Σουσάνα Καρδούλια: Ένας άνθρωπος του πολιτισμού στον δήμο Ρόδου

Κυριακή Πετρίδου

Συνέντευξη στη «Ρ» της προέδρου του συμβουλίου της πόλης και του Μουσείου Νεοελληνικής Τέχνης

Η Σουσάνα Καρδούλια, όλα τα προηγούμενα χρόνια, ήταν γνωστή ως άνθρωπος του πολιτισμού στη Ρόδο, ηθοποιός και σκηνοθέτης, αλλά και ενεργή πολίτης. Πρώτη φορά, όμως, ασχολείται αυτή τη θητεία με τα κοινά, ως αιρετή στον δήμο. Πώς είναι στ’ αλήθεια για έναν άνθρωπο του θεάτρου να αφιερώνει πολύ χρόνο καθημερινά για γραφειοκρατικά θέματα; Να κρατάει ισορροπίες σε συνεδριάσεις και να διοικεί ένα Νομικό Πρόσωπο – χώρο πολιτισμού;

«Το θέατρο με έχει βοηθήσει πολύ σ’ αυτό!», είναι η απάντηση που δίνει στη συνέντευξη που παραχώρησε στη «Ροδιακή». Απάντηση που μπορεί να μην είναι και η πιο αναμενόμενη· ωστόσο, από τη στιγμή που το δηλώνει η ίδια, είναι πέρα για πέρα αληθινή!

Από τις αρχές της παρούσας θητείας, είναι πρόεδρος του Συμβουλίου της Κοινότητας της Ρόδου, έχει δηλαδή λόγο για τα ζητήματα της πόλης, και παράλληλα ο δήμαρχος, Αλέξανδρος Κολιάδης, την όρισε πρόεδρο στο Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης του δήμου — και τον ευχαριστεί πολύ γι’ αυτό — που είναι από τους σημαντικότερους χώρους τέχνης στη χώρα.

Στη συνέντευξη που μας παραχώρησε, μιλάει γι’ αυτή, την πρώτη της εμπειρία στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, και απαντά σε εκείνο που θέλαμε να μάθουμε: πώς δηλαδή μία καλλιτεχνική φύση καταφέρνει να διεκπεραιώνει όλες αυτές τις υποθέσεις που απαιτεί η διοίκηση σε επίπεδο δήμου. Με αξιοθαύμαστη ψυχραιμία και πειθαρχία, όπως έχουμε διαπιστώσει ιδίοις όμασι!

Ακολουθεί η συνέντευξη:

Πώς θα χαρακτηρίζατε αυτή την πρώτη σας εμπειρία στην Τοπική Αυτοδιοίκηση ως αιρετή; Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση αυτον τον ενάμιση περίπου χρόνο;
«Η αλήθεια είναι ότι είναι η πρώτη φορά που εγώ κατέβηκα υποψήφια, άρα έχω εμπλακεί ως αιρετή στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, στον δήμο Ρόδου. Δεν είχα ακριβώς φόβο. Είχα κάποιους ενδοιασμούς γιατί ήταν ένα άγνωστο πεδίο για μένα.

Η ενασχόλησή μου με τα πολιτιστικά του νησιού, τριάντα τέσσερα ολόκληρα χρόνια πια, αλλά και όχι μόνο με τα πολιτιστικά, γιατί συμμετείχα σε πάρα πολλές δράσεις, αυτό που λέμε στα κοινά και πράγματα που αφορούν το νησί…

Όμως, είναι τελείως διαφορετικό να έχεις έναν θεσμικό ρόλο, να είσαι πρόεδρος στην πόλη της Ρόδου. Αυτό δεν με φόβισε, αλλά είχα κάποιους ενδοιασμούς αν θα τα κατάφερνα να σταθώ και μάλιστα να προεδρεύω ενός τοπικού συμβουλίου, που δεν έχεις μόνο τη δική σου παράταξη, αλλά έχεις και μία αντιπολίτευση.

Θεωρώ ότι ανακάλυψα ότι είχα ικανότητες και δυνατότητες που δεν τις γνώριζα. Και αυτές τις οφείλω στην παιδεία μου αλλά και στην ενασχόλησή μου με το θέατρο. Τελικά, το θέατρο για μένα ήταν ένα μεγάλο σχολείο…».

