Μαρία Καρίκη: Φόβος παντού…

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαρία Καρίκη

Ψυχολόγος, Msc

Τα ερεθίσματα που λαμβάνουμε καθημερινά, δυστυχώς, είναι συνήθως δυσάρεστα και αρνητικά. Βομβαρδιζόμαστε συνεχώς με πολλαπλές, δυσοίωνες πληροφορίες, σχεδόν χωρίς σταματημό, που εναλλάσσονται με γρήγορη ταχύτητα. Είναι τόσο καθημερινό αυτό το φαινόμενο που πιθανώς αρχίζουμε να το συνηθίζουμε. Τόσο μεγάλη είναι η τριβή, που ελάχιστα πια κάνει το οτιδήποτε ιδιαίτερη εντύπωση.

Σε έναν κόσμο που μοιάζει να γίνεται «τοξικός», επικίνδυνος και απειλητικός, ο άνθρωπος νιώθει μόνιμα ανασφάλεια και αβεβαιότητα. Δέχεται μια αρνητική «πλύση εγκεφάλου» σχεδόν για τα πάντα. Οι φόβοι, τα άγχη και οι αγωνίες μεγεθύνονται, μια που δεν υπάρχουν εγγυήσεις για τίποτα πια. Χωρίς κάποια σταθερά αναφοράς πλέον και μπροστά στις απρόβλεπτες, αιφνιδιαστικές αλλαγές, ο άνθρωπος νιώθει αποδυναμωμένος, αποπροσανατολισμένος και συχνά ψυχικά εξαντλημένος.

Πώς μπορεί να αντιμετωπίσει άραγε κανείς αυτή την πρόκληση που έρχεται έξωθεν; Ο έλεγχος ήταν ανέκαθεν μια ψευδαίσθηση. Τα εκάστοτε δεδομένα μπορεί να αλλάξουν από τη μια μέρα στην άλλη. Αυτό ίσχυε από πάντα. Ωστόσο, αυτό που μπορεί να κάνει ο καθένας από εμάς είναι να προσπαθήσει να «επενδύσει» στον εαυτό του και στον μικρόκοσμό του. Να δυναμώσει το μυαλό του, την πνευματικότητά του, τις δεξιότητες ζωής που διαθέτει, να είναι προσαρμόσιμος και να εκπαιδευτεί στο να λύνει προβλήματα. Όσο πιο ισχυρή εσωτερική σταθερότητα έχει κανείς, τόσο πιο έτοιμος είναι να αντιμετωπίσει τις εξωτερικές καταστάσεις.

Ο τρόμος, ο φόβος και ο πανικός καλλιεργούνται μέσα από τον σπόρο της αμφιβολίας, αλλά και από τη συνεχή παρουσία της αρνητικότητας. Ο νους εξοικειώνεται με το αρνητικό και αυτό διαχέεται στη συνέχεια σε όλες τις σκέψεις και στα συναισθήματα. Συνηθίζουμε την πιθανότητα του αρνητικού και φερόμαστε ανάλογα σαν να είναι η κυρίαρχη εκδοχή της πραγματικότητας. Έτσι, όμως, παύουμε να χαιρόμαστε το «εδώ και τώρα» και προβάλλουμε στο μέλλον μια επανάληψη του χαώδους παρόντος.

Το άγχος, συνειδητά ή μη, παίρνει τρομακτικά μεγάλες διαστάσεις. «Καταπίνει» τους ανθρώπους και μπορεί μέχρι και να τους ακινητοποιήσει μέσω πολλαπλών ψυχοσωματικών εκδηλώσεων. Ενεργοποιείται συνεχώς ο φόβος για το τι μας περιμένει παρακάτω, τι μπορεί να πάει στραβά ή τι δεν θα καταφέρουμε τελικά να κάνουμε...! Όλα γύρω από το αρνητικό μοτίβο της καταστροφής, της αποτυχίας, της ανεπάρκειας..

Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι φοβάται. Το ζήτημα είναι, όμως, πώς διαχειρίζεται την παραδοχή αυτή; Αποφεύγοντας την πραγματικότητα και παραμένοντας σιωπηλός ή μέσα από μια σθεναρή αντίσταση; Η μεγαλύτερη αντίσταση είναι να ξεχωρίσεις τις συναισθηματικές σου σκέψεις και να μην τις αφήσεις να σε πείσουν ότι είναι αληθείς! Να απαντήσεις στο «χειρότερο» σενάριο με ενσυνειδητότητα και επίγνωση του τυχόν συναισθηματικού φορτίου που κουβαλάς και να αναζητήσεις εναλλακτικές και λύσεις!

Όσο περισσότερο έχουμε στραμμένη την προσοχή μας στην ίδια τη ζωή και στο πώς να την αξιοποιήσουμε στο μέγιστο, τόσο πιο αποτελεσματικά θα μπορέσουμε να καταπολεμήσουμε το άγχος. Ο εαυτός μας, ο ελεύθερος χρόνος, οι άνθρωποι γύρω μας αποτελούν τη μόνη εγγύηση ισορροπίας. Μαζί με τα πάνω και τα κάτω μας, τα λάθη και τις συγκρούσεις μας μαθαίνουμε την ανθρώπινη ιδιότητά μας βαθύτερα: η αλήθειά μας δεν είναι η ατέλεια, αλλά η ικανότητα να αλλάζουμε συνεχώς, να διευρυνόμαστε και να βελτιωνόμαστε, αν αυτό θέλουμε.

Ο φόβος υπάρχει, αλλά όχι για να μας εγκλωβίσει και να μας πανικοβάλλει. Υπάρχει για να μας διδάξει τι να μην κάνουμε, πώς να μην είμαστε, πώς να μην σκεφτόμαστε. Οτιδήποτε παραμένει στη βάση του φόβου, μας διαβρώνει και μας αποδυναμώνει. Χάνουμε, όμως, έτσι, τη διδακτική, την προειδοποιητική ουσία του φόβου και ακολουθούμε τον δρόμο της καταστροφολογίας, της απαισιοδοξίας και της ματαιότητας.

Ο μόνος τρόπος να υπερβούμε, λοιπόν, τον φόβο είναι καταρχήν η αποδοχή του, η συμφιλίωση μαζί του, αλλά και η συνειδητή επιλογή της στάσης που θα κρατήσουμε απέναντί του, τόσο ως νοοτροπία όσο και ως πράξεις, επιλογές και αποφάσεις. Ένας μόνιμα ενεργοποιημένος εσωτερικός αντίλογος απέναντι στις συναισθηματικές σκέψεις μας αποτελεί το κύριο γνωσιακό εργαλείο που διαθέτουμε για να μετατρέψουμε το πρόβλημα σε λύση και εκεί να εστιάσουμε!

Όσο ο άνθρωπος επικεντρώνεται στην αναζήτηση λύσης κι όχι στο ίδιο το πρόβλημα, τόσες περισσότερες πιθανότητες έχει να ζήσει μια ζωή χωρίς πανικούς..., μια ζωή με προοπτικές, στόχους, φιλοδοξίες, όνειρα και προσδοκίες για ό,τι εκφράζει καλύτερα τον καθένα...!