Από τη Ρόδο στα… «ρομποτικά» χειρουργεία της Ασίας

Βαρβάρα Μπογδάνου

Ο συμπατριώτης μας γιατρός Αναστάσιος Κοττικιάς και το ταξίδι στη γνώση και την εξειδίκευση

Υπάρχουν άνθρωποι που διαλέγουν δρόμους δύσκολους, μακρινούς, συχνά μοναχικούς, γιατί νιώθουν πως μόνο εκεί, στην άκρη του κόσμου, μπορεί να τους περιμένει η γνώση που θα τους κάνει πιο χρήσιμους στους άλλους.

Άνθρωποι που επιλέγουν να διασχίσουν ωκεανούς όχι για να αλλάξουν τον κόσμο, αλλά για να μάθουν πώς να τον θεραπεύουν καλύτερα. Ένας από αυτούς είναι ο Ροδίτης χειρουργός Αναστάσιος Κοττικιάς. Με βαθιά αγάπη για τον τόπο του και ανυποχώρητη αφοσίωση στο λειτούργημά του, ταξίδεψε μέχρι την άκρη της Ασίας, εκεί όπου η ρομποτική χειρουργική συναντά την απόλυτη εξειδίκευση.

Η πορεία του δεν είναι απλώς μια επαγγελματική διαδρομή· είναι μια ιστορία προσωπικής υπέρβασης, επιμονής και πίστης στην αξία της γνώσης. Από τα πρώτα του βήματα στα νοσοκομεία της Ελλάδας μέχρι τα πρωτοποριακά χειρουργικά κέντρα της Νότιας Κορέας και της Κίνας, κουβαλούσε πάντα την ίδια επιθυμία: να γίνει καλύτερος, για να μπορεί να προσφέρει περισσότερα.

Και τώρα, επιστρέφοντας στην Ελλάδα, φέρνει μαζί του όχι απλώς δεξιότητες και τεχνικές· φέρνει την ηρεμία εκείνου που ξέρει πως η γνώση δεν είναι προνόμιο, αλλά χρέος. Τη βεβαιότητα πως η πραγματική δύναμη της ιατρικής δεν κρύβεται στα μηχανήματα, αλλά στην καρδιά του ανθρώπου που τα χειρίζεται.

Η συνέντευξη μαζί του που ακολουθεί δεν είναι μόνο ένα ταξίδι στην ιατρική τεχνολογία· είναι ένα ταξίδι στην ανθρώπινη αφοσίωση.

Ακολουθεί η συνέντευξη:

Κε Κοττικιά είστε γιατρός και έχετε ειδικευτεί στη ρομποτική χειρουργική. Μάλιστα μετά την ολοκλήρωση της ειδικότητάς σας σε τρία από τα πιο δραστήρια νοσοκομεία της χώρας μας αποφασίσατε να μετεκπαιδευτείτε στη Νότια Κορέα και στην Κίνα. Γιατί επιλέξατε αυτές τις χώρες αντί για πιο παραδοσιακές δυτικές χώρες;

Σωστά αναφέρατε την εξειδίκευσή μου στη ρομποτική χειρουργική. Θα ήθελα όμως να προσθέσω και τη χειρουργική ανώτερου πεπτικού.

Οι κύριοι λόγοι που επέλεξα τη Νότια Κορέα και την Κίνα ήταν ο τεράστιος όγκος περιστατικών, η εξαιρετική ποιότητα της χειρουργικής, η προηγμένη τεχνολογία και ο υψηλός βαθμός υπερεξειδίκευσης.

Φανταστείτε ότι ο καρκίνος του στομάχου είναι περίπου πέντε έως επτά φορές πιο συχνός σε αυτές τις χώρες σε σύγκριση με τη Δύση. Αυτό σημαίνει τεράστια εμπειρία, ειδικά στις επεμβάσεις του στομάχου και του οισοφάγου, όπου οι προηγμένες ασιατικές χώρες είναι πραγματικά πρωτοπόρες.