Ποια είναι, λοιπόν, η διαφορετική ματιά που φέρνει ένας καλλιτέχνης όταν ασχολείται με… «πεζά» πράγματα, τη γραφειοκρατία, που όμως είναι σημαντικά για την καθημερινότητά μας, όπως το Μουσείο ή η παράταση του ωραρίου μουσικής στα καταστήματα;
«Όταν μου ανέθεσε ο δήμαρχος — και τον ευχαριστώ πάρα πολύ για την εμπιστοσύνη που μου έδειξε — θεώρησα ότι η προεδρία του Μουσείου είναι κοντά στον φυσικό μου χώρο, είναι ένας χώρος τέχνης, είμαι καλλιτέχνης, άρα ένιωσα σαν το σπίτι μου. Η πλευρά η πιο δημιουργική είναι το κομμάτι του Μουσείου και η άλλη, η πιο ρεαλιστική, ορθολογική πλευρά, αυτή που αφορά την πόλη».

Αποδείξατε ότι την έχετε κι αυτή την πλευρά…
«Τολμώ να πω στον εαυτό μου — και θα ακουστεί υπερφίαλο — "σε συγχαίρω, κυρία Καρδούλια, μπορείς να τα καταφέρεις!". Πρώτα απ’ όλα, όταν δεν ξέρω κάτι, δεν ντρέπομαι να πω "δεν ξέρω" για να το μάθω. Κανείς δεν ξέρει, ξεκινάει με όρεξη. Αυτό που θέλω να τονίσω είναι ότι δύο λέξεις ήθελα να με χαρακτηρίζουν: Καθαρότητα και εντιμότητα, και αγάπη για τον τόπο μου.

Γεννήθηκα και μεγάλωσα, τριάντα τέσσερα χρόνια δημιουργώ και έχω μια παρουσία ως άνθρωπος της τέχνης στη Ρόδο. Αυτόν τον τόπο τον αγαπώ, τον γνώρισα πριν από αρκετά χρόνια και τον ζω και τώρα. Σαφώς δεν είναι ο τόπος που βλέπω τώρα όπως τότε, αλλά σίγουρα, αυτό που μπορώ να πω, στα πλαίσια των δυνατοτήτων που μου δίνει ο ρόλος μου ως πρόεδρος τοπικού συμβουλίου — γιατί ο κόσμος μπορεί να μην το ξέρει — ο ρόλος του συμβουλίου είναι ουσιαστικά γνωμοδοτικός. Δηλαδή, δεν μπορούμε να υλοποιήσουμε έργα.

Δεν μπορώ εγώ, ακόμα κι αν έχουμε μία πρόταση της παράταξης ή της αντιπολίτευσης, κάποιες προτάσεις ή οράματα για την πόλη, για την καλύτερη εικόνα της πόλης μας και την ανθρώπινη διαβίωση των κατοίκων. Αυτά όλα υλοποιούνται μέσα από τις υπηρεσίες του δήμου και το δημοτικό συμβούλιο. Εμείς παίρνουμε ένα «ναι» ή ένα «όχι» και τα θέματα περνούν από το Δ.Σ. και τη δημοτική επιτροπή».

Πόσο ικανοποιημένη είστε από τον ρόλο που καλείται να επιτελέσει το τοπικό συμβούλιο; Παρά τη μικρή εμπειρία σας, νιώθετε ότι θα έπρεπε κάτι να ήταν διαφορετικό, να έχει, ας πούμε, πιο αποφασιστικό λόγο η κοινότητα;
«Αυτή είναι προσωπική άποψη: Σίγουρα τα πράγματα δεν είναι εύκολα όταν υπάρχει ένας ενιαίος δήμος όπως είναι η Ρόδος, με τόσα πολλά χωριά. Θα ήταν καλύτερο να υπήρχαν δύο-τρεις δήμοι στο νησί, θα ήταν πιο λειτουργικά τα πράγματα για όλο το νησί. Τώρα, όσο αφορά τον ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης, εγώ πιστεύω ότι, αν είχαμε περισσότερες αρμοδιότητες, θα είχαμε τη δυνατότητα να προσφέρουμε πολύ περισσότερα πράγματα. Δεν την έχουμε».

