Σωτήρης Ντάλης: Το ΟΧΙ στον φασισμό και τον ναζισμό ως πυλώνας του Ευρωπαϊκού Σχεδίου Ειρήνης και Συμφιλίωσης

Rodiaki NewsRoom

ΕΝΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΟΧΙ ΑΠΟ ΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΜΑΓΧΗ

Γράφει ο Σωτήρης Ντάλης*

«Σε μια Ευρώπη, όπου η αδελφοσύνη θα γεννούσε την

αλληλεγγύη, το κέρδος όλων θα ήταν η περιουσία του καθενός, η εργασία του καθενός, η εγγύηση όλων».
Μέσα στην τραγωδία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, το όραμα του Βίκτωρος Ουγκώ μπορούσε να τροφοδοτήσει την ελπίδα για την επόμενη μέρα.

Κάπως έτσι, τον Ιούνιο του 1941, στην Ιταλία του Μουσολίνι, σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης Ιταλών αντιφασιστών, στο Βεντοτένε, ένα μικρό νησάκι απέναντι από τη Νάπολη, ο Αλτιέρο Σπινέλι, ο Ερνέστο Ρόσσι και ο Ευγκένιο Κολόρνι, αναστοχάστηκαν πάνω στην ιδέα μιας ενωμένης Ευρώπης χωρίς πολέμους. Με βασικό συντάκτη τον Αλτιέρο Σπινέλι, κατέληξαν σε ένα κείμενο που το έβγαλαν κρυφά από το στρατόπεδο οι δικοί τους άνθρωποι και το οποίο σημάδεψε θετικά την Ιστορία της μεταπολεμικής Ευρώπης.

Με τίτλο «Για μια Ελεύθερη και Ενωμένη Ευρώπη: Ένα Σχέδιο Μανιφέστου», έγινε γνωστό ως «Μανιφέστο του Βεντοτένε», υιοθετήθηκε ως το Μανιφέστο της Ευρωπαϊκής Αντίστασης και ως το προγραμματικό κείμενο του Φεντεραλιστικού Ευρωπαϊκού Κινήματος. Το κείμενο φυγαδεύτηκε στην ιταλική αντίσταση, και από εκεί σε άλλα αντιστασιακά κινήματα της υπό ναζιστική και φασιστική κατοχή Ευρώπης.

Από χέρι σε χέρι, το «Μανιφέστο του Βεντοτένε» κινητοποίησε τις ελπίδες χιλιάδων αντιστασιακών που προσπαθούσαν να σχεδιάσουν την επόμενη ημέρα της Ευρώπης μετά τον Πόλεμο. Και κυρίως ενέπνευσε τις πρώτες πρωτοβουλίες συγκρότησης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

Η ευρωπαϊκή ιδέα που ενσαρκώνεται σήμερα στους κοινούς ευρωπαϊκούς θεσμούς, σφυρηλατήθηκε μέσα στην καταστροφή και τις στάχτες που προκάλεσε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος και ο ναζισμός. Μια ηγετική φυσιογνωμία της Γαλλικής Αντίστασης, ο Henri Frenay, έγραφε το 1943: «Από τη Μάγχη ως το Αιγαίο, εκατομμύρια άνθρωποι, ανεξάρτητα από τη γλώσσα που μιλούν και τις πολιτισμικές και εθνικές τους καταβολές, συμμετέχουν στον ίδιο αγώνα εναντίον του κοινού εχθρού: στον αγώνα της ελευθερίας εναντίον της δουλείας, της δικαιοσύνης εναντίον της αδικίας, του διεθνούς δικαίου εναντίον της ισχύος.

Η Ευρώπη που πολεμά, η Ευρώπη που υποφέρει, η Ευρώπη που πεινά έχει την ίδια ακριβώς σκέψη, εκφράζει την ίδια βούληση: να στεφθεί νικήτρια και να εδραιώσει την ειρήνη. Όλοι οι ευρωπαϊκοί λαοί έχουν ήδη συνειδητοποιήσει ότι η δυστυχία τους οφείλεται στις εθνικιστικές συγκρούσεις. Έχουν συνειδητοποιήσει ότι μόνο η πολιτική τους ενοποίηση μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια και την ευημερία. Η ευρωπαϊκή αντίσταση κατά των δυνάμεων του Άξονα θα είναι ο συνεκτικός ιστός των πολιτικών ενώσεων του μέλλοντος».

*Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης, Πρόεδρος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών: Αρχαιολογία, Γλωσσολογία, Διεθνείς Σχέσεις.