Είχα την τύχη να μαθητεύσω δίπλα σε χειρουργούς με τη μεγαλύτερη εμπειρία παγκοσμίως στη ρομποτική οισοφαγεκτομή και γαστρεκτομή.

Οπότε, για να σας απαντήσω με μία φράση, επέλεξα να πάω εκεί για να μάθω από τους καλύτερους και να εφαρμόσω αυτή τη γνώση στην πατρίδα μου.

Πώς θα περιγράφατε τη διαφορά στη φιλοσοφία και την προσέγγιση της ιατρικής που συναντήσατε στα ιατρικά κέντρα της Ανατολής σε σύγκριση με τη Δύση και ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίσατε κατά τη διάρκεια της εξειδίκευσής σας σε αυτά;

Η φιλοσοφία και η προσέγγιση της ιατρικής δεν διαφοροποιούνται ουσιαστικά. Οι αρχές της χειρουργικής είναι σε γενικές γραμμές ίδιες, και η ιατρική ηθική και δεοντολογία βρίσκονται σε εξαιρετικό επίπεδο, όπως και στη χώρα μας.

Αυτό που θα ήθελα να αναφέρω είναι η έμφαση στην τελειότητα, η αφοσίωση και η πειθαρχία στην εργασία. Η καθημερινότητα είναι απόλυτα προσανατολισμένη στην παραγωγικότητα και τη συνεχή βελτίωση, κάτι που τελικά μεταφράζεται σε υψηλής ποιότητας χειρουργική και σε γιατρούς πραγματικά πρωτοπόρους και παραγωγικούς.

Όσο για τις προκλήσεις, ήταν πολλές. Κυρίως η γλωσσική δυσκολία και το γεγονός ότι οι κοινωνίες αυτές δεν είναι τόσο εξοικειωμένες με ξένους γιατρούς. Παρ’ όλα αυτά, με τον καιρό, η προσαρμογή μου στις συνθήκες αποδείχθηκε λειτουργική και αποτελεσματική.

Θα θέλαμε να μας πείτε πώς ήταν η επιστροφή σας στην Ελλάδα μετά από τόσα χρόνια εξειδίκευσης στο εξωτερικό και ποιες καινοτομίες ή βέλτιστες πρακτικές έχετε εφαρμόσει στα νοσοκομεία όπου έχετε εργαστεί;

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα πριν από μερικούς μήνες, ήμουν πλήρως συνειδητοποιημένος για τις ενδεχόμενες δυσκολίες, ειδικά στην αρχή. Ήξερα πως το σημαντικότερο είναι η προσαρμογή στις εκάστοτε συνθήκες και ο συνεχής αγώνας για να κάνεις τη δουλειά σου σωστά.

Μεταξύ των περιόδων παραμονής μου στο εξωτερικό, εργάστηκα στην Πανεπιστημιακή Χειρουργική Κλινική του Ογκολογικού Νοσοκομείου «Άγιοι Ανάργυροι», όπου είχα τη δυνατότητα να πραγματοποιήσω σημαντικό αριθμό επεμβάσεων ανώτερου πεπτικού, και κυρίως λαπαροσκοπικές επεμβάσεις στομάχου.

Απώτερος στόχος μου είναι η δημιουργία ενός Κέντρου Χειρουργικής Ανώτερου Πεπτικού, όπου θα πραγματοποιείται όλο το φάσμα των επεμβάσεων του ανώτερου πεπτικού με υψηλά ποιοτικά πρότυπα, αξιοποιώντας τις νεότερες τεχνικές και τις δυνατότητες της ρομποτικής χειρουργικής.

Μπορείτε να μας εξηγήσετε τι κάνει τη ρομποτική χειρουργική τόσο σημαντική και να μας αναφέρετε ποια είναι τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα της σε σχέση με την παραδοσιακή μέθοδο;

Η ρομποτική χειρουργική είναι η εξέλιξη της λαπαροσκοπικής, και ανήκει στο γενικότερο όρο της ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής. Η επέμβαση διενεργείται μέσα από πολύ μικρές τομές, αποφεύγοντας τις μεγάλες τομές της παραδοσιακής ανοικτής χειρουργικής. Ο χειρουργός χειρίζεται ο ίδιος το ρομποτικό σύστημα με ιδιαίτερη ακρίβεια.

