσοκομείο. Είναι το σχολείο με λίγα παιδιά. Είναι το δρομολόγιο που άλλοτε υπάρχει και άλλοτε γίνεται αγωνία. Είναι η αίσθηση ότι ένας άνθρωπος ζει στην άκρη του χάρτη και, κάποιες φορές, έξω από τον χάρτη της προσοχής μας.

Κι εδώ ακριβώς γεννιέται ένα δύσκολο ερώτημα. Μπορεί μια χώρα να θεωρεί φυσιολογικό ότι κάποιοι πολίτες της έχουν λιγότερη πρόσβαση, λιγότερη ασφάλεια, λιγότερες ευκαιρίες, μόνο και μόνο επειδή κατοικούν σε έναν μικρότερο τόπο;

Προφανώς και δεν μπορούμε να μηδενίσουμε κάθε προσπάθεια για να δοθούν ίσες ευκαιρίες στους κατοίκους των ακριτικών νησιών και των δυσπρόσιτων ορεινών χωριών. Η γεωγραφία της Ελλάδας είναι απαιτητική. Καμία πολιτεία δεν έχει εύκολες απαντήσεις για όλα, παντού, με τον ίδιο τρόπο και την ίδια αμεσότητα. Όμως είναι άλλο πράγμα η δυσκολία και άλλο η σιωπηλή αποδοχή της εγκατάλειψης ως φυσιολογικής κατάστασης.

Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, πρωτοβουλίες όπως η Σύμπλευση έχουν κάτι βαθιά συγκινητικό. Άνθρωποι μπαίνουν σε φουσκωτά και ταξιδεύουν σε μικρά νησιά, μεταφέροντας ιατρούς, εξετάσεις, δράσεις για παιδιά, στήριξη, παρουσία. Δεν πηγαίνουν απλώς για να προσφέρουν υπηρεσίες. Πηγαίνουν για να δείξουν, με πράξη και όχι με λόγια, ότι κανείς δεν είναι αόρατος.

Ίσως αυτό είναι το πιο πολύτιμο που προσφέρουν τέτοιες κινήσεις. Το ότι μικραίνουν την απόσταση. Όχι μόνο τη θαλάσσια, αλλά και την ψυχική. Την απόσταση ανάμεσα στο κέντρο και την άκρη. Ανάμεσα σε εκείνους που θεωρούν κάποια πράγματα αυτονόητα και σε εκείνους που αναγκάζονται να τα περιμένουν.

Ακριβώς όμως επειδή ο εθελοντισμός συγκινεί, δεν γίνεται να λειτουργεί ως υποκατάστατο του κράτους. Οι εθελοντές ανοίγουν δρόμους, καλύπτουν ανάγκες, δείχνουν παραδείγματα. Δεν είναι όμως η μόνιμη απάντηση σε όσα οφείλει να οργανώνει μια πολιτεία.

Το ζητούμενο είναι ένα κράτος πιο ευέλικτο, πιο πρακτικό, πιο κοντά στις άκρες του χάρτη. Με λύσεις προσαρμοσμένες στη ζωή των μικρών νησιών. Υγεία πιο κοντά στον άνθρωπο, τηλεϊατρική που λειτουργεί πραγματικά, κίνητρα για γιατρούς και εκπαιδευτικούς, αξιόπιστες συνδέσεις, υπηρεσίες που αντέχουν ακόμα και όταν δυσκολεύει ο καιρός.

Η Σύμπλευση και κάθε παρόμοια προσπάθεια θυμίζουν κάτι απλό και ουσιαστικό. Ότι η Ελλάδα δεν τελειώνει εκεί όπου τελειώνει η εύκολη πρόσβαση. Υπάρχει και πέρα από το μεγάλο λιμάνι. Υπάρχει στα μικρά νησιά, στους λίγους μαθητές, στους ηλικιωμένους, στους ανθρώπους που κρατούν αναμμένο το φως σε τόπους που πολλοί θυμούνται μόνο το καλοκαίρι.

Και ίσως το πραγματικό μέτρο μιας χώρας να είναι αυτό. Όχι το πόσο δυνατά μιλά για τις άκρες της, αλλά αν καταφέρνει να μην τις αφήνει μόνες. Γιατί μια χώρα δεν είναι ενωμένη μόνο όταν φαίνεται ενιαία στον χάρτη. Είναι ενωμένη όταν κανένας πολίτης της, όσο μακριά κι αν ζει, δεν αισθάνεται μόνος.