Επειδή σας έχουμε παρακολουθήσει αρκετές φορές στην κοινότητα, τις συνεδριάσεις τις συντονίζετε με αξιοθαύμαστη ψυχραιμία. Ειδικά στα θέματα που καλείται το συμβούλιο να γνωμοδοτήσει για τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, βγάζετε και μία αγωνία να μην υπάρξει απόκλιση από τον κανονισμό αλλά και να μην αδικήσετε κανέναν…
«Μ’ έχει βοηθήσει πάρα πολύ το θέατρο σ’ αυτό. Γιατί δεν είναι όλα ρόδινα και εύκολα στο θέατρο, όπως νομίζει πολύς κόσμος… Δεν είναι εύκολο καθόλου. Η αγωνία μου είναι ο χρόνος, να προλάβω να είμαι συνεπής γιατί με χαρακτηρίζει αυτό. Είμαι ένας άνθρωπος που θέλω να είμαι συνεπής και έχω γνώμονα την εντιμότητα και τη νομιμότητα. Αυτό το είχα και από την εφηβεία μου. Έτρεμα να μην με καλέσουν στα δικαστήρια να εμπλακώ, και αυτό το κουβαλάω τώρα και στους ρόλους που έχω αναλάβει, και ως πρόεδρος της τοπικής κοινότητας και ως πρόεδρος του Μουσείου».

Ποια θεωρείτε, λοιπόν, ότι είναι τα πιο δύσκολα θέματα που καλείστε να διαχειριστείτε; Του Μουσείου ή της κοινότητας;
«Και τα δύο! Απλά στην κοινότητα — γιατί αναφέρατε λίγο πριν τα καταστήματα και ότι θέλω να είμαι δίκαιη. Εδώ υπάρχει ένας βαθμός δυσκολίας και θα το έχετε ακούσει και στις αποφάσεις του συμβουλίου: εμείς δίνουμε παράταση μουσικής για κλειστούς χώρους και με τόσα db.

Υπάρχει μία δυσκολία: η Ρόδος είναι ένα τουριστικό νησί, όλα αυτά τα χρόνια με οικονομία βασισμένη μόνο στον τουρισμό. Έχουν δημιουργηθεί ζώνες τουριστικές, με καταστήματα που παίζουν μουσική. Εμείς λέμε μέχρι τη 1:00 π.μ. και μέχρι τις 2:00 π.μ. στην πόλη της Ρόδου. Δεν είμαστε εμείς ο ελεγκτικός μηχανισμός αν παραβούν τα ωράρια λειτουργίας. Αυτό είναι δουλειά της αστυνομίας. Δεν είναι δουλειά ούτε του δήμου ούτε της τοπικής αυτοδιοίκησης, και δεν υπάρχει δημοτική αστυνομία.

Αυτό, λοιπόν, μας φέρνει πολλές φορές σε δύσκολη θέση και είναι αυτό που είπα και στους καταστηματάρχες: Κατανοώ ότι πρέπει κι εσείς να επιβιώσετε και οι υπάλληλοι που δουλεύουν σ’ εσάς, αλλά οφείλετε κι εσείς να υπακούτε. Δηλαδή, προσπαθήστε κι εσείς να είστε συνεπείς. Δεν λέω να τα κλείσετε τα μαγαζιά. Γιατί πολλοί απαιτούν να τα κλείσουμε. Δεν γίνεται, είναι ένας τουριστικός προορισμός, έρχεται ο τουρίστας και θέλει να διασκεδάσει. Πρέπει, όμως, να κρατήσουμε μία ισορροπία και να σεβαστούμε και το ξενοδοχείο που είναι δίπλα και τις κατοικίες. Μπορούμε να βρούμε τη χρυσή τομή. Αυτό λέω κάθε φορά».

Πάμε και στο Μουσείο, που έχουμε εδώ και έξι μήνες καινούργιο καλλιτεχνικό διευθυντή…
«Υπήρξε ασυμφωνία με τον κ. Μάνο Στεφανίδη, δήλωσε παραίτηση, έγινε δεκτή από το Δ.Σ. και προχωρήσαμε, όπως οφείλαμε, στον ορισμό ενός νέου προέδρου καλλιτεχνικής επιτροπής, που είναι ο κ. Κώστας Πράπογλου, ένας νέος άνθρωπος, Δρ ιστορικός τέχνης, με μεγάλο υπόβαθρο σπουδών και πολύ καλό όνομα, και στην Αθήνα και όχι μόνο. Χαίρομαι πάρα πολύ που το Δ.Σ. και εγώ εγκρίναμε την επιλογή του κ. Κώστα Πράπογλου, διότι αποδείχθηκε ότι ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσαμε να έχουμε στη Ρόδο».

