Σωτήρης Ντάλης στον RV: «Η Ευρώπη είναι το μεγαλύτερο σχέδιο συμφιλίωσης στην παγκόσμια πολιτική ιστορία» (audio)

Rodiaki NewsRoom

Από τη Σύμη του 1945 και το Παρίσι του 1950, στην Ευρώπη του 2026: Μια συζήτηση για την Ημέρα της Ευρώπης, την ιστορική συμφιλίωση, τις νέες απειλές και την ανάγκη μιας νέας ευρωπαϊκής αλληλεγγύης

Ο Μάιος είναι, με έναν σχεδόν συμβολικό τρόπο, ο μήνας της Ευρώπης. Είναι ο μήνας που φέρει τη μνήμη του τέλους του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά και την αφετηρία του μεγάλου ευρωπαϊκού οράματος: της συμφιλίωσης των χθεσινών εχθρών, της οικοδόμησης ενός κοινού χώρου ειρήνης, συνεργασίας και αλληλεγγύης.

Με αφορμή την Ημέρα της Ευρώπης, ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Σωτήρης Ντάλης, μίλησε στην εκπομπή «Πρωινό Xpress» του Real Voice 99,5 και τη Ρένα Παυλάκη, σε μια συζήτηση που ξεκίνησε από το βιβλίο του «Η “Δύσκολη” Ευρώπη. Σε αναζήτηση της νέας Ευρωπαϊκής Αλληλεγγύης» και κατέληξε στις σημερινές, μεγάλες προκλήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο ίδιος υπενθύμισε ότι η Ευρώπη δεν γεννήθηκε μέσα σε συνθήκες ευκολίας, αλλά πάνω στα ερείπια μιας καταστροφής. Μέσα σε μόλις πέντε χρόνια από το τέλος του πολέμου, οι χθεσινοί εχθροί κατάφεραν να προχωρήσουν σε ένα πρωτόγνωρο πολιτικό σχέδιο συμφιλίωσης. Η Διακήρυξη Σουμάν, στις 9 Μαΐου 1950, αποτέλεσε την ιδρυτική στιγμή αυτού του σχεδίου.

«Στην Ευρώπη η Ιστορία δεν αποτέλεσε μόνο την πρώτη ύλη για εφιάλτες και τραύματα, αλλά και για το όραμα ενός κοινού ειρηνικού μέλλοντος», σημείωσε ο Σωτήρης Ντάλης, επισημαίνοντας ότι αυτή παραμένει η μεγαλύτερη κατάκτηση της ευρωπαϊκής ενοποίησης.

Η συζήτηση κινήθηκε αναπόφευκτα και στη σημερινή συγκυρία: στον πόλεμο στην Ουκρανία, στην ανάγκη γεωπολιτικής ενηλικίωσης της Ευρώπης, στην αμφιθυμία των Ηνωμένων Πολιτειών επί Τραμπ, αλλά και στη σημασία της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας.

Ο καθηγητής υπογράμμισε ότι η Ευρώπη καλείται πλέον να προστατεύσει δύο θεμελιώδεις πυλώνες της: την πολιτική συνοχή και την αλληλεγγύη. Όπως είπε, η εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης μπορεί να επιτευχθεί μόνο με «περισσότερη και καλύτερη Ευρώπη», δηλαδή με περισσότερες κοινές πολιτικές, πραγματική συνοχή και ουσιαστική αλληλεγγύη.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην άνοδο του λαϊκισμού και των εθνικιστικών δυνάμεων στην Ευρώπη. Ο Σωτήρης Ντάλης διαχώρισε τον θετικό ευρωσκεπτικισμό, που μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της Ευρώπης, από την άρνηση του ίδιου του ευρωπαϊκού σχεδίου.

Με ιδιαίτερη έμφαση στάθηκε και στην έννοια του πατριωτισμού, τονίζοντας ότι δεν πρέπει να χαρίζεται στους εθνικιστές και στους λαϊκιστές. «Ο εθνικισμός είναι προδοσία του πατριωτισμού», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η Ευρώπη των Πατρίδων δεν ακυρώνει τις εθνικές ταυτότητες, αλλά τις καθιστά πιο ασφαλείς, πιο ισχυρές και πιο δημιουργικές μέσα σε ένα κοινό δημοκρατικό πλαίσιο.

Στη συζήτηση αναδείχθηκε επίσης η ιδιαίτερη θέση της Ελλάδας. Όπως σημείωσε ο καθηγητής, η Ελλάδα δεν είναι Πορτογαλία· δεν βρίσκεται σε μια γωνιά της Ευρώπης χωρίς άμεσες απειλές, αλλά σε μια περιοχή γεωπολιτικής έντασης, με ανοιχτά ζητήματα ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Γι’ αυτό και η ευρωπαϊκή άμυνα, η κοινή εξωτερική πολιτική και οι ενισχυμένες συνεργασίες δεν είναι αφηρημένες έννοιες, αλλά ζωτικές ανάγκες.

Αναφερόμενος στις πρόσφατες εξελίξεις στην Κύπρο και στην παρουσία της Γαλλίας και της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο, ο κ. Ντάλης μίλησε για τη σταδιακή διαμόρφωση μιας κοινής ευρωπαϊκής κουλτούρας ασφάλειας, αλλά και για τον ρόλο που καλείται να παίξει η Γαλλία στη Μεσόγειο απέναντι σε αναθεωρητικές πολιτικές.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στην ανάγκη να διδάσκεται η Ευρώπη στους νέους ανθρώπους. Όχι ως γραφειοκρατικός μηχανισμός ή ως σύνολο οικονομικών κανόνων, αλλά ως πολιτικό σχέδιο συμφιλίωσης, δημοκρατίας και κοινής ζωής. Ο Σωτήρης Ντάλης αναφέρθηκε στο Erasmus, στα σχολεία που ταξιδεύουν, στους φοιτητές που συναντιούνται και μαθαίνουν να σκέφτονται ευρωπαϊκά, ως παραδείγματα της ζωντανής Ευρώπης που συχνά δεν φαίνεται στον δημόσιο διάλογο.

«Το ευρωπαϊκό σχέδιο είναι πάντα πολιτικό, δεν είναι οικονομικό. Μπορεί να υλοποιείται με οικονομικά εργαλεία, αλλά παραμένει πολιτικό», τόνισε ο Σωτήρης Ντάλης.

Σε μια εποχή όπου η Ευρώπη δοκιμάζεται από πολέμους, ανασφάλεια, λαϊκισμό, εσωτερικές αντιφάσεις και εξωτερικές απειλές, η συζήτηση αυτή υπενθυμίζει κάτι ουσιώδες: ότι η Ευρώπη δεν είναι δεδομένη. Είναι μια καθημερινή πολιτική επιλογή. Και, ίσως περισσότερο από ποτέ, μια υπόθεση που χρειάζεται γνώση, μνήμη, πίστη και υπεράσπιση.

Ακούστε ΕΔΩ ολόκληρη τη συνέντευξη του καθηγητή Σωτήρη Ντάλη.