Το αποτέλεσμα είναι λιγότερος και πιο εύκολα διαχειρίσιμος μετεγχειρητικός πόνος, ταχύτερη ανάρρωση και λιγότερες μετεγχειρητικές επιπλοκές ιδιαίτερα όσον αφορά τη χειρουργική του οισοφάγου.

Οφείλω όμως να τονίσω δύο πολύ σημαντικά πράγματα. Πρώτον, όλα αυτά τα πλεονεκτήματα υπάρχουν μόνο όταν ο χειρουργός είναι σωστά εκπαιδευμένος και έμπειρος στη ρομποτική χειρουργική, καθώς η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί.

Δεύτερον, εξίσου καθοριστική είναι η εξειδίκευση στο συγκεκριμένο όργανο. Ακόμη και ο πιο ικανός ρομποτικός χειρουργός δεν μπορεί να εκτελέσει ιδανικά μια επέμβαση στον οισοφάγο ή στο στομάχι χωρίς βαθιά γνώση της ανατομίας και της παθολογίας τους.

Πώς αντιμετωπίζετε το άγχος και τους φόβους των ασθενών πριν από μια ρομποτική επέμβαση;

Οι αρχές μου είναι ότι ο ασθενής πρέπει να είναι πλήρως ενημερωμένος για την πάθησή του, τα οφέλη αλλά και τους πιθανούς κινδύνους της επέμβασης, καθώς και όλες τις εναλλακτικές θεραπευτικές επιλογές. Πρέπει επίσης να έχει τη δυνατότητα να επιλέξει συνειδητά τη θεραπεία που του ταιριάζει, ύστερα από αναλυτική ενημέρωση και ειλικρινή συζήτηση.

Πιστεύω πολύ στην ειλικρίνεια και στην ανθρώπινη, προσιτή στάση απέναντι στον ασθενή. Μόνο έτσι μπορεί να αναπτυχθεί πραγματική σχέση εμπιστοσύνης. Όταν ο ασθενής αισθανθεί ότι ο γιατρός τον ακούει, τον σέβεται και του εξηγεί με απλά λόγια τι πρόκειται να συμβεί, τότε το άγχος και ο φόβος μειώνονται σημαντικά, και πολλές φορές εξαφανίζονται.

Η εμπιστοσύνη αυτή, ανθρώπινη και επιστημονική μαζί, είναι για μένα το θεμέλιο κάθε επιτυχημένης επέμβασης αλλά και ο τρόπος για να ξεπεραστεί το άγχος πριν από το χειρουργείο.

Πώς νιώθετε όταν βλέπετε έναν ασθενή να αναρρώνει γρήγορα και να επιστρέφει στην καθημερινότητά του;

Ένα από τα άμεσα οφέλη της ρομποτικής χειρουργικής είναι πράγματι η ταχύτερη ανάρρωση και η γρήγορη επιστροφή στην καθημερινότητα, όμως εγώ το βλέπω πιο ολιστικά.

Ένα επιτυχημένο χειρουργείο δεν είναι μόνο αυτό, αλλά όταν μιλάμε για ογκολογικές επεμβάσεις είναι και εκείνο που εξασφαλίζει μακροπρόθεσμο ογκολογικό έλεγχο και μακρότερη επιβίωση.

Επιπλέον, αν και οι χειρουργοί δεν συνηθίζουν να μιλούν για τις επιπλοκές, είναι μια πραγματικότητα που πρέπει να αντιμετωπίζεται με ειλικρίνεια.

Ακόμη και στα καλύτερα κέντρα του κόσμου, μπορεί να παρουσιαστούν δυσκολίες. Η ουσία είναι να είσαι εκεί, να τις αναγνωρίζεις έγκαιρα και να τις αντιμετωπίζεις αποτελεσματικά.

