Καστανάκης Κωνσταντίνος: Ο πόνος που κληρονόμησαν, το δώρο που προσφέρουν…

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Καστανάκης Κωνσταντίνος: Δημοσιογράφος ΕΣΗΕΠΗΝ. Απόφοιτος ΜΠΣ Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης «Δημοσιογραφία στην Ψηφιακή Εποχή».

Στη δυστοπική σκιά των αμμοχωστιανών ακτών, όπου οι αποικιοκρατικές βρετανικές σημαίες κυριαρχούσαν πάνω από τους κυπριακούς «Κάμπους», διαμορφώθηκε ένα σχεδόν εκτός ιστορικής αφήγησης κεφάλαιο ανθρώπινης αντοχής και ηθικής υπέρβασης. Όπως αποδεικνύει η Νάσια Διονυσίου (2021) στη νουβέλα της «Τι είναι ένας Κάμπος[i];», μεταξύ 1946-1949, χιλιάδες Εβραίοι επιζώντες του Ολοκαυτώματος[ii] - έμψυχα ερείπια που είχαν διαφύγει από τα γκέτο, τις βιομηχανικές δολοφονίες των ναζιστικών στρατοπέδων και τις μαρτυρικές πορείες θανάτου - βρέθηκαν ξαφνικά εγκλωβισμένοι πίσω από νέα συρματοπλέγματα, σε μια ξένη μεσογειακή γεωγραφία.

Οι προσωπικές τους μαρτυρίες, τεκμηριωμένες με ιστοριογραφική ακρίβεια, αποκαλύπτουν το βαθύτερο τραύμα: την επιθυμία όχι μόνο για σωματική απελευθέρωση, αλλά για την επανάκτηση της κυριαρχίας επί της ίδιας τους της ύπαρξης. «Έχουμε χάσει τα πάντα» ψιθύρισε και σχεδόν συλλαβιστά η Λιλιάνα με καταγωγή από την Βουλγαρία αναφώνησε: «δε ζητούμε τίποτα άλλο από το να μην ξεχάσουμε ποιοι ήμασταν». H φράση της επιζήσασας αντηχεί, φέρνοντας στο προσκήνιο την απόλυτη ανάγκη διατήρησης της μνήμης, ως φυλακτού της ανθρώπινης ταυτότητας.

. Στην ίδια γεωγραφία καταπιεσμένων ψυχών και σωμάτων, μόλις μια δεκαετία νωρίτερα, η Ευρώπη είχε ήδη γράψει το προοίμιο της καταστροφής. Όπως φωτογραφίζει ο Μπρεχτ στα Μονόπρακτα του «Τρόμος και Αθλιότητα του Τρίτου Ράιχ» [iii](1935-1939), οι μηχανισμοί της συστημικής αποκλειστικότητας - οι οποίοι θα οδηγούσαν στο Ολοκαύτωμα - είχαν ωριμάσει στην καθημερινότητα του ναζιστικού κράτους, εξοντώνοντας με μεθοδικότητα Εβραίους πολίτες, Ρομά, και εργατικά κινήματα…

Στις 7 Οκτωβρίου 2023, η βάρβαρη εισβολή της Χαμάς σε ισραηλινό έδαφος εμπνεόμενη από το ιστορικό και ιδεολογικό πλαίσιο των δύο μεγάλων Intifada[iv], σημάδεψε την αρχή μιας νέας τραγωδίας[v]. Η συντονισμένη επίθεση, με δολοφονίες αμάχων και απαγωγές ομήρων, αναγνωρίστηκε ως η πιο σφοδρή τρομοκρατική ενέργεια από τις 14 Μαΐου 1948, ημερομηνία ίδρυσης του Ισραηλινού κράτους. Η ηγεσία του, σε απάντηση, εξαπέλυσε μια στρατιωτική αντεπιχείρηση που ενέσπειρε έναν ασταμάτητο δαιμονικό κύκλο βίας. Σήμερα, δεκαοχτώ (18) μήνες από την έναρξη των εχθροπραξιών, σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα (Μάιος 2025), συμπεριλαμβανομένου των δυσκολιών που παρουσιάζονται στην καταγραφή των θυμάτων[vi], έχουν χάσει τη ζωή τους 56.000[vii] άνθρωποι - εκ των οποίων 54.700 Παλαιστίνιοι και 1.760 Ισραηλινοί - με τον κίνδυνο κλιμάκωσης να παραμένει επικίνδυνα υψηλός.

Στο όνομα της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και του θεμελιώδους δικαιώματος στη ζωή, η διεθνής κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ηθική υποχρέωση: τη διακοπή αυτού του φρικτού αλγορίθμου εκδίκησης. Κάθε νέα ημέρα πολέμου γεννά τραύματα που διαβρώνουν την ανθρωπιά, διαλύουν οικογένειες και δηλητηριάζουν ολόκληρες γενιές. Οι φωνές των θυμάτων, ανεξαρτήτως πλευράς, ωρύονται την ίδια έκκληση: τη λύτρωση από αυτό το αδιέξοδο μίσους, όπου η βία τρέφει μόνο την ίδια τη βία.

Στο όνομα της ιστορικής μνήμης και της ηθικής ευθύνης, η ηγεσία του Ισραήλ - που εκπροσωπεί ένα λαό που έχει βιώσει την πικρία της γενοκτονίας και τη φρίκη της συστηματικής βίας - φέρει ιδιαίτερη υποχρέωση να αποφεύγει πράξεις που θίγουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, σε άμαχο πληθυσμό[viii], διατηρώντας έτσι τη δικαιοσύνη της δικής του ιστορικής υπόθεσης.

Σημ: Το κείμενο αυτό εκφράζει τις προσωπικές απόψεις του συγγραφέα και δεν αντιπροσωπεύει υποχρεωτικά τη θέση του δημοσιεύοντος μέσου.

Πηγές τεκμηρίωσης

[i] Διονυσίου, Ν. (2021). Τι είναι ένας κάμπος: Νουβέλα. Εκδόσεις Πόλις.

[ii] United States Holocaust Memorial Museum. (2024, July 2). Εισαγωγή στο Ολοκαύτωμα. https://encyclopedia.ushmm.org/content/el/article/introduction-to-the-holocaust

[iii] Μπρεχτ, Μ. (2014). Τρόμος και αθλιότητα του Τρίτου Ράιχ (Ν. Κατσαούνης, Μτφρ.). Εκδόσεις Μωραΐτης.

[iv] Araj, B., & Brym, R. J. (n.d.). Intifada. In Encyclopædia Britannica. Retrieved June 5, 2025, from https://www.britannica.com/topic/intifada

[v] Wikipedia. (2025, May 25). Casualties of the Gaza war. Wikimedia Foundation. https://en.wikipedia.org/wiki/Casualties_of_the_Gaza_war

[vi] Mallapaty, S. (2024, September 24). Gaza: Why is it so hard to establish the death toll? Nature. https://www.nature.com/articles/d41586-024-02508-0

[vii]Wikipedia. (2024,22, Μαΐου). Πόλεμος Χαμάς-Ισραήλ. Wikimedia Foundation. https://el.wikipedia.org/wiki/Πόλεμος_Χαμάς-Ισραήλ

[viii] Al-Mughrabi, N., & Balmer, C. (2025, June 3). At least 27 Palestinians killed near Gaza aid site; U.N. demands

investigation. Reuters. https://www.reuters.com/world/middle-east/least-24-palestinians-killed-near-gaza-aid-site-medics-say-2025-06-03/