Ηλίας Καραβόλιας: Ο βίος ως ψηφιακό πρωτόκολλο

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Ηλίας Καραβόλιας

Η ζωή έγινε print screen. Και το βίωμα είναι πλέον κάτι σαν γνωστοποιημένο γεγονός, αφού έχει εμπορευσιμότητα και κατατάσσεται σε διάφορα σημεία ή πεδία, με σειριακό αριθμό πρωτοκόλλου: αρκεί η στιγμή να γίνει captured ή token.

Πριν όμως από αυτό το βίο-μηχανικό καταγραφικό καθεστώς, προηγήθηκε η ψηφιοποίηση του «έχειν»: κάθε περιουσιακό στοιχείο μετατρέπεται σε ψηφιακή εγγραφή.

Όπως γράφεται στο άρθρο https://www.primenews.press/to-psifiako-loghistiko-vivlio-tis-ipotaghis?fbclid=IwY2xjawQAQ6NleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZA80MDk5NjI2MjMwODU2MDkAAR6eWejIbP-fWW53pTebSqtsjfCdJ08GPL4wXAmTUHYgzA9y9cCURiP2-O2laQ_aem_jSBvRvUAAuYn4Mbz8Qp_4A «η κατοικία, το όχημα, οι αποταμιεύσεις, οι βασικοί πόροι ζωής, ακόμη και τα δεδομένα του σώματος, ενσωματώνονται σε ένα ενιαίο, προγραμματιζόμενο λογιστικό σύστημα. Η ζωή οργανώνεται ως σύνολο συμβολαιοποιημένων δικαιωμάτων πρόσβασης».

Γίναμε δηλαδή κάτι σαν προθεσμιακά συμβόλαια με υποκείμενη αξία τα υπάρχοντά μας. Και η μετάβαση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στο ιδιοκτησιακό καθεστώς του βίου ή στον χρηματοοικονομικό τομέα, αλλά συνιστά την πλήρη διαμεσολάβηση της καθημερινότητας, όπου τα βασικά στοιχεία ύπαρξης καταγράφονται ως όροι συμμετοχής σε ένα ελεγχόμενο περιβάλλον.

Θα συμφωνήσουμε όλοι νομίζω ότι ο πυρήνας του κινδύνου βρίσκεται σε αυτό που καλείται «προγραμματισιμότητα» (programmaticism) και σωστά τονίζεται στο κείμενο.

Στο πώς δηλαδή θα γίνεται η ευθυγράμμιση μεταξύ πρόσβασης – χρήσης για εμάς. Ήδη τα πάσης φύσεως ψηφιακά units (νομίσματα, κουπόνια, μερίδες) δεν αποτελούν παθητικές αναπαραστάσεις αξίας: είναι σημεία από «κώδικα που μπορεί να λήξει, να παγώσει ή να περιοριστεί βάσει δεικτών συμμόρφωσης και αλγοριθμικών κανόνων».

Είναι ανάγκη να τονίσουμε ότι με την έλευση του ψηφιακού χρήματος και της τοκενικοποίησης, ο παραδοσιακός τραπεζικός καπιταλισμός υπόσχεται κάτι σαν «εκδημοκρατισμό της πρόσβασης και εξορθολογισμό των αγορών». Αλλά πρόσβαση σε ποιους και για ποιους άραγε;

«Κορυφαίοι εκπρόσωποι της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής ελίτ τη διαφημίζουν ως το επόμενο στάδιο εξέλιξης του καπιταλισμού, ως μια διαδικασία που μειώνει το κόστος, επιταχύνει τον διακανονισμό και επιτρέπει σε ευρύτερα στρώματα να συμμετέχουν σε επενδύσεις που άλλοτε ήταν απρόσιτες. Πίσω όμως από αυτή την αφήγηση, η πραγματικότητα παραμένει αυστηρά ιεραρχημένη», λέει ο συντάκτης του κειμένου.

Το σκηνικό αυτό φάνηκε ήδη να διαμορφώνεται από την εμφάνιση των κρυπτονομισμάτων, μια σχεδόν αναπαραστατική εκδοχή της αιώνιας φαντασίωσης για «ιδιωτικό χρήμα» από το πουθενά.

Αυτό το ήδη υπαρκτό σκηνικό με τα ιδιωτικά κατάστιχα (blockchain – δημιούργημα του 14ου αιώνα στην καπιταλιστική Βενετία) δεν οδηγεί παρά σε σταδιακή συρρίκνωση του βίου: σε μια σταδιακή απορρόφηση της ανθρώπινης δραστηριότητας προς μια μόνιμα ενεργή, παιγνιοποιημένη αγορά, «όπου η συμμετοχή μετατρέπεται σε προϋπόθεση επιβίωσης και η συμπεριφορά υπόκειται σε συνεχή καθοδήγηση».

Και πώς να μην συμβαίνει αυτό όταν ο έλεγχος των υποκείμενων περιουσιακών στοιχείων παραμένει – πολύ απλά – στα χέρια των εκδοτών και των θεματοφυλάκων, ενώ «το κοινό των χρηστών θα περιορίζεται στην κατοχή ανακλητών ψηφιακών δικαιωμάτων».

Πριν κατανοήσουμε πώς η ένταξη στο έχειν και στο είναι μας θα υπονοείται ως δικαίωμα, πρέπει να αναρωτηθούμε πώς αφήνει πάνω μας το σύστημα το αποτύπωμά του, και πώς εμείς αφήνουμε το δικό μας σε αυτό. Και πρέπει να κατανοήσουμε ότι η όλη υποδομή αυτού του συστήματος έχει ήδη θεσμοθετηθεί με τη σφραγίδα του κράτους.

Παντού η ιδιοκτησία επαναπροσδιορίζεται ως πρόσβαση υπό όρους: τα δικά σου υπάρχοντα, επίκτητα ή κληρονομικά, θα σου ανήκουν με password και με authentication ή με απόδειξη ότι δεν είσαι ρομπότ.

Και όλα τα ψηφιακά σου δεδομένα, αλλά και κάθε είδους κεφάλαια, θα ενσωματώνουν «πύλες ταυτοποίησης, μαύρες λίστες και αυτοματοποιημένους κανόνες συμμόρφωσης που καθιστούν κάθε δικαίωμα ανακλητό».

Το νόημα του κειμένου είναι αυτό ακριβώς: το καθεστώς ανάκλησης του δικαιώματος πρόσβασης στο βίο μας. Κάτι σαν να βάζεις το Apple ID στο iPhone για να δεις φωτογραφίες και βίντεο μιας ζωής…