Όταν λοιπόν βλέπω έναν ασθενή να ξεπερνά όλα αυτά και να επιστρέφει υγιής και ήρεμος στη ζωή του, νιώθω πραγματικά δικαιωμένος. Αυτός είναι και ο τελικός στόχος κάθε χειρουργού.

Πώς βλέπετε το μέλλον της ρομποτικής χειρουργικής και της ιατρικής τεχνολογίας στο δικό σας τομέα αλλά και γενικότερα στον ιατρικό τομέα της χώρας μας;

Θα σας απαντήσω με έναν παραλληλισμό. Ο πρώτος υπολογιστής καταλάμβανε ένα ολόκληρο δωμάτιο. Σήμερα τον κρατάμε στο χέρι μας, στο κινητό μας. Κάπως έτσι θα είναι και το μέλλον της ρομποτικής χειρουργικής.

Τα ρομποτικά συστήματα με την πάροδο του χρόνου θα καταστούν λιγότερο ογκώδη και με δυνατότητα να τα μεταφέρουμε από τη μία χειρουργική αίθουσα σε άλλη ή ακόμη και μεταξύ συνεργαζόμενων νοσοκομείων.

Στις επόμενες δεκαετίες, η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης θα τα καταστήσει ‘έξυπνα’. Χρησιμοποιώντας διάφορα προεγχειρητικά δεδομένα, θα μπορούν να αναγνωρίσουν ανατομικές δομές, ακόμα και να ‘καθοδηγήσουν’ και να συμβουλεύουν το χειρουργό κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Αυτά θα συμβάλλουν στη μείωση των επιπλοκών και στην εξατομίκευση των επεμβάσεων.

Η χώρα μας παρακολουθεί στενά τις διεθνείς εξελίξεις και σταδιακά υιοθετεί τις νέες τεχνολογίες. Έχουμε εξαιρετικούς χειρουργούς και επιστημονικό δυναμικό, και αυτό είναι το σημαντικότερο κεφάλαιο για το μέλλον.

Υπήρξε στιγμή που η δουλειά σας, σας συγκίνησε έντονα ή σας έκανε να νιώσετε περήφανος για όσα προσφέρετε;

Όπως ανέφερα και προηγουμένως, η μεγαλύτερη ανταμοιβή για εμένα είναι η ευγνωμοσύνη που αισθάνονται οι ασθενείς καθώς αφορά το ύψιστο αγαθό, την υγεία. Αυτό το συναίσθημα είναι που με συγκινεί περισσότερο, όταν βλέπω έναν άνθρωπο να ανακτά την υγεία του, να χαμογελά ξανά και να λέει ένα απλό “ευχαριστώ”.

Μου θυμίζει γιατί κάνω αυτή τη δουλειά και μου δίνει τη δύναμη να συνεχίζω, κρατώντας το κεφάλι χαμηλά και προσπαθώντας πάντα να βελτιώνομαι προς όφελος των ασθενών μου.

Κατάγεστε από τη Ρόδο, στο νησί μας μεγαλώσατε και σε αυτό ολοκληρώσατε τη σχολική σας φοίτηση. Έχει τύχει να προσφέρετε αυτό το επίπεδο ιατρικής υπηρεσίας σε συμπατριώτες σας; Πώς το αντιμετώπισαν εκείνοι και πώς εσείς;

Η Ρόδος είναι ο τόπος καταγωγής μου και είμαι βαθιά περήφανος γι’ αυτό.

Αν και η επαγγελματική μου πορεία με έχει κρατήσει κυρίως στην Αθήνα αλλά και στο εξωτερικό, διατηρώ πάντα στενούς δεσμούς με το νησί. Εδώ βρίσκεται η μητέρα μου, οι συγγενείς μου καθώς και φίλοι από τα παιδικά μου χρόνια.

Δυστυχώς, μέχρι σήμερα δεν είχα την ευκαιρία να προσφέρω άμεσα τις ιατρικές μου υπηρεσίες σε συμπατριώτες μου, αλλά είναι κάτι που πραγματικά επιθυμώ και πιστεύω πως αργά ή γρήγορα θα συμβεί.