Για την περίφημη εξωστρέφεια του Μουσείου που ακούμε εδώ και χρόνια, ότι πρέπει να είναι ανοιχτό στην κοινωνία. Τι κάνετε γι’ αυτό;
«Συμμετέχουμε σε δύο σημαντικές εκθέσεις στην Αθήνα: στο Μουσείο Μπενάκη με "το γυμνό" του Μόραλη, και σε μία έκθεση που θα γίνει τον Οκτώβριο στο "Ελευθέριος Βενιζέλος", όπου την επιμέλεια έχει ο κ. Πράπογλου, με ένα έργο του Θεόφιλου. Αυτό είναι ένα κομμάτι εξωστρέφειας του Μουσείου μας, όπως και η συμμετοχή μας σε άλλες διεθνείς εκθέσεις. Και μακάρι τα οικονομικά του δήμου να επιτρέψουν να πάρουμε μέρος και σε άλλες διεθνείς εκθέσεις ή να φιλοξενήσουμε και άλλες εκθέσεις.

Ο στόχος είναι το Μουσείο να ανοίξει τις πόρτες του· πρώτιστα πρέπει η τοπική κοινωνία να το αγκαλιάσει και να το γνωρίσει. Σ’ αυτό το κομμάτι προσπαθούμε να βρούμε τρόπους ώστε να βγει το Μουσείο προς τα έξω, είτε με τα εκπαιδευτικά μας προγράμματα που ξεκινήσαμε, με την ηθοποιό Άννα Παπαμάρκου, που είναι ροδιακής καταγωγής, είτε με άλλα προγράμματα που σχεδιάζουμε από Σεπτέμβρη, με επισκέψεις σχολείων, ώστε να γίνει γνωστό και στον κόσμο της Ρόδου μέσω εκθέσεων που ξεκινήσαμε να κάνουμε και φιλοξενούμε, και προχωράμε και σε άλλες. Αυτός είναι ένας τρόπος και αναζητούμε με το Δ.Σ. του Μουσείου και τον Κώστα Πράπογλου τρόπους για την εξωστρέφειά του».

Κλείνοντας, αποτιμάτε θετικά τη μέχρι τώρα εμπειρία σας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση;
«Θα πω ναι. Για μένα, κάθε νέο που μπαίνει στη ζωή μου, όπως μπήκε τώρα αυτός ο ρόλος μου στην Τ.Α., είναι μία πρόκληση γιατί μαθαίνεις και άλλα πράγματα. Μου αρέσει γιατί δύο πράγματα συμβαίνουν: έρχομαι αντιμέτωπη — αν θέλεις — πρώτα απ’ όλα με τον ίδιο μου τον εαυτό και όχι με τους πολίτες ή με την παράταξή μου ή με την αντιπολίτευση. Και αυτό με κάνει πιο δυνατή. Είναι μία εμπειρία που δεν είναι εύκολη γιατί βάζεις αρκετό άγχος και στρες αν θέλεις να είσαι εντάξει.

Εγώ δεν μπήκα για να βολέψω τον εαυτό μου ούτε για να καρπωθώ προς δικό μου όφελος. Το εννοώ. Ούτε είχα ανάγκη δημοσιότητας και προβολής. Ηθοποιός ήμουν, με ήξερε ο κόσμος και μ’ αγαπούσε, θέλω να πιστεύω, και το απέδειξε με την ψήφο του. Αυτό που ήθελα και εξακολουθώ να θέλω είναι να μπορέσω πραγματικά να προσφέρω, και ό,τι δεν γνωρίζω να το μάθω, και με όλες μου τις δυνάμεις και με τα "όπλα" που διαθέτω πραγματικά να προσφέρω στον τόπο μου και στο κομμάτι που αφορά τον πολιτισμό και την αισθητική της πόλης, που έχω γνώση. Γιατί αξίζει στη Ρόδο.

Η Ρόδος είναι ένας τόπος με ιστορία και αξίζουν τα καλύτερα στη Ρόδο. Και πιστεύω ότι η νέα δημοτική αρχή και ο Αλέξανδρος Κολιάδης είναι ένας νέος άνθρωπος που έχει όρεξη και θέληση — έχουμε πάρα πολλές δυσκολίες και πάρα πολλά προβλήματα. Πολλοί έχουν αρχίσει να δυσανασχετούν… Δεν είναι πολύς ο χρόνος, με όλα αυτά που βρήκαμε και όλα αυτά που έχουμε να αντιμετωπίσουμε, και μία θεομηνία που έφερε πολλά στο νησί. Ξέρω ότι η πρόθεση και το όραμα είναι να γίνουν πράγματα· λάθη θα γίνουν πολλά, σίγουρα, είναι μικρά τα βήματα, αλλά γίνονται βήματα. Έχουμε προβλήματα χρόνων που δεν λύνονται με… ένα μαγικό ραβδάκι. Είναι σύνθετα…».